آنفولانزا یکی از عفونتهای ویروسی دستگاه تنفس می باشد که توسط ویروسی به همین اسم ایجاد می شود. ویروس آنفولانزا 3 نوع دارد:

- ویروس نوع A وB : این دو نوع ویروس علائم بسیار شدیدی دارند و مسوؤل
همه گیری آنفولانزا در جامعه می باشند و بعلت اینکه مداوم در حال تغییر می باشند هر سال نوع جدیدی از این ویروسها بوجود آمده و در سراسر جهان پخش می شود و باعث ابتلا افراد به آنفولانزا می شوند و دستگاه ایمنی هم بخاطر همین تغییر ویروس، قادر به شناسائی ویروس نشده و بدن دوباره به این بیماری مبتلا می شود مگر اینکه فرد سالانه واکسن آنفولانزا را که مربوط به گونه های همان سال است را تزریق کرده باشد.

- نوع C که یک بیماری خیلی خفیف می دهد (مثل سرماخوردگی) و یا گاهی عفونت با آن بدون علامت می باشد و هرگز باعث همه گیری و اپیدمی نمی شود.

ویروس نوعA علاوه براینکه شدیدترین همه گیری را به وجود می آورد، علاوه بر انسان
می تواند حیوانات را نیز بیمار کند ولی انواعB وC فقط باعث بیماری در انسان می شوند.

تعداد حملات در کودکان نیز از بزرگسالان بیشتر است و شیوع بیماری با آغاز فصل سرما زیاد شده و ویروس در عرض 3-2 هفته در جامعه گسترش یافته و سپس باعث همه گیری می شود که 3-2 ماه ادامه دارد و با گرم شدن هوا بیماری با همان سرعتی که شروع شده بود پایان می یابد.

این بیماری بعلت شدتی که دارد باعث تحمیل هزینه های زیاد به جامعه می شود که از جمله آن می توان به موارد زیر اشاره کرد: غیبت دانش آموزان از مدرسه، غیبت کارمندان از محل کار خود، ابتلا به عوارض شدید این بیماری مثل سینه پهلو و احتیاج به بستری فرد و همچنین هزینه های بیمارستانی به وی واختلال در سایر فعالیتهای روزانه فرد.

? علائم و نشانه ها

1. علائم در بزرگسالان : اگر شما دچار نوع خفیف آنفولانزا شدید، علائم آن نیز ممکن است شبیه به سرماخوردگی ساده باشد ولی معمولاً علائم این بیماری شدید بوده و شامل موارد زیر است:

- تب : معمولاً بالای 3/38 درجه بوده ودر عرض 24 ساعت ایجاد شده و برای 3 روز ( بین یک تا پنج روز) باقی می ماند .

- سر درد : معمولاً در تمام نواحی سر احساس می شود و گاهی فقط در جلوی سر احساس می شود.

- بدن درد : تمام قسمتهای بدن خصوصاً پاها و کمر دردناک هستند.

- گلودرد : که حدود4-3 روز ممکن است طول بکشد .

- آبریزش بینی: که گاهی تا یک هفته بطول می انجامد.

و سایر علائم مثل سرفه خشک ، بی اشتهائی، لرز، خستگی، قرمزی و التهاب مخاط گلو و بینی .

البته بیشتر بیماران در عرض 2-1 هفته از آنفولانزا بهبود پیدا می کنند ولی بعضی ( خصوصاً افراد سالمند ) ممکن است برای مدت طولانی احساس خستگی را حتی پی از اینکه سایر علائم رفع شد، داشته باشند .

2. علائم در کودکان : در کودکان تب بالاتر از بزرگسالان است و معمولاً بین 5/40-4/39 درجه می باشد. البته در کودکان قبل از مدرسه و نوزادان بعلت اینکه علائم آنفولانزا بسیار شبیه به سایر ویروسهائی که درگیری تنفسی می دهند می باشد، تشخیص دقیق آنفولانزا مشکل است ولی در هر صورت باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.

? چه موقع باید بدنبال توصیه های پزشکی بود.

بعلت اینکه این بیماری، عوارض خطرناک دارد و علائم آن نیز شدید است، تقریباً همیشه باید برای درمان آن به پزشک مراجعه کرد، مخصوصاً در سنین پائین که علائم بیماری شدیدتر می باشد و بیمار نیز ضعیف تر است.

? تشخیص

تشخیص بیماری عمدتاً کلنیکی است و پزشک با توجه به همه گیری آنفولانزا در جامعه و علائم بیمار خود، این تشخیص را مطرح می کند ولی چون افتراق عفونت ویروس آنفولانزا از سایر ویروسهای درگیر کننده سیستم تنفس مشکل است گاهی از روشهای آزمایشگاهی برای تشخیص بیماری می توان استفاده کرد مثلاً در آزمایشگاههای مجهز می توان از کشت ویروس برای نمونه ترشحات بینی و حلق و در جهت تشخیص نوع ویروس استفاده کرد.

? عوارض

یکی از عوارض شایع آنفولانزا سینه پهلو می باشد که عامل این سینه پهلو یا خود ویروس آنفولانزا است و یا یک باکتری است که از ضعیف شدن سیستم ایمنی توسط ویروس آنفولانزا استفاده کرده وارد ریه شده و باعث عفونت باکتریائی ریه گشته است. در موارد زیر باید به سینه پهلو شک کرد:

- بیماری که دچار تنفس سخت و مشکل شده است.

- بیمار دچار درد سینه در نتیجه سرفه بشود.

- همراه با سرفه خلط زرد و یا سبز رنگ و یا خلط خونی وجود داشته باشد.

از دیگر عوارض آنفولانزا می توان به سینوزیت، عفونت گوش میانی و التهاب مجاری هوائی (برونشیت) و التهاب بافت میانی مغز (آنسفالیت)اشاره کرد.

یکی دیگر از عوارض بیماری ? سرفه بعد از عفونت ? می باشد که معمولاًً بدون خلط بوده و ممکن است برای هفته ها تا ماهها پس از رفع علائم آنفولانزا ادامه یابد و آنچنان شدید باشد که گاهی هنگام شب فرد را بیدار کند.

این سرفه که با علائم شبه آسم همراه است گاهی با درمانهای ضد آسم بهبود می یابد و یا از شدت آن کاسته می شود. بهر صورت در صورت ابتلا به این عارضه باید با پزشک خود مشورت کنید.

در آخر لازم است اشاره کنیم که بعضی از مطالعات جدید نشان داده اند که استفاده از داروهای جدید ضد ویروس آنفولانزا (Oseltamivir) ممکن است در کاهش عوارض ثانویه بیماری آنفولانزا مثل سینه پهلو در بزرگسالان و عفونت گوش در کودکان 12-1 ساله موثر باشد.

? درمان

پیش از شروع این بحث لازم است اشاره کنیم گرچه علائم آنفولانزا شدید است ولی در صورت عدم درمان، اکثر موارد آن پس از مدتی بهبود می یابند چون این بیماری جزء بیماریهای خود محدود شونده می باشند ولی درمان آن علاوه بر کاهش دوره بیماری و تخفیف علائم آن، از عوارض بیماری نیز جلوگیری می کند.

? استفاده از داروهای ضد ویروس آنفولانزا

این داروها بشرطی که در 48 ساعت اول پس از شروع بیماری مصرفشان آغاز شود، بیشترین تأثیر را هم در کاهش طول مدت بیماری (حداقل یکروز طول دوره بیماری را کاهش می دهند) و همچنین کاهش شدت علائم در طول مدت ابتلا بیماری را خواهند داشت و هر چه این داروها زودتر شروع شوند، نتایج بهتری را برای بیمار خواهند داشت. از این داروها به چهار مورد زیر اشاره
می کنیم.

Oseltamivir- Zanamivir-Amantadine-Rimanadine

دو داروی اول جزء داروهای جدید بوده که هم روی ویروس آنفولانزای A و هم آنفولانزای B مؤثر هستند، در حالیکه داروهای سوم و چهارم که قدیمی تر هستند فقط روی آنفولانزای نوع A مؤثر هستند. از بین داروهای موفق Oseltamivir کمترین عوارض گوارشی را دارد و امروزه بیش از سایر داروهای ضد آنفولانزا نسخه می شود.

? داروهائی که باعث کاهش علائم و شکایات بیمار می شوند.

مثل سرماخوردگی، در آنفولانزا نیز می توان از داروهای بدون نسخه برای تخفیف علائم بیماری پس از شروع بیماری و در طی دوره آن استفاده کرد.

برای تب و درد از استامینوفن ( آسپرین زیر 18 سال ممنوع است بخاطر احتمال ایجاد بیماری کبدی ) و برای احتقان بینی، سرفه و ترشحات بینی از ترکیبات حاوی ضد احتقان و آنتی هیستامین مثل قرص ? آنتی هیستامین دکونژستانت ? می توان استفاده کرد.

علاوه بر موارد بالا استفاده از مایعات کافی در طول روز و تغذیه مناسب برای بهبود سریع و جلوگیری از حالت کم آبی در بدن لازم است. همچنین استراحت در بستر نیز توصیه می شود.

? پیشگیری

در مورد آنفولانزا دو نوع پیشگیری داریم 1- واکسنهای آنفولانزا 2- پیشگیری داروئی آنفولانزا

? واکسنهای آنفولانزا

امروزه دو نوع واکسن برای آنفولانزا وجود دارد یکی فرم تزریقی و دیگری واکسن اسپری بینی( Nasal Spray Vaccine) کلاً واکسن آنفولانزا، بهترین وسیله برای پیگشیری از آنفولانزا می باشد و بهترین زمان تزریق آن از مهر ماه تا نیمه آبان است. البته واکسن در هر زمانی در فصل شیوع آنفولانزا می تواند تزریق شود، حتی وقتی که ویروس کاملاٌ در جامعه شما پخش شده باشد. در ضمن شما سالانه به تزریق واکسن نیاز خواهید داشت برای اینکه ویروس مداوماً در حال تغییر خصوصیات خود بوده و برای همین هر سال باید توجه به خصوصیات جدید ویروس، واکسن جدید برای جلوگیری از بیماری روانه بازار گردد.

بعلت همین کوتاهی عمر واکسن آنفولانزا و دردسر تزریق سالانه آن، این واکسن فقط برای کسانیکه در گروه پر خطر قرار گرفته و ممکن است دچار عوارض وخیمی شوند استفاده می شود، این افراد شامل:

- افراد بالای 65 سال

- تمام کودکان بین 24-6 ماه

- کودکان و افراد بزرگسالان بین 64-2 سال درصورتیکه دچار مشکلات پزشکی مزمن باشند مثل دیابت نارسائی کلیوی، اختلال تولید گلبول قرمز، ایدز، مصرف داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی و ...

- کودکان و بالغینی که دچار آسم باشند.

- کودکانی که روی درمان مزمن با آسپرین هستند.

- زنانی که در طول فصل شیوع آنفولانزا باردار می شوند.

- افراد بدون خانه و بی خانمان

- افرادی که تماس خانگی با بچه کوچکتر از 6 ماه دارند.

- پزشکان، پرستاران و کارکنان بهداشتی که در بیمارستان و یا آسایشگاهها مشغول بکار هستند .

? عوارض جانبی واکسن تزریقی آنفولانزا

چون واکسن از ویروس غیر فعال تولید می شود، بنابراین کسی از تزریق واکسن به آنفولانزا دچار نمی شود ولی گاهی کمتر از 3/1 افراد در اطراف محل تزریق درد و سفتی را احساس خواهند کرد (برای 2-1 روز ). تب و درد نیز شایع نیست و برخلاف آنچه که قبلاً ادعا می شد، این واکسن خطر ابتلا به آسم را نیز بالا نمی برد.

? واکسن اسپری بینی(Nasal Spray Vaccine)

در سال 2003 انجمن داروی آمریکا واکسنی بنام Flomist را که بصورت اسپری استنشاقی از بینی مصرف می شود،تأئید کرد. این واکسن با مصرف آسان و بدون درد جایگزین مناسب برای واکسن تزریقی آنفولانزا می باشد. البته این واکسن فقط برای افراد سالم سنین بین 49- 5 سال تأئید شده است و در افراد مسن و همچنین افراد با بیماریهای مزمن زمینه ای مثل آسم بی خطر بودن این واکسن مشخص نشده و این افراد باید واکسن تزریقی را استفاده کنند . همچنین به کودکان زیر 5 سال نیز باید از دادن واکسن استنشاقی اجتناب شود زیرا این کودکان را در عرض 6 هفته پس از مصرف واکسن در معرض خطر بالاتر ابتلا به آسم و خس خس سینه قرار می گیرند.

* هیچ واکسنی 100% باعث جلوگیری از بیماری نمی شود و واکسن آنفولانزا هم از این قاعده مستثنی نیست و حتی با مصرف واکسن ممکن است فرد مبتلا به آنفولانزا شود.

? پیشگیری بوسیله داروهای ضدویروس

استفاده از داروهای ضدویروس جایگزین مصرف واکسن نیست و پزشکان برای کسانی این روش را بکار می گیرند که نمی توانند از واکسن تزریقی استفاده کنند. برای پیشگیری داروئی، 3 داروی ضدویروس تأئید شده است، آمانتادین و ریمانتادین(Rimantadine، Amantadine) که فقط برای پیشگیری از آنفولانزای نوع Aبکار می روند .

Oseltamivir برای جلوگیری از آنفولانزای A و B استفاده می شود. این دارو هم قبل از برخورد فرد با ویروس مؤثر است و هم پس از برخورد فرد با ویروس می تواند مؤثر باشد و برای همین برای پیشگیری از آنفولانزا در کسی که تماس نزدیک با فرد مبتلا داشته است نیز بکار می رود.

? چند توصیه مفید برای جلوگیری از ابتلا به آنفولانزا (طبق نظر انجمن ریه آمریکا)

1. مکرر دستان خود را بشوئید: شایعترین علت ابتلا به آنفولانزا لمس چشم، دهان، بینی،با دستان آلوده به ویروس می باشد، پس دستهای خود را تمیز نگه دارید و آنها را از صورت خود دور نگه دارید.

2. از فردی که به آنفولانزا مبتلا شده فاصله بگیرید و اگر خود بیمار شدید، به دیگران زیاد نزدیک نشوید.

3. کسی که به آنفولانزا مبتلا شده بهتر است در خانه بماند و با حضور خود در مدرسه یا محل کار دیگران را بیمار نکنند.

4. هنگام عطسه و سرفه فرد بیمار باید جلوی دهان خود را با دستمال کاغذی بگیرد تا قطرکهای آلوده به ویروس در فضا پخش نشوند.

5. بیاد داشته باشید که فرد بیمار تا 7 روز می تواند باعث پخش ویروس در فضا شود پس توصیه های بالا را باید تا یک هفته رعایت کرد، تا احتمال ابتلاء شما به آنفولانزا کاهش یابد.

استخوان بافت زنده‌اي است

در بدن انسان استخوان‌ها به طور مرتب ساخته شده و از بين مي‌روند. البته سرعت اين روند در تمام عمر فرد يكسان نيست؛

به طوري كه توده استخواني در سنين 20 تا 30 سالگي به حداكثر ميزان خود مي‌رسد و سپس به تدريج كاهش مي‌يابد.

حداكثر توده استخواني در افراد مختلف متفاوت است و به عوامل ارثي، تغذيه، فعاليت بدني و شيوه زندگي در طول دوره رشد بستگي دارد.

اگر ميزان تخريب استخوان بيش از ساخته شدن آن باشد، فضاهاي بين شبكه‌هاي داخلي استخوان بزرگ مي‌شوند و اصطلاحا پوكي استخوان اتفاق مي‌افتد.

در اين وضعيت، استخوان ضعيف شده و با كوچك‌ترين ضربه دچار شكستگي مي‌شود.

اين پديده در سنين سالمندي شايع بوده اما با اقدامات ساده‌اي مي‌توان آن را به تاخير انداخت يا شدت آن را كاهش داد.

ستون فقرات، استخوان ران، لگن، ‌مچ دست و انتهاي ساعد به ترتيب شايع‌ترين محل‌هايي هستند كه در اثر پوكي استخوان دچار شكستگي مي‌شوند.

بسياري از شكستگي‌هاي ستون فقرات فقط با درد شديد پشت همراه هستند و علامت ديگري ندارند.

انحراف ستون مهره‌ها در اثر جوش خوردن خودبخودي‌ آن‌ها مي‌تواند از علايم اين بيماري باشد.

علامت پوكي استخوان چيست؟

اهميت پوكي استخوان در اين است كه اغلب تا زمان شكستگي استخواني علامتي ندارد.

چه عواملي ايجاد كننده پوكي استخوان هستند؟

- سن: با بالا رفتن سن، تراكم استخوان در هر دو جنس به تدريج كاهش مي‌يابد؛ به طوري كه از حدود 40

سالگي نيم تا يك درصد در سال كاهش مي‌يابد.

- جنس: پوكي استخوان در زنان به دليل كم بودن توده استخوان و پديده يائسگي شايع‌تر است. زنان در هر سني 4 تا 5 برابر مردان دچار شكستگي استخوان مي‌شوند.

- يائسگي و كاهش هورمون‌هاي جنسي: هورمون‌هاي جنسي نقش مهمي در استحكام استخوان‌ها دارند. بنابراين هر عاملي از جمله يائسگي كه باعث كم شدن اين هورمون‌ها شود پوكي استخوان را تسريع مي‌كند.

- سابقه فاميلي: در صورت سابقه شكستگي در بستگان نزديك (پدر، مادر، خواهر و برادر)، احتمال ابتلا به شكستگي تا دو برابر افزايش مي‌يابد.

- نژاد و عوامل ارثي: نژاد آسيايي و افرادي كه پوست و موي روشن دارند بيشتر در معرض پوكي استخوان هستند.

- جثه بدني: استخوان بندي ظريف و جثه كوچك‌تر موجب افزايش احتمال پوكي استخوان مي‌شود.

- بيماري‌هاي همراه: برخي بيماري‌ها مانند بيماري‌هاي مزمن كبد و كليه، ديابت نوع 1، افزايش هورمون تيروئيد و پاراتيروئيد، اختلالات هورمون‌هاي جنسي، اسهال مزمن و اختلالات سوء جذب، بي‌اشتهايي عصبي، پيوند اعضا و برخي سرطان‌ها باعث افزايش احتمال ابتلا به پوكي استخوان مي‌شوند.

- مصرف داروها: مصرف طولاني مدت داروهاي حاوي كورتون، داروهاي ضد صرع و داروهايي كه براي درمان بيماري‌هاي تيروئيد مصرف مي‌شوند؛ موجب بروز پوكي استخوان مي‌شود. اين دسته داروها حتما بايد با تجويز پزشك و در صورت نياز با مكمل‌هاي دارويي مانند كلسيم و ويتامين «د» مصرف شوند.

- مصرف دخانيات و الكل: مصرف دخانيات شامل سيگار، قليان، پيپ و چپق موجب

 اختلال در جذب كلسيم و ساخت استخوان، يائسگي زودرس، كاهش وزن و تخريب هورمون‌هاي جنسي مي‌شود كه به تسريع پوكي استخوان مي‌انجامد.

مصرف الكل نيز با كم كردن فعاليت سلول‌هاي سازنده استخوان موجب پوكي استخوان مي‌شود.

پوكي استخوان علامتي ندارد ولي با مشاهده اين علايم به پزشك مراجعه كنيد:

- كاهش قد به ميزان حدود 3 سانتي متر نسبت به دوران جواني.

- قوز در ستون فقرات كه به تازگي ايجاد شده باشد.

- شكستگي در اثر ضربه خفيف يا زمين خوردن جزيي

اگر به پوكي استخوان مشكوك شديم، چه كنيم؟

بخاطر داشته باشيد كه پوكي استخوان براحتي قابل تشخيص و درمان است.

تشخيص پوكي استخوان توسط پزشك و با اندازه‌گيري تراكم استخوان انجام مي‌شود.

 اندازه‌گيري تراكم استخوان يك روش بدون درد است كه با استفاده از دستگاه مخصوصي انجام شده و حدود 15 دقيقه طول مي‌كشد.

در صورت تشخيص پوكي استخوان با بكارگيري توصيه‌هاي دارويي و غيردارويي مي‌توان از پيشرفت آن و شكستگي استخوان كه مهم‌ترين عارضه آن است، ‌پيشگيري كرد. رعايت رژيم غذايي، ترك مصرف دخانيات و فعاليت بدني مناسب از پيشرفت پوكي استخوان جلوگيري مي‌كند. داروهاي موثر در افزايش توده استخوان بايد با تجويز پزشك مصرف شوند. در صورت نياز به اين داروها آنها را مطابق دستور دارويي و بطور مستمر استفاده كنيد.

چگونگي پيشگيري از پوكي استخوان

- قرار گرفتن در معرض نور مستقيم آفتاب به دريافت ويتامين‌ «د» كمك مي‌كند.

- از منابع كلسيم و ويتامين «د» به اندازه كافي در رژيم غذايي خود استفاده كنيد.

- از مصرف دخانيات به هر شكل (سيگار و قليان) خودداري كنيد.

- ورزش مستمر و مناسب را در برنامه زندگي خود بگنجانيد.

- غلات، لبنيات، حبوبات، سبزي، ماهي و ميوه را در رژيم غذايي خود بگنجانيد.

 مصرف روزانه 3 ليوان شير يا ماست كم چرب (يا دو قطعه پنير بجاي هر ليوان شير) مي‌تواند كلسيم مورد نياز روزانه بدن را تامين كرده به سلامت استخوان‌ها كمك مي‌كند.

- از مصرف نوشابه يا قهوه خودداري كرده و دوغ كم نمك را جايگزين آن كنيد. روزانه 8-6 ليوان آب بنوشيد.

- ماهي‌ها، جگر و تخم مرغ منابع غذايي حاوي ويتامين «د» هستند. از آنها در برنامه هفتگي غذايي خود استفاده كنيد.

حداقل سه بار در هفته به مدت 30-20 دقيقه پياده روي كنيد. پياده روي بهترين جايگزين براي انواع ورزش‌ها جهت جلوگيري از پوكي استخوان است.

از این پس مطالب این وبلاگ در رادیو ایران برنامه راه شب پنج شنبه شبها بصورت سراسری توسط بنده پخش خواهد شد

از این پس مطالب این وبلاگ در رادیو ایران برنامه راه شب پنج شنبه شبها بصورت سراسری توسط بنده پخش خواهد شد

از این پس مطالب این وبلاگ در رادیو ایران برنامه راه شب پنج شنبه شبها بصورت سراسری توسط بنده پخش خواهد شد

شکستگی استخوان ترقوه یا کلاویکول Clavicle در ناحیه شانه جزو شکستگی های شایع بخصوص در بچه ها و ورزشکاران است.

آناتومی استخوان ترقوه ( کلاویکل)

استخوان ترقوه قسمتی از شانه است . این استخوان مانند استخوان کتف کمک میکند تا اندام فوقانی به تنه اتصال پیدا کند. استخوان ترقوه تنها ارتباط استخوانی اندام فوقانی با تنه است. ترقوه یک استخوان بلند است که در طول خود دو قوس دارد و به شکل حرف S البته با انحنای کمتر است. این استخوان از طرف داخل در مجاورت استخوان جناغ قرار گرفته و مفصل استرنوکلاویکولر Sternoclavicular را درست میکند و در طرف خارج در کنار زائده آکرومیون از استخوان کتف مفصل آکرومیوکلاویکولر Acromioclavicular را بوجود میاورد.

از زیر این استخوان عروق و اعصاب مهمی عبور میکنند ولی خوشبختانه این عروق و اعصاب در حین شکستگی ترقوه بندرت آسیب میبینند. شکستگی استخوان ترقوه معمولا در قسمت وسطی آن اتفاق میفتد.

علل شکستگی استخوان ترقوه در ناحیه شانه

در حین زایمان

بعضی از نوزادان در حین زایمان مشکل دچار شکستگی این استخوان میشوند. در حین عبور نوزاد از کانال زایمانی فشارهای زیادی که به شانه وی وارد میشود ممکن است آنقدر زیاد باشد که موجب شکسته شدن استخوان ترقوه شود.

ضربه مستقیم

استخوان ترقوه تا سن بیست سالگی کاملا سفت و محکم نمیشود و تا این سن بر اثر ضربات مستقیم به راحتی دچار شکستکی میشود. این ضربات مستقیم میتوانند بطور مثال بدنبال اصابت چوبدستی به استخوان ایجاد شوند.

ضربه غیر مستقیم

ضربه غیر مستقیم به استخوان ترقوه معمولا در حین ورزش و به علت زمین خوردن ایجاد میشود. در حین زمین خوردن فرد بطور غیر ارادی دست خود را بصورت کشیده به جلو میاورد و معمولا اولین جایی که به زمین برخورد میکند کف دست است. نیروی برخورد به زمین از کف دست به آرنج و بعد به شانه اعمال شده و میتواند موجب شکستگی ترقوه شود. گاهی اوقات هم شکستگی بر اثر افتادن بر روی شانه ایجاد میشود.

بیماری‌ تب‌ مالت‌ یا بروسلوز که‌ در حیوانات ‌به‌ نام‌ سقط جنین‌ واگیر مرسوم‌ است‌،یکی‌ از بیماریهای‌ عفونی‌ قابل‌ انتقال‌بین‌ انسان‌ و حیوان‌ می‌باشد و با نام‌های‌دیگری‌ نظیر: تب‌ مواج‌، تب‌ دیوانه‌ وتب‌ مدیترانه‌ای‌ نیز نامیده‌ می‌شود. این‌ بیماری‌ در تمام‌ فصول‌ سال‌وجود دارد، اما در بهار و پاییز یعنی‌زمان‌ زایش‌ و شیردهی‌ دام‌ها بیشتردیده‌ می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، بروسلوز به عنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک انسان و دام محسوب می گردد. عوامل شناخته شده بیماری ، طیف وسیعی از پستانداران اهلی و وحشی را مبتلامیازند.

این بیماری به علت ایجاد سقط جنین در دام ، کاهش تولید شیر، عقیمی و نازایی و از دست رفتن ارزشهای اقتصادی دامهای مبتلا و همچنین به علت ابتلای انسان به بیماری تب مالت ،

این بیماری همواره از دو بعد اقتصادی و بهداشتی مورد توجه قرار می گیرد. دامهای مبتلا به بروسلوز ، معمولاَ در اولین دوره آبستنی سقط جنین نموده و در هنگام سقط جنین نموده و در هنگام سقط و تا مدتی پس از آن ، با دفع ترشحات به شدت آلوده رحمی ، باعث آلودگی محیط ، مزارع و مراتع گردیده که خود زمینه آلودگی را برای سایر حیوانات گله و نیز انسان فراهم می سازد.
دفع دوره ای باکتری عامل بیماری از طریق شیر حیوانات مبتلا و نیز دفع باکتری از طریق ترشحات رحمی در دامهای فاقد علائم بالینی و سقط جنین نیز مخاطرات فراوانی را برای سایر دامها و همچنین انسان در بر دارد. با وجود اینکه از شناخت بیماری تا کنون بیش از یک قرن سپری گشته ، بروسلوز هنوز هم در بسیاری از کشورهای جهان ، بویژه کشورهای مدیترانه ای و خاورمیانه ، همچنان به عنوان به عنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک انسان و دام و از مهمترین معضلات بهداشتی جوامع مطرح می باشد وتنها تعداد محدودی از کشورهای جهان این بیماری را ریشه کن نموده یا در آستانه ریشه کنی قرار دارند

مبارزه با این بیماری وکنترل و ریشه کنی آن به دلیل کثرت گونه ای عوامل بیماریزا و کثرت گونه ای حیوانات میزبان ، دوام نسبتاَ قابل توجه باکتری عامل بیماری در محیط ، عدم کفایت برنامه های واکسیناسیون برای ریشه کنی بیماری و لزوم شناسایی و حذف دامهای عامل انتشار بیماری در مقاطع خاص از اجرای برنامه های مبارزه و لزوم هزینه شدن سرمایه های سنگین اقتصادی، همواره در بسیاری از کشورهای جهان ، با دشواریها و مشکلات عدیده مواجه بوده است.

عامل‌ بیماری‌:

نوعی‌ باکتری‌ به‌نام‌ «بروسلا» می‌باشد. این‌ میکروب‌دارای‌ چند نوع‌ است‌. نوعی‌ از باکتری‌که‌ عمدتا در گوسفند و بز دیده‌ می‌شود،مهمترین‌ عامل‌ بیماری‌ در انسان‌ است‌.

میزبان‌ و شرایط زیست‌محیطی‌:
تب‌ مالت‌ بیشتر بیماری‌ مردان‌ بالغ‌به‌ خصوص‌ کشاورزان‌، دامداران‌چوپانان‌، قصابان‌، سلاخان‌، دامپزشکان‌می‌باشد. کارمندان‌ آزمایشگاه‌ها نیز درمعرض‌ خطر ویژه‌ قرار دارند اما درکشور ما چون‌ زنان‌ و کودکان‌ نیزدوشادوش‌ مردان‌ به‌ امور دامداری‌مشغولند در معرض‌ خطر قرار دارند،به‌ همین‌ دلیل‌ ۵۵ درصد مبتلایان‌ رامردان‌ و بقیه‌ را زنان‌ و کودکان‌ تشکیل‌می‌دهند. در شرایطی‌ که‌ مراکز پرورش‌دام‌ استانداردهای‌ بهداشتی‌ را نداشته‌باشد تب‌ مالت‌ شایعتر است‌.

تراکم‌ درمراتع‌ بارندگی‌، نبود نور خورشید واقدامهای‌ غیربهداشتی‌ در فرآیند فراهم‌کردن‌ شیر و گوشت‌ همگی‌ زمینه‌انتشار بروسلوز را مساعد می‌کنند.محیط اطراف‌ گاوی‌ که‌ می‌تواند از خودمیکروب‌ دفع‌ کند به‌ شدت‌ آلوده‌ کننده‌است‌.

عامل‌ بیماری‌ در شرایط محیطی‌مناسب‌ از نظر رطوبت‌، در ادرار ومدفوع‌ حیوانات‌ هفته‌ها و گاه‌ ماههازنده‌ می‌ماند. این‌ باسیل‌ در پنیر تازه‌ وغیر پاستوریزه‌ حاصل‌ از شیرخام‌ تاهشت‌ هفته‌ زنده‌ می‌ماند و با منجمدکردن‌ از بین‌ نمی‌رود. این‌ ارگانیسم‌ تاچهل‌ روز در خاک‌ خشک‌ آلوده‌ به‌ادرار، مدفوع‌ و ترشحات‌ واژن‌ ومحصولات‌ زایمان‌ حیوان‌ مبتلا، زنده‌می‌ماند و در خاک‌ مرطوب‌ خیلی‌بیشتر مقاومت‌ دارد.
بروسلا در ادرار ۶ روز در گرد وخاک‌ ۶ هفته‌ و در آب‌ و خاک‌ تا ۱۰هفته‌ و در کره‌ تا ۴ ماه‌ باقی‌ می‌ماند ودر مدفوع‌ حیوانات‌ در هوای‌ آزاد ۱۰۰روز و در دمای‌ ۸ درجه‌ سانتی‌ گرادبیش‌ از یکسال‌ باقی‌ می‌ماند، این‌باکتری‌ در ماست‌ به‌ علت‌ وجوداسیدلاکتیک‌ قادر به‌ زندگی‌ نیست‌ ودر دمای‌ ۶۰ درجه‌ به‌ مدت‌ ۱۰ دقیقه‌نابود می‌شود.

راههای‌ سرایت‌ بیماری‌ به ‌انسان‌:۱ – به‌ صورت‌ تماس‌ مستقیم‌ بابافتهای‌ حیوان‌ آلوده‌ نظیر خون‌،ترشحات‌ رحمی‌ و ترشحات‌ جنین‌سقط شده‌.
۲ – به‌ صورت‌ غیرمستقیم‌ از راه‌
– مصرف‌ شیرخام‌ و فرآورده‌های‌لبنی‌ آلوده‌ خصوصا پنیر تازه‌، خامه‌،سرشیر و کره‌
– انتقال‌ تنفسی‌ از طریق‌افشانه‌های‌ موجود در هوای‌ آغل‌ واصطبل‌ آلوده‌ یا آزمایشگاه‌
– فرو رفتن‌ سر سوزن‌ سرنگ‌حاوی‌ واکسن‌های‌ حیوانی‌ به‌ دست‌انسان‌
علایم‌ بیماری‌: دوره‌ نهفتگی‌بیماری‌ (از زمان‌ تماس‌ با منبع‌ عفونت‌تا بروز علایم‌) اغلب‌ بین‌ ۱ تا ۳ هفته‌است‌، ولی‌ گاهی‌ تا ۶ ماه‌ می‌باشد. براساس‌ شدت‌ بیماری‌، علایم‌ به‌ سه‌شکل‌ حاد، تحت‌ حاد و مزمن‌ بروزمی‌کند.
شکل‌ حاد: بیمار دچار لرزناگهانی‌، درد عمومی‌ بدن‌ به‌ خصوص‌درد پشت‌ و تعریق‌ شدید می‌شود;اشتهای‌ خود را از دست‌ می‌دهد و دچارضعف‌ و سستی‌ می‌گردد، ضمنا ازشروع‌ علایم‌ بیش‌ از ۳ ماه‌ نمی‌گذرد.
شکل‌ تحت‌ حاد: آغاز آن‌بی‌سروصدا می‌باشد. شکایت‌ اصلی‌بیمار از ضعف‌ و خستگی‌ است‌. از آغازبیماری‌ نیز ۳ تا ۱۲ ماه‌ می‌گذرد.
شکل‌ مزمن‌: اگر از زمان‌تشخیص‌ بیماری‌ بیش‌ از یک‌ سال‌بگذرد و فرد هنوز مبتلا باشد مزمن‌گفته‌ می‌شود.
افرادی‌ که‌ دچار تب‌، بی‌اشتهایی‌،درد عضلانی‌ و تعریق‌ شبانه‌ بوده‌ وسابقه‌ تماس‌ با دام‌های‌ آلوده‌ یامشکوک‌ به‌ تب‌ مالت‌ را عنوان‌می‌نمایند یا از فرآورده‌های‌ لبنی‌ آلوده‌استفاده‌ نموده‌اند، لازم‌ است‌ برای‌ انجام‌آزمایش‌ به‌ پزشک‌ مرکز بهداشتی‌ -درمانی‌ ارجاع‌ گردند.
درمان‌: رژیم‌های‌ درمانی‌متفاوتی‌ برای‌ درمان‌ بیماران‌ مبتلا به‌تب‌ مالت‌ توصیه‌ می‌شود، لیکن‌ هیچ‌گاه‌از یک‌ دارو به‌ تنهایی‌ در درمان‌ بیمارنباید استفاده‌ کرد (مگر در زمان‌حاملگی‌ و با توصیه‌ پزشک‌). طول‌دوره‌ درمان‌ حداقل‌ ۸ هفته‌ (دو ماه‌)می‌باشد.
راههای‌ پیشگیری‌ از بیماری‌تب‌ مالت‌ در انسان‌:
۱ – خودداری‌ از مصرف‌ مواد لبنی‌مشکوک‌ مانند شیرخام‌، پنیر تازه‌،خامه‌ و سرشیر غیرپاستوریزه‌
۲ – استفاده‌ از شیر و فرآورده‌های‌لبنی‌ به‌ صورت‌ پاستوریزه‌، در صورت‌در دسترس‌ نبودن‌ شیر پاستوریزه‌ باجوشاندن‌ شیر به‌ مدت‌ حداقل‌ ده‌ دقیقه‌بعد از جوش‌ آمدن‌، به‌ از بین‌ رفتن‌ کلیه‌عوامل‌ میکروبی‌ مطمئن‌ شوید.
۳ – استفاده‌ از ماسک‌ تنفسی‌ درهنگام‌ کار با فضولات‌ حیوانی‌ یا ورودبه‌ اصطبل‌
۴ – دور نگه‌ داشتن‌ حیوانات‌ ازمحل‌ زندگی‌ انسان‌
۵ – استفاده‌ از دستکش‌، کلاه‌،ماسک‌، عینک‌ و روپوش‌ مناسب‌ دردامپزشکان‌، دامداران‌ و پرسنل‌کشتارگاه‌ها.
۶ – آموزش‌ طرز تهیه‌ پنیر تازه‌ به‌کلیه‌ خانوارهای‌ روستایی‌; به‌ این‌ طریق‌که‌ ابتدا شیر را به‌ مدت‌ ۱۰ دقیقه‌جوشانیده‌ و در همان‌ حالت‌ به‌ ازای‌ هر۳ لیتر شیر یک‌ لیوان‌ آب‌ ماست‌ و یا به‌یک‌ لیتر شیر ۲۵۰ گرم‌ ماست‌ ترش‌اضافه‌ کرده‌ پس‌ از دلمه‌ شدن‌ و جداشدن‌ پنیر از آب‌ مقدار لازم‌ نمک‌ به‌ آن‌اضافه‌ کرده‌ با پارچه‌ صافی‌ آبگیری‌ وپس‌ از سفت‌ شدن‌ مصرف‌ نمایید. اگرپنیر به‌ صورت‌ غیر پاستوریزه‌ و بدون‌جوشاندن‌ شیر تهیه‌ شود حداقل‌بایستی‌ دو ماه‌ در آب‌ نمک‌ نگهداری‌ وسپس‌ مصرف‌ شود.
۷ – گزارش‌ کتبی‌ بیماری‌ به‌ مرکزبهداشت‌ شهرستان‌ و استان‌.

از تب‌ مالت‌ در حیوانات‌ چه‌می‌دانیم‌؟
در گاو، گوسفند، بز، سگ‌، شتر وخوک‌ نیز بیماری‌ مشاهده‌ شده‌ است‌.
تذکر: تب‌ مالت‌ در دام‌ها از طریق‌جفتگیری‌ دام‌ها، مصرف‌ شیر از دام‌آلوده‌، انتقال‌ تنفسی‌ در هوای‌ آغل‌ واصطبل‌، تماس‌ با ترشحات‌ رحمی‌ دام‌آلوده‌ یا جفت‌ و جنین‌ سقط شده‌ آلوده‌منتقل‌ می‌شود.
راههای‌ پیشگیری‌ در دام‌ها:
۱ – واکسیناسیون‌ گوساله‌های‌ ماده‌در سن‌ ۳ تا ۶ ماهگی‌ با واکسن‌ مربوط
۲ – واکسیناسیون‌ بره‌ و بز غاله‌ از ۳ماهگی‌ تا یک‌ ماه‌ قبل‌ از جفت‌گیری‌ باواکسن‌ مربوط.
۳ – جدانمودن‌ دام‌های‌ سقط شده‌از بقیه‌ گله‌ و جلوگیری‌ از تماس‌مستقیم‌ با ترشحات‌ رحمی‌، جنینی‌ وجفت‌ دام‌های‌ سقط شده‌
۴ – خونگیری‌ و انجام‌ آزمایشهای‌لازم‌ بر روی‌ دام‌های‌ مشکوک‌ وهدایت‌ دام‌های‌ آلوده‌ به‌ کشتارگاه‌
۵ – اقدامات‌ بهداشتی‌ شامل‌ تهیه‌ وتدارکات‌ محیط زیست‌ تمیز برای‌گله‌های‌ گاو و گوسفند و دفع‌ صحیح‌ادرار و مدفوع‌ آنها.

عوارض‌ بروسلوز
شیوع‌ عوارض‌ بروسلوز بین‌ ۱ – ۳۰ درصد است‌ و بین‌ بیماران‌مبتلا به‌ بروسلا ملی‌ تنسیس‌ چون‌ بیماری‌زایی‌ بیشتری‌ داردعوارض‌ بیشتری‌ نیز ایجاد می‌کند; بطور کلی‌ با به‌ تأخیرانداختن‌ درمان‌ بیش‌ از ۶۰ روز عوارض‌ بیماری‌ در هر ارگانی‌دیده‌ می‌شود. گسترش‌ باکتری‌ به‌ خون‌ در ایجاد عوارض‌دخالت‌ دارد، ولی‌ بعضی‌ عوارض‌ بیماری‌ مربوط به‌ واکنش‌ بدن‌نسبت‌ به‌ آنتی‌ ژن‌ میکروب‌ بروسلا می‌باشد.

استخوان‌ها و مفاصل‌
اختلالات‌ مفصلی‌ شایع‌ترین‌ عارضه‌ بروسلوز است‌ و در ۲۰درصد تا ۶۰ درصد بیماران‌ اتفاق‌ می‌افتند. التهاب‌ مفصل‌ دراکثر بیمارانی‌ که‌ از درد کمر شاکی‌ هستند دیده‌ می‌شود. التهاب‌چرکی‌ مفصل‌ و التهاب‌ واکنش‌ ایجاد شده‌ ممکن‌ است‌ به‌مفاصل‌ بزرگ‌ و کوچک‌ گسترش‌ پیدا کند، ولی‌ در مفاصل‌بزرگ‌ (مثل‌ مفصل‌ لگن‌، زانو، آرنج‌) شایعتر است‌.
عفونت‌ استخوان‌ در بروسلوز نادر است‌ و معمولا در مهره‌های‌کمری‌ دیده‌ می‌شود، مداخله‌ جراحی‌ به‌ جز در مورد تخلیه‌آبسه‌های‌ اطراف‌ مهره‌های‌ کمری‌ به‌ ندرت‌ مورد نیاز است‌.

کبد و کیسه‌ صفرا
کبد احتمالا همیشه‌ در بروسلوز درگیر می‌شود، اما اغلب‌ بدون‌نشانه‌ است‌. بزرگی‌ کبد در ۲۰ – ۳۰ درصد بیماران‌ اتفاق‌می‌افتد. تست‌های‌ عملکردی‌ کبد در آزمایش‌های‌ متوالی‌تغییراتی‌ را نشان‌ خواهد داد، ولی‌ زردی‌ واضح‌ نادر است‌.عامل‌ بروسلوز در نمونه‌برداری‌ کبد بیمارانی‌ که‌ تست‌عملکردی‌ طبیعی‌ نیز دارند، دیده‌ شده‌ است‌.
هپاتیت‌ بروسلوزی‌ کاملا با درمان‌ بهبود پیدا می‌کند و سی‌ روزبعد از هپاتیت‌ بروسلوزی‌ معمولا اتفاق‌ نمی‌افتد.
آبسه‌های‌ چرکی‌ ناشی‌ از بروسلوز، کبد و طحال‌ در بروسلاکانیس‌ شایعتر است‌.
التهاب‌ کیسه‌ صفرا ناشی‌ از بروسلوز یکی‌ دیگر از عوارض‌نادر بروسلوز است‌.

دستگاه‌ گوارش‌
عوارض‌ جهاز هاضمه‌ در بیش‌ از ۷۰ درصد بیماران‌ بروسلوزی‌دیده‌ می‌شود و نشانه‌های‌ آن‌ شامل‌ تهوع‌، استفراغ‌، کاهش‌وزن‌، یبوست‌، اسهال‌ و درد شکم‌ می‌باشد.
بروسلوز روده‌ای‌ ممکن‌ است‌ شبیه‌ حصبه‌ باشد با تظاهرات‌بالینی‌ عمومی‌ که‌ تظاهرات‌ گوارشی‌ در آن‌ واضحتر است‌.
التهاب‌ حاد روده‌ کوچک‌ و بزرگ‌ در بروسلوز نوع‌ ملی‌تنسیس‌ دیده‌ می‌شود.

خون‌
تظاهرات‌ خونی‌ بروسلوز شامل‌ کم‌ خونی‌، کاهش‌ پلاکت‌ها،کاهش‌ سلول‌های‌ سفید خون‌ و اختلالات‌ انعقادی‌ می‌باشد.

قلب‌ و عروق‌
اندوکاردیت‌ (التهاب‌ پوشش‌ داخلی‌ قلب‌) در کمتر از ۲ درصدبیماران‌ بروسلوزی‌ اتفاق‌ می‌افتد و اغلب‌ شایع‌ترین‌ عارضه‌ای‌است‌ که‌ باعث‌ مرگ‌ این‌ بیماران‌ می‌شود.

سیستم‌ اعصاب‌
بروسلوز باعث‌ سردرد و افسردگی‌ در اکثر بیماران‌ می‌شود. هرچند درگیری‌ سیستم‌ اعصاب‌ مرکزی‌ در کمتر از ۵ درصدبیماران‌ اتفاق‌ می‌افتد. سندرم‌های‌ عصبی‌ (شامل‌ التهاب‌پرده‌های‌ مغزی‌، اختلالات‌ اعصاب‌ محیطی‌ و آنوریسم‌ مغزی‌ واتساع‌ قطعه‌ای‌ از یک‌ رگ‌ خونی‌ که‌ مربوط به‌ ضعف‌ یا نقص‌جدار آن‌ در نتیجه‌ بیماری‌ یا آسیب‌ است‌) در بروسلوز گزارش‌شده‌ است‌.
بروسلا ملی‌ تنسیس‌ نسبت‌ به‌ سایر گونه‌ها بیشتر مسؤول‌عوارض‌ عصبی‌ می‌باشد. گرفتاری‌ زوج‌ هشت‌ عصب‌جمجمه‌ای‌ موجب‌ کری‌ یک‌ طرفه‌ یا دو طرفه‌ و علایم‌ وزوزگوش‌ می‌شود. اعصاب‌ جمجمه‌ای‌ دیگری‌ که‌ درگیر می‌شوندزوج‌ ۲-۴-۶ می‌باشد. بنابراین‌ ممکن‌ است‌ منجر به‌ اختلال‌بینایی‌ به‌ صورت‌ گذرا و یا ندرتا دایمی‌ گردد. باید توجه‌ داشت‌که‌ افسردگی‌ و اضطراب‌، تحریک‌پذیری‌ و دمانس‌ (زوال‌عقل‌) می‌توانند از عوارض‌ بروسلوز باشند و در هر بیماری‌ باعلایم‌ افسردگی‌ باید به‌ دو بیماری‌ فکر کرد:
۱ – بروسلوز
۲ – کم‌ کاری‌ تیروئید
در گرفتاری‌ اعصاب‌ محیطی‌ گرفتاری‌ عصب‌ سیاتیک‌ شایعتراست‌.

پوست‌ و بافت‌ نرم‌
شیوع‌ عوارض‌ پوستی‌ از ۱۱-۱/۵ درصد گزارش‌ شده‌ است‌. باتوجه‌ به‌ ورود میکروب‌ بروسلا از طریق‌ خراش‌ جلدی‌ عوارض‌جلدی‌ به‌ صورت‌ ضایعات‌ پوستی‌ بخصوص‌ روی‌ بازو ممکن‌است‌ دیده‌ شود. این‌ ضایعات‌ ممکن‌ است‌ به‌ صورت‌ راشهای‌سرخکی‌ شکل‌ یا پتشی‌ یا کهیری‌ شکل‌ و خارش‌ دار باشند;علت‌ آن‌ را حساسیت‌ به‌ آنتی‌ژن‌های‌ بروسلا می‌دانند. ایجادزخم‌های‌ مزمن‌ به‌ دلیل‌ تلقیح‌ میکروب‌ بروسلا در کارگران‌کشتارگاه‌ مورد توجه‌ قرار گرفته‌ است‌ و توانسته‌اند بروسلا رااز ترشحات‌ زخم‌ جدا نمایند.

دستگاه‌ ادراری‌ تناسلی‌
اختلالات‌ کلیوی‌ نادر است‌ اگر چه‌ پیلونفریت‌ (التهاب‌ کلیه‌ ولگنچه‌)، گلومرونفریت‌ (التهاب‌ دوطرفه‌ و غیرچرکی‌ کلیه‌ که‌در درجه‌ اول‌ گلومرول‌ها را فرا گرفته‌ است‌) موضعی‌ و منتشرو آبسه‌های‌ کلیوی‌ در بروسلوز گزارش‌ شده‌، ولی‌ اورکیت‌(التهاب‌ بیضه‌) خیلی‌ شایع‌ است‌ و در ۲۰ درصد بیماران‌ مرددیده‌ می‌شود.
عقیمی‌ در بروسلوز کمتر از اریون‌ دیده‌ می‌شود. التهاب‌پروستات‌ از عوارض‌ نسبتا نادر است‌ که‌ با علایم‌ تکرر ادرار واحساس‌ درد در دفع‌ ادرار خودنمایی‌ می‌کند. در زنان‌ دردهنگام‌ قاعدگی‌، قطع‌ قاعدگی‌، و اختلال‌ در خونریزی‌ و سیکل‌قاعدگی‌. التهاب‌ دهانه‌ رحم‌، التهاب‌ رحم‌ و لوله‌های‌ رحمی‌ وآبسه‌های‌ لگنی‌ ممکن‌ است‌ دیده‌ شود. بروسلوز در طی‌حاملگی‌ انسان‌ می‌تواند به‌ سقط بینجامد.

عوارض‌ چشمی‌
یکی‌ از راههای‌ ورود عامل‌ بروسلوز به‌ بدن‌ ملتحمه‌ چشم‌است‌; بنابراین‌ التهاب‌ چشم‌ از تظاهرات‌ آن‌ می‌باشد که‌ در نوع‌ملی‌ تنسیس‌ شایعتر است‌. گرفتاری‌ صلبیه‌، شبکیه‌ حتی‌گرفتاری‌ عصب‌ بینایی‌ ممکن‌ است‌ در بروسلوز دیده‌ شود. ازعوارض‌ نادر چشمی‌ گلوکوم‌ (آب‌ سیاه‌) می‌باشد که‌ موجب‌درد و افزایش‌ فشار چشم‌ می‌گردد.

عفونت‌ عودکننده‌
بیماران‌ بروسلوز بعد از درمان‌ حتی‌ در کشورهای‌ غربی‌ تا ۱۰درصد دچار عود می‌شوند; این‌ امر احتمالا به‌ علت‌ وضعیت‌داخل‌ سلولی‌ عامل‌ بروسلوز است‌ که‌ باعث‌ حفظ آن‌ در مقابل‌برخی‌ آنتی‌بیوتیک‌ها و مکانیسم‌ دفاعی‌ میزبان‌ می‌شود. عوداغلب‌ در عرض‌ چند ماه‌ پس‌ از عفونت‌ اولیه‌ رخ‌ می‌دهد ولی‌ممکن‌ است‌ تا دو سال‌ پس‌ از درمان‌ به‌ ظاهر موفق‌ نیز اتفاق‌افتد. در افرادی‌ که‌ احتمال‌ بروز این‌ عفونت‌ بالاست‌ تشخیص‌یا شناسایی‌ عود بیماری‌ از آلوده‌ شدن‌ مجدد انسان‌ با عامل‌بروسلوز کار دشواری‌ است‌.

خلاصه‌ مقاله‌
بروسلوز یک‌ بیماری‌ عفونی‌ است‌ که‌ در انسان‌ به‌ شکل‌ تب‌مالت‌ و در دامها به‌ صورت‌ سقط جنین‌ تظاهر می‌کند. مهمترین‌راه‌ ورود میکروب‌ به‌ بدن‌ حیوان‌ از طریق‌ دستگاه‌ گوارش‌است‌ که‌ به‌ وسیله‌ علوفه‌ آلوده‌ و زباله‌ به‌ حیوان‌ سرایت‌ می‌کندو باعث‌ شیوع‌ بیماری‌ می‌گردد. کارکنان‌ کشتارگاهها،فروشگاههای‌ گوشت‌، دامداریها بیشتر در معرض‌ ابتلا به‌ این‌بیماری‌ هستند. این‌ بیماری‌ در گاو، خوک‌، بز و گوسفندمشاهده‌ می‌گردد.
بیماری‌ از طریق‌ مصرف‌ شیرآلوده‌ به‌ صورت‌ خام‌ وفرآورده‌های‌ شیری‌ آلوده‌ از طریق‌ لوله‌ گوارش‌ به‌ انسان‌سرایت‌ می‌کند، ولی‌ گوشت‌ و فرآورده‌های‌ گوشتی‌ کمتر منشأآلودگی‌ می‌باشند.
علایم‌ تشخیصی‌: در دامها به‌ صورت‌ سقط جنین‌ و درانسان‌ تب‌ مواج‌ یا دیوانه‌ یا تب‌ مالت‌ ظاهر می‌گردد.

پیشگیری‌:
– مصرف‌ شیر پاستوریزه‌ یا جوشانیدن‌ شیر به‌ مدت‌ ۲۰ دقیقه‌.
– از مصرف‌ شیر حیوانی‌ که‌ تازه‌ سقط جنین‌ کرده‌ خودداری‌شود.
– از مصرف‌ پنیر و خامه‌ غیرپاستوریزه‌ پرهیز گردد.
– پنیر تازه‌ و بی‌نمک‌ را باید حدود ۲ ماه‌ قبل‌ از مصرف‌ در آب‌نمک‌ قرار داد.
– قبل‌ از دوشیدن‌ شیر دام‌ باید حتما پستان‌ دام‌ و اطراف‌ آن‌ رابا آب‌ و صابون‌ بخوبی‌ شستشو داد.
– ظروف‌ مخصوص‌ دوشیدن‌ شیر بایستی‌ دربدار و قبلا خوب‌شستشو داده‌ شود.
– ضدعفونی‌ اصطبل‌های‌ آلوده‌
– واکسیناسیون‌ دام‌ها علیه‌ این‌ بیماری‌
– رعایت‌ بهداشت‌ در هنگام‌ جاروب‌ کردن‌ اصطبل‌ و طویله‌
– جفت‌ و بقایای‌ جنین‌ سقط شده‌ را باید سوزاند.
– گوشت‌ حیوانات‌ مبتلا در صورت‌ خوب‌ پخته‌ شدن‌ قابل‌مصرف‌ است‌.

پاسخ به سوالات در رابطه با تب مالت :

تب مالت چیست و معمولا چگونه است؟
تب مالت بیماری واگیرداری است که عامل ابتلاء به آن یک دسته از باکتریهای بروسلا است. این دسته از باکتریها در میان حیوانات هستند و آنها عامل بیماریهای بسیار متفاوت در مهره‌داران هستند. تب مالت به طور متفاوتی گوسفند، گاو، آهو، گوزن، خوک، سگها و چندین حیوان دیگر را مبتلا می‌کند. انسانها به وسیله ارتباط و تماس با حیوانات یا تولیدات حیوانی که به وسیله این باکتریها آلوده شدند، مبتلا می‌شوند. تب مالت در انسان می‌تواند مسبب یک سری علائم بیماری مانند: آنفولانزا که می‌تواند همراه با تب، عرق کردن، سر درد، کمردرد و ضعف فیزیکی باشد. ممکن است اثر روی قلب یا سیستمهای عصبی مرکزی بگذارد. تب مالت شامل علائمی مثل تبهای مکرر، درد مفاصل و خستگی که به طور طولانی مدت ظاهر می‌شوند است. در ایالت متحده جایی که سالانه ۱۰۰ تا ۲۰۰ مورد اتفاق می‌افتد تب مالت زیاد شایع نیست. اما تب مالت می‌تواند در کشورهایی که بیماری حیوانات تحت کنترل نمی‌باشد یا برنامه‌ای جهت کاهش بیماری ندارند زیاد شایع باشد.

- معمولاً تب مالت در کجا یافت می‌شود؟

اگر چه در سراسر جهان وجود دارد و این بیشتر در کشورهایی وجود دارد که استانداردها و سلامت عمومی مؤثر و برنامه‌ای برای سلامت حیوان خانگی ندارد اتفاق می‌افتد. نواحی حوضه مدیترانه شامل (پرتقال، اسپانیا، جنوب فرانسه، ایتالیا، یونان، ترکیه، آفریقای شمالی) آمریکای جنوبی و مرکزی، اروپای شرقی، آسیا، آفریقا، کارائیبی و خاورمیانه در معرض بالای خطر ابتلا به این بیماری هستند. در این نواحی که پنیرهای پاستوریزه نشده وجود دارد و معمولاً «پنیر محلی» نامیده می‌شوند، خطر مبتلا شدن برای گردشگران وجود دارد.

- تب مالت چگونه به انسان منتقل می‌شود و چه کسی خطر ابتلا به آن را دارد؟

به طور کامل بشر از سه راه مبتلا می‌شود: خوردن و آشامیدن چیزهایی که به وسیله تب مالت می‌شوند، استنشاق یا از طریق زخم روی پوست باکتری‌ها وارد بدن می‌شوند. شایع‌ترین راه ابتلا به این بیماری به وسیله خوردن و یا آشامیدن تولیدات شیری آلوده است. هنگامی که گوسفند، بز، گاو و یا شترها مبتلا هستند، شیرشان به وسیله باکتری‌ها آلوده است. اگر شیر پاستوریزه نشده باشد، این باکتریها می‌توانند آن شخصی را آلوده کند و یا بیماری را انتقال دهند که شیر یا پنیر درست شده از این را بخورد. استنشاق در محل یک راه معمول یا شایع مبتلا شدن نیست اما می‌تواند خطر بزرگی برای مردم در نوع کارشان باشد. مانند کسانی که در آزمایشگاه کار می‌کنند. غالباً استنشاق برای کارگرهای کشتارگاه درصد مهمی از مبتلایان را دارد. آلودگی زخم‌های پوستی ممکن است مسئله‌ای برای اشخاص یا شخصی که در کشتارگاه‌ها یا کارخانه بسته‌بندی گوشت یا دامپزشکان داشته باشد.

تمیز کردن گوشت آهو، گوزن، موس (نوعی گوزن) یا خوک وحشی کشته شده، ممکن است به وسیله زخم پوست یا خوردن باکتریها مبتلا شوند.

- آیا تب مالت از شخصی به شخص دیگر می‌تواند انتقال داده شود؟

انتقال این بیماری از شخصی به شخص دیگر بی‌نهایت کم است. (از طریق تماس شخص با شخص) مادرانی که بچه شیر می‌دهند ممکن است به نوزادشان این بیماری منتقل شود. انتقال از طریق رابطه جنسی هم گزارش داده شده است. اگر نوزاد یا شخص در خطر برای تب مالت معالجه شوند، خطر مبتلا شدن برای هر دو از طریق رابطه جنسی و یا شیر دادن بچه در ۳ روز کاهش پیدا می‌کند. اگر چه غیر معمول است اما انتقال ممکنه از طریق آلودگی دستمال کاغذی و … هم صورت می‌گیرد.

- آیا راهی برای پیشگیری انتقال این بیماری وجود دارد؟

بله. در هنگام مسافرت باید از خوردن شیر، پنیر یا بستنی غیر پاستوریزه خودداری کنید. از خوردن محصولات لبنی که به پاستوریزه نبودن آن اطمینان دارید، بپرهیزید. شکارچیان و دامداران در هنگام دست زدن و تماس روده و جگر حیوان باید از دستکش‌های لاستیکی استفاده کنند. در حال حاضر واکسنی برای انسان وجود ندارد.

- تشخیص داده شده که سگ من تب مالت دارد آیا خطری برای من وجود دارد؟

B.Canis یکی از عواملی است که می‌تواند سگها را مبتلا کند. عوامل این بیماری به انسان منتقل می‌شود. اما بیماری اکثر سگهای مبتلا شده، اثری روی انسان ندارد. اگر چه دامپزشکانی که با خون حیوانات آلوده سر و کار دارند در معرض خطر ابتلا هستند. ماکیان حیوانات خانگی برای آلودگی در خطر نیستند و این تا حدودی درست است. زیرا بعید هست که آنها با خون یا نطفه سگ تماس پیدا کنند. ممکن است باکتریها با چند روز معالجه از بدن حیوان از بین بروند. البته امکان آلودگی مجدد هست و بدن حیوان ممکن است چندین هفته این عفونت را در بدن داشته باشد. شخص‌های مصون (بیماران سرطانی، اشخاص آلوده به ایدز یا بیمارن پیوندی) نباید سگ‌هایی را که با B.Canis آلوده هستند را لمس کنند.

- تب مالت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تب مالت به وسیله یافتن عامل بیماری (نمونه‌گیری از خون یا مغز استخوان) در آزمایشگاه‌ها تشخیص داده می‌شود. همچنین آزمایش خون میتواند پادتنهایی ساخته شده در برابر باکتریها را نشان دهد. اگر این شیوه استفاده شود، دو نمونه خون در عرض دو هفته به طور جداگانه باید گرفته شود.

- آیا درمانی برای تب مالت وجود دارد؟

بله، درمان می‌تواند سخت شود. دکتر می‌تواند آنتی بیوتیک‌هایی مؤثر تجویز کند. doxycycline و rifampin دو دارویی هستند که در عرض ۲ هفته استفاده می‌شوند و از دوباره آبوده شدن جلوگیری می‌کنند. بستگی به زمان معالجه و شدت بیماری که ممکن است بهبودی چند هفته تا چند ماه صورت گیرد. مرگ و میر از این طریق تا ۲۰% است و معمولاً با ترشحاتی همراه است.

- من یک دامپزشک هستم، هنگامی که گاوی را واکسیناسیون می‌کردم واکسنی به طور تصادفی به بدنم فرو رفته (REV-1 ، B-19 or RB-51) چه کاری لزوم دارد که انجام دهم؟

واکسنهای مؤثری وجود دارد و B-19 هست که شناسایی شده و علت بیماری در بشر است. اگر چه ما اطلاعات کمی در مورد واکسن‌های دیگر داریم ولی همه نظریه‌ها یکی هستند. برای پادتن‌ها نمونه خون باید گرفته شود. ما پیشنهاد می‌کنیم که برای سه هفته آنتی بیوتیک Rifampin و Doxycycline برای B-19 و REV1 و تنها (Doxycycline برای RB-51) را استفاده کنید. در موقع مقرر می‌توانید دوباره چک کنید و خون دوم را بگیرید. (نمونه باید در دو هفته گرفته شود ). نظریه‌های مشابه شامل اسپری واکسن در چشم (در این مورد ۶ هفته معالجه) یا پاشیدن واکسن روی ناحیه از پوست که دارای زخم می‌باشد.

سل عفونت مزمنی است که به وسیله باکتری " میکوباکتریوم توبرکلوزیس" و گاهی به وسیله سایر مایکوباکتریوم ها ایجاد می شود. این بیماری اغلب ریه را درگیر می کند، اما تقریبا هیچ کدام از دستگاه های بدن از شر بیماری "سل" در امان نیستند و سایر اعضای بدن هم ممکن است با این بیماری درگیر شوند.

بیماری سل به وسیله قطره های ریز موجود در هوا از فردی به فرد دیگر منتقل می شود و اغلب افرادی را که در ارتباط نزدیک با فرد بیمار باشند، درگیر می کند. بنابراین همه اعضای خانواده فرد بیمار، در معرض ابتلا به این بیماری هستند. مگر این که او به بیمارستان منتقل شود و با آن ها زندگی نکند و یا تحت درمان صحیح قرار بگیرد.

فردی که دچار عفونت فعال سلی است، اگر سرفه یا عطسه کند و جلوی دهان و بینی خود را نگیرد، قطره هایی که حاوی مایکو باکتریوم یا میکرب سل هستند، در هوا پخش می شوند و اگر فرد دیگری که نزدیک فرد مبتلا است، این قطره ها را استنشاق کند، باعث ابتلای او خواهد شد. بنابراین افراد مبتلا هنگام عطسه و سرفه باید همیشه برای پوشاندن دهان و بینی خود از دستمال استفاده نمایند و پس از آن، دست های خود را با دقت بشویند.

البته این به آن معنا نیست که فرد مبتلا به سل باید قرنطینه شود. در تماس کوتاه و گذرا امکان انتقال بسیار کم است، اگر چه غیر ممکن نیست.

بسیاری از مردم میکروب سل در بدنشان وجود دارد. اما مبتلا به بیماری سل فعال نیستند.

علایم بیماری سل

علایم اولیه سل، ممکن است بسیار عادی باشد و توجه را جلب نکند ، مثل شخصی که دچار سرما خوردگی است یا کسی که مدتی لاغر و ضعیف است یا گاهی فرد تب می کند و دچار سرفه های مکرر می شود. افراد، در این مرحله به پزشک مراجعه نمی کنند تا علایم شدیدتری در آنها بروز کند، علایمی مثل درد تیزی که در ناحیه قفسه سینه است و با نفس کشیدن و سرفه ایجاد و تشدید می شود و یا وجود خلط خونی.

باید توجه داشت هیچ کدام از این دو علامت، مخصوص بیماری سل نیستند، اما نباید این علایم را دست کم گرفت

درمان بیماری سل

1- رژیم دارویی سل، اغلب شامل چند دارواست که میکروب سل نسبت به آنها حساس است. این داروها باید همراه هم مصرف شوند تا اثر لازم را داشته باشند. استفاده نامنظم داروها باعث می شود میکروب سل نسبت به این داروها مقاوم شود.

2- بیمار باید داروهایش را به طور منظم و دقیق، طبق دستور پزشک مصرف کند . این نکته درباره همه بیماری ها صادق است. اما به خصوص درباره سل از اهمیت فوق العاده ای برخورداراست، چون درصورت مقاومت میکروب سل نسبت به داروهای موجود تقریبا می توان گفت دیگر هیچ داروی کاملا مؤثری برای درمان سل وجود نخواهد داش.

3- درمان سل کمی طولانی اس. بنابراین بیمار باید حوصله داشته باشد و تمام مدت درمان را سپری کند. این دوره درمان گاهی تا 2 سال طول می کشد.

تشنج ناشی از تب شایع ترین نوع تشنج در كودكان است . حدود 4-3 % كودكان با سن كمتر از 6 سال دچار این نوع تشنج می شوند . این نوع تشنج همیشه به همراه تب بالا و در سنین 6 ماهگی تا 6 سالگی اتفاق می افتد به ندرت ممكن است بعد از سن 6 سالگی نیز تكرار شود . ولی بیشترین شیوع آن در یك تا دو سال عمر است . كه بیشتر به دلیل بروز عفونت های گوارشی ، تنفسی و ادراری در این سنین است . از این رو در هر كودك مبتلا به تشنج ناشی از تب باید كانون تب مشخص و درمان شود .

شكل تشنج :

معمولا تشنج در اولین ساعات بروز تب پدیدار شده و گاهی حتی والدین متوجه تب كودك نمی گردند و پس از وقوع تشنج متوجه تب در نزد كودك می شوند . تشنج به صورت از دست رفتن ناگهانی هوشیاری ، قفل شدن فك ، سیاه شدن دور لب ، سفت شدن تمام بدن و به دنبال آن حركاتی شبیه دست و پا زدن بروز می كند . حمله تشنج معمولا كوتاه مدت بوده و در عرض 2-1 دقیقه برطرف می شود . و به ندرت ممكن است حركات تشنجی در یك طرف بدن و یا فقط در چشمها باشد كه در این موارد علامت خطرناكی است و نیاز به بررسی بیشتری دارد . هر چه تشنج در سنین پایین تر بروز كند احتمال تكرار آن بیشتر است .

درمان در منزل :

1- والدین باید در هنگام بروز تشنج خونسردی خود را حفظ كنند .
2- كودك را به پهلو خوابانیده و چنانچه در دهان او ماده غذایی و یا ترشحی وجود دارد به آهستگی خارج نمایند .
3- از پاشیدن آب به صورت و یا تحریك وی خودداری شود .
4- به هیچ عنوان سعی در باز كردن دهان كودك نشود ولی در صورت امكان یك شی پلاستیكی نرم در بین دندانها قرار گیرد تا از گاز گرفتگی زبان جلوگیری شود .
با استفاده از شیاف استامینوفن و كم كردن پوشش كودك درجه حرارت كودك را كنترل كنید . در صورت لزوم می توان از تن شویه با آب ولرم نیز استفاده كرد كه در این مورد پنبه یا پارچه ای نرم آغشته به آب ولرم را به مدت یك ساعت در نواحی دور گردن و زیر بغل كشاله ران كشیده تا درجه حرارت كودك به حد طبیعی برسد .
5- در اكثر موارد تشنج در عرض كمتر از دو دقیقه خاتمه می یابد ولی در صورت تداوم تشنج می توان از شیاف دیازپام استفاده نمود . در این موارد شیاف دیازپام 5 میلی گرم در كودكان با وزن 15 كیلوگرم ، و نوع 10 میلی گرم در كودكان بالاتر از 15 كیلوگرم موثر واقع می شود . هر كودك در اولین حمله تشنج با تب بایستی در بیمارستان بستری و بررسی گردد ، ولی در مورد كودكانی كه سابقه تشنج در هنگام تب دارند در صورت مراجعه به پزشك برای جستجوی علت تب و درمان آن كافی است .

اقدامات در بیمارستان :

پس از ورود به بیمارستان در صورت ادامه تشنج تجویز دیازپام از طریق وریدی و یا مقعدی موجب كنترل تشنج خواهد شد باید علت تب كودك مشخص گردد كه شرح حال كودك و معاینه دقیق به همراه آزمایشات در این مورد لازم می باشد . در سنین پایین گاهی علی رغم بررسی های فوق علت تب نامعلوم می ماند در این موارد حتمامی بایست LP (گرفتن مایع نخاع ) انجام شود . والدین بایستی توجه داشته باشند كه بروز مننژیت یا همان عفونت پرده های مغز از عفونت های خطرناك و پر عارضه در سنین خردسالی است كه تنها راه تشخیص آن LP ( گرفتن مایع نخاع ) است . درمان دیر رس مننژیت منجر به عوارضی چون كری، اختلال بینایی ، عقب افتادگی ذهنی ، اختلالات رفتاری می شود .
از آن جایی كه LP عارضه ای ندارد و بر خلاف نظر عوام منجر به فلجی نمی گردد لذا والدین باید با آرامش خاطران را بپزیرند .

پیش آگهی :

تشنج ناشی از تب خوش خیم بوده و عارضه ای به جا نمی گذارد مگر در مواردی كه طول بكشد ، تكرار شود یا كودك معاینه عصبی غیر طبیعی داشته باشد كه نیاز به استفاده از داروهای ضد تشنج مثل فنوباربیتال یا سدیم والپورات به مدت 3-1 سال دارد. در سایر موارد استفاده از تب بر ، دیازپام خواركی ، و تن شویه در هنگام بروز تب برای كودك كافی می باشد بنابراین تشنج ناشی از تب می تواند علامتی از یك بیماری جدی باشد كه در صورت پیدا كردن علت تب و درمان آن پیش آگهی خوب خواهد بود .

چطور تب را کنترل کنیم؟
بدنتان عرق کرده و سرتان سنگین است. چشمهایتان چنان درد می کند که انگار کسی با انگشتانش روی پلکتان را فشار می دهد.
برای دقایقی تصور می‌کنید که بدنتان در حال آتش گرفتن است و چند دقیقه بعد احساس لرز دارید. بله شما تب کرده اید.
اینکه شما بفهمید که واقعا تب به چه معناست و اینکه در مورد آن چه کارهایی باید انجام دهید و چه اعمالی حالتان را بدتر می کند برایتان مفید خواهد بود.
درجه حرارت بدن در مغز و در هیپوتالاموس تنظیم می شود که معمولا آن را در 37 درجه سانتیگراد نگه می دارد که ممکن است در هر فرد به طور معمول یک درجه بالا و یا پائین باشد.
بهتر است بدانید که تب خود بیماری نیست اما می تواند نشان از بیماری در بدن اشخاص باشد.
معمولا وجود چرک در بدن که مسبب آن می تواند باکتری یا ویروس باشد گلبوبهای سفید خون را مورد حمله قرار می دهد و آن زمان است که ماده ای به نام "پیروژن" آزاد می شود.
پیروژن که خود را به مغز برساند، به هیپوتالاموس دستور می رسد که دمای بدن را بالا ببرد و شما تب می کنید.
حال مهمترین موضوع بعد از آنکه متوجه شدیم تب داریم آن است که بدانیم چطور آن را پائین بیاوریم:
1-اگر لرز کرده‌اید بهتر است سریعا خود را گرم کنید که بهترین راه رفتن زیر پتوست اما به یاد داشته باشید اگر لرز بدنتان قطع شد سعی نکنید در حالی که تب دارید زیر پتو بمانید زیرا این کار تنها باعث می شود که گرما سرجایش بماند و شما هر لحظه احساس کنید حالتان بدتر می شود. با عرق کردن تب از بین نمی رود پس به یک ملحفه سبک اکتفا کنید.
2-لباس سبک و خنک بپوشید این به آن معناست که حتی اگر فرزند کوچکتان تب کرده است هم لباسهایش را کم کنید و حتی پوشکش را باز کنید.
3-اگر شرایطش مهیا باشد خوابیدن در وان آب نسبتا ولرم رو به خنک به مدت نیم ساعت کمکتان می کند.
4-آب زیاد و به خصوص خنک بنوشید.
آب میوه هایی که شکر ندارند هم گزینه های خوبی هستند.
5-دواهای تب بر برایتان موثر است زیرا کار "پیروژن" ها را مختل می کند و در نتیجه داروهایی مثل بروفن ها و آسپرین ها برای پائین آوردن تب کمک زیادی می کنند.اما به یاد داشته باشید که به کودکان زیر 19 سالتان آسپرین ندهید و حتما با پزشک مشورت کنید.
6-آرامش خود را حفظ کنید و بدانید که تب برای راحت و بهتر شدن حالتان بوجود می آیندو به بدنتان کمک می کنند تا با بیماری بجنگید.پس بگذارید تب کار خودش را بکند و سعی نکنید با انواع و اقسام راهها آن را فرو بنشانید.
راههای ذکر شدن برای تب های پائین موثر است و اگر به تب بالا با علائم غیر عادی دچار هستید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.

تب ، سرعت بهبودی را افزایش می دهد
محققان آمریکایی می گویند تب واقعا به سیستم ایمنی بدن کمک می کند تا عفونت را تشخیص داده با آن مقابله کند.
یافته های فوق به این معنی نیست که تب را در افراد پایین نیاوریم و برای قطع آن هیچ اقدامی نکنیم زیرا ممکن است مشکل آفرین و حتی خطرناک باشد اما بر اساس یافته های جدید تب مانند دروازه بانی عمل می کند که سیستم ایمنی را برای دفاع دربرابر مهاجم عفونی تحریک می کند.
هرچه گلبول های سفید زودتر به عفونت حمله کنند ، کنترل آن سریع تر صورت می گیرد. لذا تب با افزایش سرعت فرآیند شناسایی عامل عفونت به تسریع پاسخ ایمنی کمک می کند.
این گروه تحقیقاتی در تلاش است دریابد چگونه می توان از تب به عنوان درمان عفونت ، بیماری خود ایمنی و سرطان استفاده کرد.

منشا تب چیست؟
دانشمندان آمریکایی منبع تب و چگونگی تاثیر آن در حفاظت از بدن طی بیماری را شناسایی کرده اند.
به گزارش ساینس دیلی این محققان جایگاه اصلی عملکرد هورمون پروستاگلاندین PGE2 در مغز را تشخیص داده اند که در آن این هورمون بر یک هدف یعنی گیرنده EP3 بر روی نورون ها عمل کرده پاسخ تب را ایجاد می کند. طی بیماری یا عفونت بدن هورمون هایی به نام سایتوکاین ها را تولید می کند که به نوبه خود روی عروق خونی مغز عمل کرده PGE2 تولید می کنند که وارد هیپوتالاموس مغز شده باعث تب می شود. وقتی دمای بدن چند درجه بالا می رود گلبول های سفید خون می توانند بطور موثرتری با عفونت مقابله کنند. همچنین افراد بیشتر احساس درد و خستگی می کنند.
درنتیجه استراحت کرده انرژی خود را ذخیره می کنند بطوری که درمقابله با عفونت بهتر عمل کنند. به همین دلیل بسیاری از انواع بیماری ها منجر به عکس العمل های نسبتا مشابه می شوند.

تب تا 39 درجه عامل مثبت نابودي عوامل بيماري‌زا
تب تا 39 درجه را نبايد بلافاصله پايين آورد، زيرا تب كمي بالا به بدن در نابود كردن عوامل بيماري‌زا كمك مي‌كند.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از خبرگزاري آلمان، متخصصان اتحاديه متخصصان داخلي آلمان (BDI) مي گويند:براي ويروس‌ها، باكتري‌ها و ساير عوامل بيماري‌زا درجه حرارت طبيعي بدن كه 36 تا 37 درجه سانتي‌گراد است، درجه حرارت بسيار مناسبي براي رشد و تكثير يافتن است و به همين دليل تب را مي‌توان روند طبيعي مقابله بدن باعوامل بيماري‌زا دانست.
بنابراين گزارش، در افراد بيمار با بالا رفتن درجه حرارت بدن تعرق بيشتر مي‌شود و به همين دليل نوشيدن مايعات به ميزان كافي و گرم نگه داشتن بدن فردي كه تب دارد از اهميت زيادي برخوردار است، زيرا با اين كار سيستم ايمني بدن بيمار تحت حمايت قرار مي‌گيرد و فشار كمتري به قلب و عروق آن وارد مي‌شود.
بر اساس اين گزارش، در صورتيكه درجه حرارت بدن فرد بيشتر از دو تا سه روز بالا بماند بايد به پزشك مراجعه كرد و در اين حالت تب را پايين آورد

تب : نحوه برخورد
چه وقت به پزشک مراجعه کنیم؟
ـ تب بیش از ۲۹ درجه سانتی‌گراد است.
ـ تب بیش از ۷۲ ساعت باقی مانده است.
ـ سردرد شدید یا سفتی گردن، سرفه‌کردن خلط رنگی، یا درد به هنگام دفع ادرار وجود دارد.
ـ سابقه بیماری قلبی، بیماری قند، یا هر بیماری مزمن دیگر وجود دارد.
ـ در کودکان کوچک‌تر از سه ماهه فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.

ـ تب نشانه چیست؟
باور کنید یا نکنید، تب از دوستان شماست. و مانند هر دوست خوب چیزهائی به شما می‌گوید که ممکن است خوشتان نیاید، اما باید بدانید. اول، تب از اولین علائم تهاجم عفونت باکتریائی یا ویروسی به بدن است. دوم، تب نشان می‌دهد که دستگاه دفاعی بدن به شدت با تهاجم مقابله می‌کند.
اما مهم‌تر از همه، خود تب ‌بخشی از مبارزه دفاعی است. وقتی عفونت ویروسی یا باکتریائی به بدن حمله کند، گویچه‌های سفیدم ماده‌ای به نام تب‌آور درونی آزاد می‌کنند که بخشی از مغز را که هیپوتالاموس نام دارد تحریک می‌کند. هیپوتالاموس دمای درون بدن را بالا می‌برد و تب عارض می‌شود. این تب ممکن است بهبود بدن را تسریع کند.
بدن با گرم شدن رشد سازواره‌های بیماری‌زا را کند می‌کند و کار دستگاه ایمنی در نابودی مهاجمان آسان می‌شود.
در بیشتر موارد، تب ناشی از ناخوشی‌های خفیف مثل سرماخوردگی یا آنفلونزا است. اما هر عفونت و بسیاری از بیماری‌های دیگر هم ایجاد تب می‌کنند.

ـ درمان تب
تب بالاتر از ۳۹ درجه سانتی‌گراد باید توسط پزشک ارزیابی شود.

اما تب کمتر از آن زیاد ایجاد ناراحتی نمی‌کند و معمولاً بدون درمان هم خوب می‌شود.
بیشتر تب‌های کمتر از ۳۹ درجه آسیبی به شما نمی‌رسانند. تب کمتر از ۳۸ درجه معمولاً درمانی نمی‌خواهد، مگر اینکه بخواهیم بیمار احساس راحتی بیشتر بکند.
مایعات بنوشید. آب زیاد بخورید، اما خوردن چای، آب میوه، آب معدنی، و سوپ گوشت یا جوجه را هم فراموش نکنید.
تب باعث بی‌آب شدن بدن می‌‌گردد و نوشیدن مایعات زیاد مانع بی‌آبی می‌شود، مخصوصاً آب معدنی که کانی‌های مورد نیاز بدن را نیز جایگزین می‌کند.
هنگام گرسنگی غذا بخورید. وقتی گرسنه هستید، غذا بخورید؛ اما اگر گرسنه نیستید، خود را وادار به خوردن نکنید، چون همه ما ذخیره کافی چربی برای گذراندن یک یا دو روز بدون غذا در بدن داریم. خوردن مایعات کافی لازم‌تر است.
پاشویه کنید. خود را با آب ولرم و اسفنج خیس کنید. با تبخیر آب از روی بدن پوست و رگ‌های خونی زیر آن خنک می‌شود که تب را پائین می‌آورد. هر دو ساعت پاشویه را تکرار کنید.
آسپرین بخورید، ولی به بچه‌های ندهید. دو قرص آسپیرین در هر چهار ساعت تب بزرگسالات را پائین می‌آورد. اما هیچ‌گاه بدون تجویز پزشک به کودکان ندهید. چون ممکن است آنها را دچار نشانگان &#۷۸۲;رای&#۷۸۲; کند که بیماری تخریب کننده مغز و کبد است.

به کودکان به‌جای آسپیرین، استامینوفن بدهید، آن هم به مقدار تجویز شده.
داروهایتان را کنترل کنید. آلرژی‌های داروئی هم ممکن است باعث تب شوند. برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها، از جمله پنی سیلین، و داروهای فشار خون، مثل متیل دوپا، خود ایجاد تب می‌کنند. حتی ایبوپروفن و آسپیرین هم در برخی افراد تب می‌آورند.

همه‌گیری تب در استفاده از داروها وجود ندارد، اما هر کسی ممکن است به چیزی حساسیت نشان ده. اگر متوجه شدید که داروئی در بدن شما ایجاد تب می‌کند، از پزشک بخواهید داروی دیگری برایتان تجویز کند.
طبیعت خود را بیابید. تشخیص وجود تب در بدن همه اشخاص کار کاملاً یکسانی نیست. برای مقابله با تب، باید اول دمای طبیعی بدنتان را بیابید.
بالاتر بودن دمای بدن از ۳۷ درجه سانتی‌گراد همیشه به معنی داشتن تب نیست. در بررسی ۱۴۸ مرد و زن سالم بین ۱۸ تا ۴۰ ساله در دانشگاه مریلند، معلوم شد که دمای طبیعی بین ۵/۳۵ و ۷/ ۳۷ است. بنابراین گمان می‌رود تب بالاتر از ۷/۳۷ تب به حساب آید. ولی هر کس باید دمای طبیعی بدن خود را در نظر بگیرد. برای تعیین دمای طبیعی، به مدت سه روز هر چهار ساعت یکبار آن را اندازه‌ بگیرید. با این کار می‌توانید دامنه طبیعی دمای بدن خود را بیابید.

علل پدید آمدن تب
تب جزئی از مکانیسم دفاعی بدن است. زمانی که بدنمان با مرضی در حال مقابله است، درجه حرارت
بدنمان بالا می رود. اما چـرا؟ این مقاله را بخوانید تا به پـاسـخ این سـوال بــرسید و مطالب بیشتری در
مورد تب بدانید.
تب بالا رفتن درجه ی حرارت بدن از حالت نرمال ۹۸.۶ درجه ی فارنهایت است.

تب بخشی از مکانیسم دفاعی بدن است. زمانی که بدنمان با مرضی در حال مقابله است، درجه حرارت بدنمان بالا می رود. اما چرا؟ تب یکی از علائم بیماری است، تقریباً همه ی انواع بیماری هایی که بشر تاکنون شناخته است. بیماری هایی که در آن ویروس و باکتری ها به بدن تجاوز می کنند و باعث بیماری ما می شوند.
اگر سیستم دفاعی بدنمان نباشد که با این امراض مقابله کند، ممکن است حتی جانمان را از دست بدهیم. سرماخوردگی، ورم لوزه، آماس گوش، آنفولانزا، برنشیت، کزاز، سرخک، گوشک، آبله مرغان، ایدز و سینه پهلو همه جزء بیماری های ویروسی و باکتریایی هستند.
درجه ی حرارت بدن معمولاً با گذاشتن یک دماسنج زیر زبان به مدت ۵ تا ۸ دقیقه انجام می گیرد. سایر انواع گرفتن درجه ی حرارت بدن، مقعدی و زیربغلی و یک نوع مخصوص دماسنج که در گوش استفاده می شود هستند.
تب چیز خوبی است.

به نظرتان عجیب بود، نه؟ تب واکنش طبیعی بدن نسبت به میکرب است. علائم تب عبارتند از: سرد شدن، درد در تمامی نقاط بدن، بیحالی و سستی، بالا رفتن درجه ی حرارت بدن، قرمز شدن گونه ها، احساس گرمی و سردی و لرز. هنگامی که تب بالا می رود بدن سرد می شود و می لرزد و هنگامی که تب پایین می آید بدن عرق می کند.
علت تب مسئله ی کاملاً پیچیده ای است. خون و سیستم لنفاوی بدن ما گلوبول های سفید خونی می سازند که با امراض مقابله می کنند.
زمانی که تعداد گلوبول های سفید خود بالا می رود، برای مقابله با میکرب ها، در تقلا برای از بین بردن و جنگ با ویروس ها و باکتری ها می شوند و با این کار بدن گرم می شود و باعث می شود که درجه حرارت بدن بالا رفته و تب کنیم.
هیپوتالاموس در مغز که مکانیسم تنظیم حرارت بدن را بر عهده دارد توسط ماده ی تب آور یا گلوبول های سفید که برای مقابله با امراض ساخته شده اند آسیب می بیند. از اینرو می توانیم بگوییم که تب همان چیزی است که با ویروس ها و باکتری ها مقابله می کند.
به همین خاطر درست نیست که تب را یکباره و زود پایین بیاوریم. دمای ۱۰۰ تا ۱۰۱ درجه فارنهایت برای بدن خوب است چون نشان می دهد که بدن در حال مقابله با امراض است. اما اگر تب خیلی بالا رفت باید تلاش کرد تا کمی آن را پایین تر آورد. معمولاً برای پایین آوردن تب از آنتی پیرتیک ها یا تب بر هایی از قبیل تیلنول، آسپیرین و امثال آن استفاده می شود. هیچوقت به بچه هایی که محتمل است به آبله مرغان یا آنفولانزا مبتلا شده اند آسپیرین ندهید. ممکن است باعث کشتن آنها شود.

تب ۱۰۴ یا ۱۰۵ درجه ی فارنهایت تب بالا به حساب می آید. تب بالای ۱۰۵ درجه هم ممکن است باعث صدمه زدن به سیستم عصبی بدن شود. زمانی که بدن تب دارد، هرچند که مشغول کمک کردن به بدنتان برای از بین بردن میکرب هاست، اما احساس بدی دارید.
برای کاهش ناراحتی معمولاً از درمان هایی مثل گذاشتن حوله خیس سرد روی پیشانی استفاده می شود.
در اینگونه مواقع از دوش آب گرم جداً خودداری کنید چون دمای بدنتان را بالاتر خواهد برد.

سعی کنید در این مواقع نوشیدنی ها و آبمیوه های خنک بنوشید تا آب بدنتان تامین شود. از نوشیدن نوشیدنی های الکلی جداً پرهیز کنید. روی بدن فرد را با پتویی سبک بپوشانید تا از سرد شدن او جلوگیری شود.
در برخورد با بیماری های التهابی مثل ورم مفاصل و سرطان خون که بدن گلبول های سفید بی مصرف تولید می کند نیز فرد دچار تب می شود ولی این گلبول ها توانایی مقابله با امراض و میکرب ها را ندارند و مکانیسم حرارتی بدن به درستی تنظیم نمیشود، بدن نمی تواند حرارت را پایین بیاورد و عرق هم نمی کند.
موقعیتی بسیار خطرناک است که به درمان های اورژانسی نیاز است. و تب باید به سرعت با دوش آب سرد، خوردن نوشیدنی های خنک و دور کردن فرد از زیر اشعه ی خورشید و بردن او به جاهای خنک تر پایین آورده شود.
حتماً بیمار تب کرده را به پزشک نشان دهید.

تب‌ با منشأ نامشخص‌
تب‌ با منشأ نامشخص‌ عبارت‌ است‌ از بالاتر رفتن‌ درجه‌ حرارت‌ بدن‌ به‌ بيش‌ از 3/38 درجه‌ سانتيگراد در حداقل‌ 4 بار گرفتن‌ درجه‌ حرارت‌ طي‌ يك‌ دوره‌ 14 روزه‌ كه‌ براي‌ آن‌ هيچ‌ علت‌ مشخصي‌ پيدا نشده‌ باشد يا ناخوشي‌ كه‌ بدون‌ دليل‌ مشخص‌ 14 روز طول‌ كشيده‌ باشد.
علايم‌ شايع‌
تب‌ براي‌ حداقل‌ دو هفته‌ (با دماسنج‌ مقعدي‌). تب‌ ممكن‌ است‌ متناوب‌ باشد.
علل‌
در شيرخواران‌ و كودكان‌:
عفونت‌ها
بيماري‌هاي‌ بافت‌ همبند يا بيماري‌هاي‌ خودايمني‌
تومورها و سرطان‌ها، خصوصاً سرطان‌ خون‌
در بزرگسالان‌:
عفونت‌ها
بيماري‌هاي‌ بافت‌ همبند يا بيماري‌هاي‌ خودايمني‌
تومورها و سرطان‌ها، خصوصاً سرطان‌ كليه‌ و سرطان‌ خون‌
گاهي‌ تب‌ توسط‌ خود فرد ايجاد مي‌شود. اين‌ حالت‌ در بعضي‌ از افرادي‌ كه‌ از نظر رواني‌ مشكل‌ دارند ممكن‌ است‌ ديده‌ شود.

يكي‌ از عوارض‌ جانبي‌ داروها ايجاد تب‌ است‌.
عوامل تشديد كننده بيماري
تغذيه‌ نامناسب‌
وجود بيماري‌ كه‌ باعث‌ كاهش‌ مقاومت‌ بدن‌ شده‌ باشد.
قرار گرفتن‌ در معرض‌ مواد شيميايي‌ يا هوا يا آب‌ آلوده‌
مسافرت‌ به‌ مناطقي‌ كه‌ وضع‌ بهداشتي‌ مناسبي‌ ندارند.
تماس‌ با افرادي‌ كه‌ بيماري‌ مسري‌ دارند.
سالمندان‌
افرادي‌ كه‌ در معرض‌ خطر ايدز قرار دارند.

سوءمصرف‌ مواد
پيشگيري‌
روش‌ خاصي‌ براي‌ پيشگيري‌ وجود ندارد.
عواقب‌ موردانتظار
بهبود خودبه‌خودي‌ در حدود 10% از موارد. در ساير موارد، نتيجه‌ بستگي‌ به‌ تشخيص‌ و درمان‌ موفقيت‌آميز بيماري‌ زمينه‌اي‌ دارد.
عوارض‌ احتمالي‌
بستگي‌ به‌ بيماري‌ زمينه‌اي‌ كه‌ تب‌ را ايجاد كرده‌ است‌ دارد.
درمان‌

اصول‌ كلي‌
تا زمان‌ مشخص‌ شدن‌ علت‌ تب‌، درجه‌ حرارت‌ بدن‌ را به‌طور روزانه‌ ثبت‌ كنيد.
درجه‌ حرارت‌ مقعدي‌ دقيقتر از ساير روش‌هاي‌ گرفتن‌ درجه‌ حرارت‌ است‌.
به‌دليل‌ اينكه‌ تب‌ ممكن‌ است‌ اولين‌ تظاهر يك‌ بيماري‌ جدي‌ (در مراحل‌ اوليه‌ خود) باشد، امكان‌ دارد انجام‌ بررسي‌هاي‌ كامل‌ تشخيصي‌ توصيه‌ شود: آزمايش‌ خون‌ و ادرار و كشت‌ ادرار، عكس‌برداري‌ از قفسه‌ سينه‌، سي‌تي‌ اسكن‌، سونوگرافي‌، اكوكارديوگرافي‌، بررسي‌هاي‌ مربوط‌ به‌ تيروييد، آزمايش‌هاي‌ مربوط‌ به‌ كبد، آزمايش‌ ايدز، و ساير بررسي‌ها.
درمان‌ برحسب‌ علت‌ زمينه‌اي‌ انجام‌ مي‌گيرد.
داروها
در موارد ناراحتي‌ خفيف‌، مي‌توان‌ از داروهايي‌ مثل‌ استامينوفن‌ استفاده‌ نمود.

البته‌ تا زماني‌ كه‌ بيماري‌ زمينه‌اي‌ مشخص‌ نشده‌ باشد، امكان‌ دارد داروهاي‌ ديگري‌ تجويز نشوند تا احياناً از پوشانيده‌ شدن‌ علايم‌ بيماري‌ زمينه‌اي‌ اجتناب‌ شود.
گاهي‌ امكان‌ دارد در بيماراني‌ كه‌ بدحال‌ هستند و هنوز جواب‌ آزمايش‌هاي‌ آنها نيامده‌ است‌ توصيه‌ به‌ امتحان‌ آنتي‌بيوتيك‌ها يا ساير داروها شود.
فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري
تاحدي‌ كه‌ تحمل‌ شود. البته‌ بهتر است‌ بيمار استراحت‌ كند.
رژيم‌ غذايي‌
رژيم‌ خاصي‌ توصيه‌ نمي‌شود.

درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟:
اگر شما يا يكي‌ از اعضاي‌ خانواده‌تان تب‌ بدون‌ توجيه‌ داريد كه‌ بيش‌ از 24 ساعت‌ طول‌ كشيده‌ است‌.
اگر دچارعلايم‌ جديد و غيرقابل توجيه شده ايد. اين‌ علايم‌ ممكن‌ است‌ سرنخي‌ از علت‌ تب‌ به‌دست‌ دهند.

تب : وزارت بهداشت
تب شايعترين بيماري است که سبب مراجعه بيماران به پزشک مي شود . تب عبارت است از افزايش غير طبيعي درجه ي حرارت بدن که اثر تغييري در مرکز کنترل حرارت در هيپوتالاموس به وجود مي آيد . دماي بدن در 6 صبح حدود 2/37 درجه سانيگراد ودر عصرگاهي به 7/37 مي رسد که براي بدن طبيعي است . تب از شايعترين علائم بيشتر بيماريهاي عفوني است وهنگامي که کودک به آن مبتلا شد ، اولياي کودک يا پزشک مي فهمند نوعي عفونت در بدن وجود دارد ويا در حال به وجودآمدن است . در واقع وجود تب در فرد ، نوعي کمک بسيار مفيد تشخيص بيماري است .
فردي که تب دارد علائم ديگري چون : بي اشتهايي ، درد بدن وبه ويژه درد عضلات ومفاصل ، خواب آلودگي ، گاه لرز وعرق ريزش وجود دارند که به نوع عفونت بستگي دارد.
تب نشانه چه بيماريهايي است ؟
در عفونت هاي مختلف ، سکته ي قلبي ، التهابها ، سرطانها ،بيماريهاي غدد داخلي ، و گاهي نيز تب با منشا ناشناخته ي( F. U .O) وجود دارد که به پيگيري هاي بيشتر نيازمند است .

درمان تب :
هرگاه دماي بدن از 3/38 درجه سانتيگراد بيشتر شود ، به ويژه اگر به 41 درجه يا بيشتر برسد براي اينکه وارد مراحل تشنج ومشکلات خطرناک بعدي نشود بايد هرچه سريعتر تب را پايين آورد . پاشويه وبه عبات بهتر ، بدن شويه نخستين اقدام است .
يعني با سرد کردن فيزيکي بدن با حوله ي سرد ويا پتوي سرد کننده بايد تب را پايين آورد . مصرف استامينوفن وگاهي آسپرين ودر شرايط خاص آمپول فنوباربيتال مي تواند مفيد واقع شوند . درمان آنتي بيوتيکي بر اساس نوع باکتري مشکوک تجويز مي شود . در حقيقت بايد علت تب را تشخيص داد وبه درمان آن پرداخت .

تشنج :
هرگاه تب به درجات بالاتري برسد ويا بيماري زمينه ا ي ديگري نيز در بدن حاکم باشد ، در عملکرد قشر مغز نوعي تغيير ناگهاني رخ مي دهد .
علل تشنج :
تب بالا ، کاهش ميزان قند، کلسيم ، سديم ، منيزيم خون ، اختلالات پتاسيم ، اوره ، فشارخون ، اسيديته خون ، عفونتها ، اختلالات مادرزادي وجنيني ، داروها ، علل متابوليک واسهال .
شايعترين علت تشنج در کودکان 6 ماه تا 3 ساله ، تشنج ناشي از تب است و در پسرها دوبرابر دخترهاست . در تشنج معمولا علائمي مانند تکان خوردن وسيخ شدن بدن ( حرکات تونيک – کلونيک ) وجود دارد وگاهي اختلالات مغزي ، چشمي ، تنفسي ، قطع تنفس وکبودي ناگهاني وشديد بدن نيز رخ مي دهد . سابقه خانوادگي تشنج بيمار وزمان هر بار تشنج وتعداد تشنج ، همگي در تشخيص نوع تشنج ودرمان آن کمک مي کنند .
بررسيهاي آزمايشگاهي براي قند ، اوره ، کلسيم ، سديم پتاسيم ، منيزيم ، اسيديته خون وفشار خون ضرورت دارد .
يافتن نوع بيماري عفوني ويا علل ديگر بسيار مهم است . گرفتن مايع نخاع ( LP) در مواردي که پزشک تشخيص مي دهد بسيار ضرورت دارد . زيرا از طريق مايع مغزي – نخاعي به نوع اختلالات مغزي وعلت تشخيص زودتر خواهيم رسيد .
پيشگيري و درمان تشنج :
سابقه ي بيماري و آزمايشات مکرر در فردي که قبلا به تشنج دچار بوده است و رفع اختلالات متابوليک ضرورت دارد . ريشه يابي کردن با آزمايشات يا معاينات باليني در مورد بيماري موجود ، براي يافتن عامل تشنج ويا پيشگيري از تشنج ضرورت دارد .
در صورت بروز تشنج ، بايد نوع ماده اي که بدن به آن کمبود داشته است جبران شود و از داروهايي که پزشک ضروري مي داند استفاده شود از جمله تجويز ديازپام ، فنوباربيتال ، و...
پيشگيري هاي بعدي به صورت گرفتن ( EEG) يا نوار مغزي واستفاده ي طولاني از داروهاي ضد تشنج که توسط پزشک توصيه مي شود ، بايد دقيقا انجام شود تا در سالهاي آينده موجب بروز حملات صرع ( غش ) وساير اختلالات مغزي نشود .

احتمال دارد هر فردی در طول زندگی خود دچار خونریزی دستگاه گوارشی شود، به ویژه در افراد بالای 40 سال شیوع این بیماری بیشتر است و معمولا باعث وحشت خانواده و فرد بیمار می شود.

علائم خونریزی گوارشی

دل درد ، تهوع و استفراغ ، مدفوع سیاه و خونی ، ضعف عمومی ، تپش قلب ، شوک ، سردی دست و پا ، رنگ پریدگی ، کاهش فشار خون ، پوست سرد و مرطوب ، کاهش و یا قطع ادرار و ازدیاد اوره خون .

خونریزی‌های دستگاه گوارش معمولا به صورت استفراغ ‌خونی و شایع‌تر از آن، مدفوع سیاه رنگ و نسبتا شل (ملنا)، دفع خون از مقعد که به صورت خون روشن یا رگه‌های خون دیده می‌شود، خود را نشان می‌دهد. البته حالتی دیگر نیز وجود دارد که خود بیمار ممکن است علائم را مشاهده نکرده و فقط به صورت کم‌خونی ظهور کند.

بیماران باید توجه داشته باشند یبوست معمولا با تیره شدن رنگ مدفوع همراه است، ولی خونریزی‌های دستگاه گوارش به صورت مدفوع کاملا سیاه و شل نمایان می‌شود.

همچنین در شرایطی که خونریزی تنها با کم‌خونی و علائمی همچون تنگی نفس و کمبود انرژی بروز می کند، با مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات لازم، باید نوع کم‌خونی مشخص شده و در صورت نیاز بررسی دستگاه گوارش نیز انجام شود.

هر بیماری که استفراغ خونی یا اسهال سیاه و شل داشته باشد، یا به هر شکلی خون از مقعدش دفع کند، باید برای بررسی‌های دستگاه گوارش به پزشک مراجعه کند تا علت خونریزی مشخص شود.

بررسی و علت‌شناسی کم‌خونی و خونریزی، مهم‌ترین کاری است که باید مورد توجه باشد.

علل خونریزی‌ها

درمان، وابسته به علت خونریزی است، در نتیجه ابتدا باید علت مشخص شود. زخم‌ها معمولا شایع‌ترین دلیل خونریزی‌های معده و دوازدهه (ابتدای روده باریک) هستند که به صورت استفراغ خونی یا ملنا ظاهر می‌شوند.

در بعضی موارد زخم‌ها مربوط به میکروب هلیکوباکتر هستند. البته زخم‌های وابسته به هلیکوباکتر روز به روز در حال کاهش است و زخم‌های مرتبط با مصرف برخی داروها به خصوص داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مثل بروفن و دیکلوفناک و مصرف آسپیرین مشاهده می‌شوند.

درصد کمی از موارد خونریزی نیز می‌تواند نشانه‌ای از وجود تومورها باشد. علاوه بر این موارد پیدایش واریس‌های معده و مری نیز می‌توانند علت دیگری برای خونریزی‌ها باشند که اقدامات خاص خود را نیاز دارند.

بیماری‌های شقاق و هموروئید معمولابه علت یبوست ایجاد می‌شوند که باعث خونریزی مقعد می شوند.

بنابراین طیفی از درمان‌ها وابسته به تشخیص‌های مختلف وجود دارد که با معاینات و آزمایشات لازم شروع می‌شوند.

تشخیص

برای تشخیص علت خونریزی گوارشی و آگاهی از محل خونریزی ، ابتدا باید از بیمار شرح حال گرفت و سابقه ی بیماری اش را پرسید. باید دانست آیا بیمار سابقه ی ابتلا به زخم معده و یا همورئید را دارد یا خیر. سپس معاینات بالینی انجام گیرد و فشار خون او کنترل شود و آزمایش خون از نظر میزان کم خونی و تست های خونی و آزمایش مدفوع انجام گیرد . گاهی به آندوسکوپی و یا کولونوسکوپی و عکس های روده نیاز است و گاه نیز بر حسب علت بیماری باید عکسبرداری عروقی ( آنژیوگرافی ) و یا سایر آزمایشات پاراکلینیکی انجام شود.

درمان

درمان خونریزی گوارشی بستگی به علت بروز آن دارد؛ مثلا در صورتی که علت خونریزی وجود زخم و یا سوراخ شدن معده و اثنی عشر باشد، باید با سرم درمانی و یا جراحی، محل خونریزی را بست؛ و یا در صورتی که علت آن واریس مری باشد، باید عروق واریسی را با دستگاه یا دارو مسدود کرد؛ و اگر علت آن عفونت های متعدد باشد، باید عفونت ها را درمان کرد.

پیشگیری

اغلب مردم کشور ما میکروب هلیکوباکتر را در دوران بچگی دریافت می کنند؛ به عنوان مثال غذا خوردن با قاشق مشترک یا استفاده از یک لیوان مشترک با کودک می‌تواند دلیلی برای سرایت این میکروب باشد، چون میکروب هلیکوباکتر از طریق دهان و عدم رعایت بهداشت هنگام غذا خوردن وارد بدن فرد می شود. بنابراین با رعایت بهداشت هنگام آب و غذا خوردن باید از بروز مشکلات پیشگیری کنیم.

خوشبختانه در 90 درصد موارد، هلیکوباکتر منجر به ایجاد زخم نمی‌شود، اگرچه نوع هلیکوباکتر و واکنش بدن فرد نیز در میزان تاثیر این میکروب موثر است.

رژیم غذایی نیز در کنار رعایت بهداشت مورد مهم دیگری برای پیشگیری از خونریزی گوارشی است؛ به عنوان مثال هر گونه غذایی که آمیخته به نمک باشد، مانند خیارشور و ترشی‌ها، غذا و آب آلوده به نیترات و مواد نگهدارنده، مصرف سیگار و غذا خوردن تند و با عجله می‌تواند در بروز این مشکل موثر باشد.

برعکس، خوردن میوه و سبزی به مقدار کافی در طول روز، عاملی موثر برای پیشگیری از ایجاد این عوارض است. البته شاید تصور کنید از نظر مالی و وقت کمی که در زندگی معمول با آن مواجه هستیم، خوردن این مقدار میوه و سبزی کاری ناممکن یا سخت باشد. اما با استفاده از شیوه‌هایی ساده می‌توان در زندگی معمول این کار را انجام داد؛ مثلا بهتر است فرد هنگام صبحانه به جای قند، خرما بخورد، یا مثلا میان وعده‌ها را از سبزی‌ها انتخاب کند یا همراه با غذا سالاد میل کند.

سرطان روده بزرگ از معدود سرطان‌های قابل پیشگیری است و به همین دلیل باید با بررسی‌های لازم از بروز آن جلوگیری کرد. لذا توصیه می‌شود همه افراد، حتی کسانی که هیچ علامت و سابقه بیماری روده ندارند، از سن 50 سالگی هر ده سال یک بار کلونوسکوپی را انجام دهند. در ضمن انجام ورزش و مصرف غذای سالمی که چرب نباشد و کنترل وزن نیز برای پیشگیری موثر است.

بهترین کار برای پیشگیری از بروز خونریزی گوارشی، انجام ورزش منظم و داشتن تغذیه مناسب و آرامش روانی است.

بیماری‌های التهابی روده بزرگ نیز موردی متفاوت هستند. علت بیماری‌های التهابی روده مثل کولیت اولسروز و کرون، شرایط خاص میکروبی یا غذایی نیست، بلکه تقریبا یک بیماری شبه خودایمنی هستند. مهم‌ترین علت بروز و شعله‌ور‌شدن این بیماری، مسائل ذهنی و روانی است، به این معنی که انواع استرس و نگرانی‌ها می‌توانند این بیماری را شعله‌ور کنند.

مردم چندان به تاثیرات روحی و روانی در بروز بیماری‌ها اعتقاد ندارند، در نتیجه این جریان را انکار می‌کنند.

سندرم روده تحریک پذیر یا IBS در اثر تحریک زیاد پایانه عصب روده ای ایجاد می شود. و موجب انقباضات نامنظم روده می شود. علائم این بیماری شامل : دردهای شکمی،تهوع، نفخ و حرکات غیرطبیعی روده ها( اسهال یا یبوست) است. در این بیماری فرد احساس عدم تخلیه کامل مدفوع را دارد. عوامل استرس زا باعث شروع این سندرم یا بدتر شدن علائم آن می شوند،بنابراین از نظر روان درمانی نیز این بیماران باید تحت نظر باشند.

علاوه بر عوامل ایجاد کننده استرس، عواملی که موجب بدتر شدن علائم این بیماری می شوند شامل موارد زیر است:

1- مصرف بیش از اندازه ملین ها و مسهل ها

2- مصرف بیش از اندازه داروها و آنتی بیوتیک ها

3- مصرف تنباکو و کافئین

4- خوردن غذاهای سفت

5- نوشیدن زیاد چای، قهوه و الکل

6- اختلالات روحی و روانی

7- بیماری های معدی- روده ای و سابقه قبلی ابتلا به این بیماری ها

8- خواب نامنظم و عدم مصرف مایعات کافی

سندرم روده تحریک پذیربرخلاف بیماری های التهابی روده ،زندگی فرد را تهدید نمی کند.و باعث سوء هضم و سوء جذب مواد مغذی نمی شود.

توصیه های تغذیه ای مفید برای بیماران مبتلا به سند رم روده تحریک پذیر

* برای افزایش حجم مدفوع، یک رژیم غذایی معمولی و تاکید بر دریافت مواد غذایی پرفیبر توصیه می شود. این رژیم به کاهش فشار و تنظیم حرکات طبیعی روده کمک می کند. دریافت روزانه 20 تا 30 گرم فیبر غذایی توصیه می شود; منابع غذایی فیبر شامل انواع سبزی ، میوه ، حبوبات و غلات سبوس دارمثل نان سنگک یا بربری یا نان سبوس دار می باشد. البته افراط در مصرف گندم سبوس دار می تواند باعث تشدید علائم شود.

* بجای سه وعده غذایی پرحجم، 5 یا 6 وعده غذایی کوچک ولی با فاصله زمانی کم مصرف کنید.

* آب و مایعات فراوان بنوشید. (8 تا 10 لیوان در روز)

* از مصرف بیش از اندازه غذاهای چرب، کافئین دار، انواع قند بخصوص فروکتوز و لاکتوز (در افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز) باید پرهیز کرد. کافئین در قهوه، چای و نوشابه های سیاه موجود است. مصرف غذاهای کم چرب، انقباضات روده ای بعد از مصرف غذا را کاهش می دهد، یعنی باعث کاهش درد های شکمی می شود.

* غذاهایی که باعث تولید گاز و نفخ می شوند را مصرف نکنید. این غذاها شامل: انواع کلم، پیاز، پیازچه، فلفل سبز، عدس، نخود، لوبیا و نوشابه های گازدار است.

* آدامس نخورید ، زیرا باعث بلعیدن مقدار زیادی هوا می شوند.

* اگر بعد از مصرف لبنیات دچار اسهال شدید، احتمالاً دچار عدم تحمل لاکتوز هستید.

* مصرف قرص نعناع در بعضی بیماران مفید است. نعناع باعث کاهش انقباضات عضلات روده ای می شود. البته قبل از مصرف قرص نعناع یا هر نوع گیاه دارویی (قرص گیاهی) بایستی با پزشک خود مشورت کنید و تحت نظر ایشان از این مواد استفاده کنید. چون ممکن است باعث تشدید علایم بیماری در شما شود.

* چنانچه این توصیه های غذایی در مهار اسهال موثر واقع نشد، تجویز داروهای آنتی بیوتیک یا داروهای آنتی کولینوژیک یا داروها ی ضد اسهال تحت نظر پزشک متخصص گوارش ممکن است ضروری باشد.

* استراحت کردن و کاهش استرس هم می تواند مفید واقع شود.

شب قدر، شب احیای خویش، با دم مسیحایی دعاست

شبی است که باید قدر خویش را بشناسی، تقدیر خویش را رقم بزنی

و خویشتنِ جدید را با قلم توبه و جوهر اشک ترسیم کنی . . .

طاعت قبول و التماس دعا

بدجوری زخمی شده بود

رفتم بالای سرش

نفس نفس می زد

بهش گفتم زنده ای ؟

گفت: هنوز نه!

خشکم زد

تازه فهمیدم چقدر دنیامون با هم فرق داره

اون زنده بودن رو توی شهادت می دید و من ...





وَلاَ تَقُولُواْ لِمَنْ یُقْتَلُ فِی سَبیلِ اللّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْیَاء وَلَكِن لاَّ تَشْعُرُونَ

و به آنان كه در راه خدا كشته مى‏شوند مردگان مگویید، بلكه زندگانند ولى شما درک نمی کنید

کليه ها مسئول تنظيم آب و املاح بدن هستند و اينکار
را به دقت تمام انجام مي دهند. حتما شما متوجه شده ايد که اگر شما حتي چند ليتر
مايعات پشت سر هم مصرف کنيد، کليه ها بلافاصله ميزان زيادي آب را دفع مي کنند و
گرنه ما توسط آب زيادي که مصرف مي کنيم غرق مي شويم. همين موضوع در مورد املاح نيز
صدق مي کند. مثلا يون پتاسيم که در ميوه جات به مقدار زيادي وجود دارد، اگر از
طريق کليه ها دفع نشود، ميزان آن در خون بالا رفته و سبب ايست قلبي مي شود. هر
ملحي به ميزان مشخصي در آب محلول است. مثلا اگر شما به يک ليوان آب شروع به اضافه
کردن شکر کنيد، شکر در ابتدا در آب حل مي شود. حال اگر شما به اضافه کردن شکر به
آب ادامه دهيد، موقعي مي رسد که ديگر شکر قابل حل در آب نيست و به اصطلاح مي گوئيم
که آب از شکر اشباع شده است. در نقطه اشباع، شکر شروع به کريستاليزه شدن مي کند و
به شکل جامد در مي آيد. در اين نقطه ما براي اينکه شکر را به حالت محلول در آوريم
بايد ميزان آب را افزايش دهيم ولي باز در اين ميزان آب افزايش يافته ما به نقطه اي
مي رسيم که آب از شکر اشباع شده و شکر به شکل کريستال در مي آيد. همين مکانيسم در
مورد سنگ سازي کليه ها نيز صادق است.

شايعترين نوع سنگ کليه به ترتيب اگزالات
کلسيم و فسفات کلسيم هستند. اگر اگزالات کلسيم به شکل محلول در بيايد، کريستاليزه
نشده و با ادرار دفع مي شود، ولي کافي است که ميزان آن در ادرار به نقطه اي برسد
که ديگر قابل حل نباشد که در اصطلاح مي گوئيم که به نقطه اشباع رسيده است. در اين
حالت کريستال اگزالات کلسيم تشکيل مي شود. اين کريستالها در ابتدا در حد ميکرون
هستند و اگر حجم ادرار به مقدار کافي زياد باشد از راه ادرار دفع مي شوند، و گرنه
در کليه رسوب کرده و کم کم بزرگ شده و به شکل سنگ کليه در اندازه هاي متفاوت در مي
آيد.

در مورد روزه داري در کساني که داراي سابقه سنگ کليه
هستند چند اصل کلي وجود دارند:

• بطور کلي سابقه سنگ کليه مانع از گرفتن روزه نيست.
• براي همه کساني که داراي سنگ کليه هستند يک نسخه واحد
  نمي توان پيچيد.
• بسته به شرايط محيط، نوع کار، ميزان فعاليت روزانه و
  ميزان دفع مايعات، در مورد هر بيمار بايد جداگانه تصميم گرفت.
• در افراديکه فقط داراي يک بار سابقه سنگ کليه بوده اند
  با افراديکه مکررا سنگ کليه مي سازند، دستورات پزشک متفاوت خواهد بود.
• نوع عملکرد کليه (آيا کليه ها سالم هستند يا نه و اگر
  آسيب ديده اند، اين آسيب چقدر است) در اخذ تصميم مهم است.

ميزان دفع آب يک کارگر ساختماني که در زير آفتاب کار
مي کند چندين برابر يک کارمند پشت ميز نشين است که در يک اطاق داراي سرمايش مناسب
کار مي کند. هر بيماري بايد قبل از اخذ تصميم در مورد چگونگي روزه داري، با پزشک معالج
خود مشورت نمايد. پزشک براي اينکه تصميم بگيرد که بيمار رزوه بگيرد يا نه،
پارامترهاي زير را در نظر خواهد گرفت:

• سن و جنس
• چگونگي سابقه سنگ کليه (چند بار با چه فواصلي مبتلا به
  سنگ کليه شده است)
• سابقه اقدامات درماني از جمله عمل جراحي براي سنگ
• شغل بيمار و ميزان مايعاتي که در روز از دست مي دهد
• وجود بيماريهاي ديگر مثل ديابت
• چگونگي عملکرد کليه (آيا کليه ها عملکرد طبيعي دارند،
  اگر کليه ها آسيب ديده اند اين آسيب چقدر است، آيا بيمار فقط داراي يک کليه است)
• محل سنگ (آيا سنگ در داخل کليه است و يا در داخل حالب)
• اندازه و ميزان سنگ ( تعداد سنگها و اندازه آنها چقدر
  است)
• جنس سنگ (سنگ بيمار از چه جنسي است، اگزالات کلسيم،
  اسيد اوريک، سنگ عفوني، سنگ سيستئيني)
• ميزان فعاليت روزانه (آيا بيمار بنا به دلايلي زمين
  گير است و يا فعاليتهاي روزمره را انجام مي دهد)
• نوع رژيم غذائي و ميزان مايعاتي که در روز مصرف مي کند
• نوع داروهائيکه مصرف مي کند

توصيه هاي کلي در مورد روزه داري در افراديکه داراي
سابقه سنگ کليه هستند به قرار زير است ولي اخذ تصميم نهائي با پزشک معالج خواهد
بود:

• ما در اصطلاح افراد مبتلا به سنگ کليه داريم که به
  آنها سنگ ساز فعال مي گوئيم يعني اين افراد هر شش ماه دو بار مبتلا به سنگ
  کليه مي شوند. اين افراد اگر به مقدار کافي مايعات مصرف نکنند بسرعت سنگ مي
  سازند. توصيه مي شود اين افراد در فصل گرما و طولاني مدت روزه نگيرند.
• بيمارانيکه داراي سنگ حالب هستند تا موقع دفع سنگ و يا
  درمان آن نبايد روزه بگيرند. چون اين بيماران نياز به اين دارند که هر چه
  زودتر سنگ خود را دفع کنند. اگر سنگ حالب به اندازه اي بزرگ باشد که جلوي دفع
  ادرار از کليه مربوطه را کاملا مسدود کند، کليه همانطرف در عرض 8 هفته از بين
  مي رود. در حقيقت سنگ حالب از اورژانسهاي پزشکي است.
• در افراديکه داراي سنگ کليه از نوع عفوني هستند و
  عفونت فعال کليه دارند، روزه داري توصيه نمي شود.
• افراديکه جنس سنگ آنها سيستئين است، نبايد روزه
  بگيرند، چون بسرعت دچار سنگ کليه مي شوند.
• افراديکه داراي يک سنگ منفرد در قسمتي از کليه بوده که
  چندين سال است، بدون تغيير باقي مانده است، مي توانند روزه بگيرند. اين افراد
  بايد حتما ما بين افطاري و سحري حدا قل 8 ليوان آب علاوه از ميزان مورد نياز
  براي رفع تشنگي بنوشند.
• افراديکه در سابقه يک بار دچار سنگ کليه شده اند و
  چندين سال است که ديگر سنگ کليه نداشته اند، مي توانند روزه بگيرند و از
  مايعات به شرح فوق بايد استفاده کنند.
• افراديکه اخيرا فقط بار اول است که دچار سنگ کليه شده
  اند و درمان نيز انجام شده است، مي توانند روزه بگيرند.
• افراديکه يک کليه خود را به خاطر سنگ کليه از دست داده
  اند، نبايد روزه بگيرند.
• افراديکه بيش از 50 درصد عملکرد کليه هاي خود را به
  علت سنگ کليه از دست داده اند صلاح است رزوه نگيرند.
• افراديکه براي بار اول در ماه رمضان دچار سنگ کليه شده
  و ميتلا به درد و خونريزي مي شوند، تا درمان آن نبايد روزه بگيرند.
• بطور کلي ثابت نشده است که روزه داري فرد را مستعد سنگ
  کليه مي کند.

سر کشیدن آب زیاد بین غذای سحری، به امید جلوگیری از تشنگی در طول روز اشتباه است، چون باعث رقیق شدن شیره معده

و در نتیجه نفخ و اختلال در هضم می شود. از طرفی، خوردن میوه در هنگام سحر ، علاوه بر مقاومت بیشتر در مقابل تشنگی، باعث رفع مشکل یبوست هم می شود.

توصیه می شود جهت تامین آب لازم، از حدود یک ساعت بعد از افطار تا نیم ساعت قبل از سحر، دست کم شش لیوان آب بنوشید. توجه داشته باشد که از خوردن چای پُررنگ ، قهوه، کاکائو و موادی که باعث دفع بیشتر آب (به علت مدر بودن) از بدن می شوند، (به خصوص در سحری) پرهیز کنید.
براى از بین بردن یا کم کردن عطش شدید در این ماه چه باید کرد؟

براى فهم این سؤال به این مثال توجه کنید: مزرعه اى را در نظر بگیرید که در کنار یک رودخانه پُرآب است. براى این که بتوانیم این مزرعه را به صورت دائم آبیارى کنیم و از حملات احتمالى آب در فصول گوناگون در امان نگه داریم، سدى مقابل آب مى زنیم تا بتوانیم آب را مهار کرده و با ایجاد روزنه هایى در سد به صورت دائم و کنترل شده مزرعه مان را آبیارى کنیم.

در ماه مبارک رمضان نیز بایستى سدى در بدنمان بسازیم که بتوانیم آب و مواد غذایى را که در سحرى مصرف کرده ایم به صورت یکنواخت و دائم در طول روز به قسمت هاى مختلف بدنمان برسانیم. این کار را مى توانیم با مصرف مواد غذایى پُرفیبر(سبزیجات و میوه ها) انجام دهیم.

این گروه از مواد غذایى با احاطه سایر گروه هاى غذایى خورده شده:

اولا باعث مى شوند آنزیم هاى گوارشى به صورت آرام آرام روى مواد غذایى اثر کنند.

ثانیا با کم کردن سرعت جذب مواد غذایى باعث مى شوند که بدن به آهستگى و در فرصت مناسب به جذب مواد غذایى اقدام کند تا هم دچار خستگى کمترى شود و هم از افزایش ناگهانی قند خون و ترشح انسولین بالاى بعد از آن جلوگیرى کند.
میوه و سبزی

بنابراین توصیه مى شود در سحرى از مواد غذایى پرفیبر مثل سبزیجات و بالاخص میوه ها استفاده کنید، چرا که میوه ها اولا منبع سرشارى از فیبر هستند، و ثانیا قند موجود در میوه ها در حالت خالص و بدون فیبر هم دیرتر از قندهاى ساده جذب مى گردد که این امر سبب مى گردد فرد دیرتر احساس گرسنگى نماید.

مواد غذایى پرفیبر آب زیادى را در خود جذب کرده و بدن مى تواند آب را به آهستگى جذب کند و احساس تشنگى، دیرتر عارض مى گردد.

یکى از مکانیسم هاى احساس گرسنگى، خالى بودن معده است. فیبرها سرعت حرکت مواد غذایى را نیز کاهش مى دهند و این مساله باعث مى شود که مکانیسم مذکور دیرتر شروع شود.

مصرف آب به مقدار فراوان در وعده سحرى و بالاخص ما بین غذا توصیه نمى شود، زیرا باعث رقیق شدن اسید و آنزیم هاى گوارشى شده و اختلال در روند هضم را باعث مى شود.
چه مواد غذایى را بهتر است در این ماه، در رژیم غذایى خانواده قرار داد؟

به طور خلاصه توصیه مى شود از مواد غذایى زیر در ماه مبارک رمضان بیشتر استفاده کنید:

در وعده سحرى:

- از غذاهایى که داراى قندهاى مرکب هستند مثل میوه جات بیشتر استفاده شود.

- از غذاهاى حاوى فیبر مثل سبزیجات ومیوه جات بایستى بیشتر استفاده شود.

- از مواد غذایى سرخ شده ، پرچرب و شیرین پرهیز گردد.

- از غلات و حبوبات به میزان دلخواه در غذاى سحرى استفاده گردد.

- مصرف بیش از حد گوشت در سحرى توصیه نمى گردد.

- مصرف آب قبل از شروع سحرى و در بین وعده هاى غذایى توصیه نمى شود.

- مصرف ادویه جات و غذاهایى مثل کله پاچه، سیرابى و… در سحرى توصیه نمى شود.

در وعده افطارى و شام :
سفره افطار

- شروع افطارى بایستى با چند عدد خرما، همراه با کمى آب ولرم یا شیر ولرم باشد.

- سعى شود بین افطارى و شام فاصله ای وجود داشته باشد.

- شروع افطارى همراه با نوشیدنى هاى خنک نباشد، بلکه حتما باید ولرم باشد. سوپ انتخاب خوبی است.

- مصرف بیش از حد مواد غذایى پُرچرب و شیرین در افطار سبب تشنگى و به دنبال آن مصرف زیاد آب مى شود، در نتیجه با کاهش غلظت اسید و آنزیم هاى گوارشى موجب اختلال در هضم و جذب مواد غذایى مى شود.

عدسي‌هاي تماسي (Contact Lense) وسايلي هستند كه عمدتاً براي اصلاح عيوب انكساري چشم بكار رفته و در زير پلك و روي سطح قرنيه چشم قرار مي‌گيرند. اين وسايل اپتيكي براي اولين بار در سال 1960 ميلادي و از ماده پلي متيل متاآيكريلات (PMMA) ساخته شدند. بتدريج با افزايش مصرف و كاربرد اين عدسي‌ها در ساخت آنها تحولات زيادي رخ داده و از مواد مختلف پلاستيكي جهت ساخت آنها استفاده گرديد، بطوريكه كاربرد آنها راحت‌تر و از نظر اپتيكي كيفيتي بهتر پيدا كردند.

- انواع لنزهاي تماسي

انواع مختلفي از لنزهاي تماسي وجود دارد اما بطور كلي در سه گروه طبقه‌بندي مي‌شوند :

1) لنزهاي سخت (Hard) از ماده PMMA ساخته شده و نسبت به عبور آب و گاز غير قابل نفوذ هستند. از آنجائيكه قرنيه چشم براي سلامت خود نياز به دريافت اكسيژن از اتمسفر مقابل خود دارد لذا مصرف اين لنزها مي‌تواند منجر به كاهش اكسيژن قرنيه گردد. به همين علت مصرف اين نوع لنز محدود به چند ساعت مي‌باشد. اين دسته از لنزها به علت سختي مي‌توانند بی منظمي سطح قرنيه را اصلاح نموده و لذا در موارديكه بيمار دچار آستيگماتيسم (نوعي عيب انكساري كه با بی منظمي سطح قرنيه همراهست) باشد، مصرف اين نوع لنز موجب بهبود قابل ملاحظه عيب انكساري و در نتيجه بهبود کیفیت دید بیمار می شود .تحمل این لنزها برای بیمار نسبت به سایر انواع لنز ها مشکل تر میباشد، ليكن عوارضي مثل عفونت و حساسيت در اين نوع لنز نسبت به ساير لنزها، كمتر مي‌باشد.

* لنزهاي سخت عبور دهنده گاز (Rigid Gas Permeable)
حدفاصل لنزهاي نرم و سخت مي‌باشند. اين لنزها اكسيژن را از خود عبور مي‌دهند و نسبت به لنزهاي سخت قابل تحمل‌تر هستند. به علت نيمه سخت بودن، آستيگماتيسم را بهتر از لنزهاي نرم اصلاح مي‌كنند. اين لنزها نيز مانند لنزهاي سخت، روزانه استفاده مي‌شوند. قطر اين دو لنز بين 7 تا 10 ميلي‌متر بوده و تنها روي قرنيه قرار مي‌گيرند.

2) لنزهاي نرم (Soft) اين دسته از لنزها از مواد پلاستيكي خاص حاوي 25 تا 79 درصد آب ساخته مي‌شوند، لذا اكسيژن و آب را بخوبي از خود عبور مي‌دهند. تحمل اين دسته از لنزها نسبت به لنزهاي قبلي بهتر بوده و بر حسب نوع آنها، مي‌توان آنها را از چند روز تا چند هفته استفاده نمود. به علت نرم بودن اين دسته از لنزها آستيگماتيسم را اصلاح نمي‌كنند. طول عمر آنها كمتر از ساير لنزها بوده و رسوب مواد روي آنها بيشتر است، ولي در هر صورت به علت تحمل بهتر آنها، مصرفي بيشتر از انواع ديگر لنز دارند. قطر اين لنزها حدود 14 ميلي‌متر بوده و علاوه بر سطح قرنيه قسمتي از صلبيه را نيز مي‌پوشانند.

- موارد استفاده از لنزهاي تماسي
ظاهر شخصي و غيرقابل قبول بودن عينك، از دلايل اوليه استفاده از لنزهاي تماسي بود، ليكن با گذشت زمان موارد استفاده از اين لنزها و كاربرد آنها گسترش چشمگيري يافته است. به هر حال مصرف اين لنزها عمدتاً شامل موارد زير مي‌باشد :

1 - اصلاح عيوب انكساري (Refractive)

لنزهاي تماسي داراي قدرتهاي متفاوتي مي‌باشند، لذا موقعي كه روي سطح قرنيه قرار مي‌گيرند، مي‌توانند عيب انكساري چشم را همانند عينك اصلاح نموده و موجب بهبود و اصلاح ديد بيمار گردند. از آنجائيكه اين وسايل با قرار گرفتن روي سطح قرنيه، امكان اصلاح بی منظمي‌هاي سطح آن را فراهم مي‌كنند لذا در موارديكه بيمار مبتلا به آستيگماتيسم مي‌باشد و نيز بيماريهايي مثل كراتوكونوس (قوز قرنيه) باشد، اصلاح عيب انكساري بخوبي صورت گرفته و كيفيت ديد بيمار بهبود قابل ملاحظه ایخواهد داشت. لنزهاي تماسي همچنين موجب كاهش پراكندگي نور كه در هنگام استفاده از عينك‌هاي با شماره بالا ديده مي‌شود، مي‌گردند. به هر حال بيشترين مصرف اين نوع لنزها، اصلاح عيوب انكساري و جايگزيني عينك مي‌باشد. در سال‌هاي اخير با توجه به انجام روشهاي جراحي بخصوص اعمال جراحي ليزري (ليزيك و پي ‌آر كي) مصرف اين لنزها رو به كاهش گذاشته است.

2 - استفاده درماني (Therapeutic)

از كاربردهاي مهم لنزهاي تماسي، استفاده آنها در بيماراني است كه دچار آسيب سطح قرنيه شده‌اند. بدنبال برخي آسيب‌هاي سطح قرنيه مثل سوختگي‌هاي شيميايي سطح قرنيه يا كندگي قسمت وسيعي از اپي‌تليوم آن جهت بهبود سريعتر، مي‌توان از دسته‌اي از لنزهاي نرم بنام لنزهاي پانسماني (Bandage) استفاده نمود. بدنبال اعمال جراحي ليزري مثل پي آر كي (PRK) نيز از اين لنزها جهت پانسمان موقتي تا بازسازي كامل اپي‌تليوم قرنيه استفاده مي‌گردد.

3 - استفاده جهت موارد زيبايي (Casmeses)

در سال‌هاي اخير دسته‌اي از لنزهاي نرم بصورت رنگي ساخته شدند تا در افراديكه دچار كدورت و لك قرنيه هستند با قرار گرفتن روي سطح قرنيه، موجب تغيير رنگ آن شده و بدين ترتيب ظاهر نازيباي موجود در چشم فرد از بين برود. بتدريج مصرف اين لنزها در افراد عادي رو به افزايش گذاشته، بطوريكه امروزه مصرف آنها بخصوص در بين جوانان جهت مصارف زيبايي و تغيير رنگ چشم‌ها شيوع زيادي يافته است. همچنين اين دسته از لنزها مي‌توانند داراي قدرت انكساري متناسب با چشم فرد بوده، لذاعيب انكساري بيمار را نيز همزمان برطرف كنند. يكي از مشكلات خاص اين دسته از لنزها، ثابت بودن اندازه مردمك در آنها است. لذا ممكن است با جابجا شدن لنز در سطح قرنيه، مردمك چشم بيمار توسط لنز پوشيده شود و ديد بيمار كاهش يابد. همچنين در موقع شب با باز شدن مردمك بيمار (جهت عبور نور بيشتر به چشم فرد) با توجه به ثابت بودن اندازه مردمك در اين لنزها بيمار دچار اختلال ديد مي‌گردد.

- موارد محدوديت استفاده از لنزهاي تماسي

در صورت وجود بيماري‌هاي چشمي از قبيل خشكي شديد چشم، التهابات داخل چشمي، عفونت‌هاي سطحي چشم و پلك‌ها، سابقه گلوكوم (آب سياه) و عمل جراحي آن استفاده از لنزهاي تماسي ممنوع است. در صورت ناتواني جسمي بيمار در استفاده و يا تميز كردن و ضدعفوني نمودن لنزها نيز نبايد از اين وسايل استفاده نمود.

- عوارض استفاده از لنزهاي تماسي

يكي از عوارض شايع مصرف لنزهاي تماسي خراشيدگي سطح قرنيه به علت مصرف دراز مدت و كاهش اكسيژن‌گيري قرنيه مي‌باشد كه در صورت عدم تشخيص و درمان به موقع، مي‌تواند موجب عفونت و آبسه قرنيه گردد كه مهم‌ترين و بدخيم‌ترين عارضه مصرف لنز بوده و مي‌تواند منجر به از دست رفتن ديد بيمار گردد.

از علل شايع عفونت قرنيه، استفاده از مواد تميزكننده و ضدعفوني كننده غيراستاندارد، ساخته شده توسط خود فرد مي‌باشد. حساسيت به مواد مورداستفاده در موقع تميز و ضدعفوني كردن لنز و نيز حساسيت به خود لنز از عوارض شايع مصرف اين وسايل مي‌باشد كه بخصوص در موارديكه سابقه مصرف آنها زياد باشد، به وفور ديده مي‌شود. در اين موارد قطع مصرف لنز و درمان كافي تا موقع بهبود كامل توصيه مي‌گردد.

- نكات مهم در مصرف لنزهاي تماسي

1 - جهت تجويز لنز تماسي حتي انواع رنگي حتماً با چشم‌پزشك مشورت نمائيد، چون لنز حتماً بايد با سطح قرنيه بيمار منطبق گردد و جهت اين انطباق علاوه بر اندازه‌گيري ميزان عيب انكساري، اندازه‌گيري انحناي سطح قرنيه توسط دستگاهي بنام كراتومتر و تجويز لنز مناسب بر اساس آن، جهت كاهش عوارض ضروري است.

2 - در طول مصرف لنز معاينات دوره‌اي و مراجعه به چشم‌پزشك جهت بررسي وضعيت لنز و وجود عوارض احتمالي در چشم، ضروري است.

3 - در صورت مصرف لنز تماسي در صورت بروز كوچكترين مشكل چشمي از قبيل درد، ترشح، قرمزي و غيره سريعاً به چشم‌پزشك مراجعه كنيد.

4 - تميز كردن، رسوب‌زدائي و ضدعفوني نمودن لنز بطور مرتب و با استفاده از مواد استاندارد انجام گيرد. هرگز از مواد ضدعفوني كننده و تميزكننده غيراستاندارد و بخصوص مواد ساخته شده توسط خودتان استفاده نكنيد. - لنز را براساس نسخه پزشك و از محل‌هاي معتبر تهيه نمائيد. تهيه لنز حتي انواع رنگي از فروشگاه‌ها و آرايشگاه‌ها مي‌تواند همراه با بروز عوارض مهم و جبران‌ناپذيري براي چشم باشد.

6 - هرگز از لنز ديگران از جمله لنزهاي رنگي، حتي براي چند ساعت استفاده نكنيد.

درکنار درسها میتونی تست بزنی ( کتاب های تست علوم پایه - انتشارات میر )

و درسنامه های عل.م پایه رو هم بخونی

دوستان لطفا سوال نکنید چون فرصت پاسخگویی ندارم

افرادی که مایل به همکاری هستند در بخش نظرات اعلام کنند

موفق باشید

آب مرواريد عبارت است از كدر شدن عدسي چشم كه بصورت طبيعي شفاف است. مانند پنجره اي كه بخار آب آنرا تار كرده باشد، آب مرواريد نيز باعث تاري ديده ميشود. عقايد غلطي درباره آب مرواريد وجود دارد، اما بايد گفت كه آب مرواريد:

• پرده اي بروي چشم نيست
• بر اثر استفاده بيش از حد از چشم بوجود نمي آيد
• سرطان نيست
• از يك چشم به چشم ديگر سرايت نمي كند
• سبب كوري قابل برگشت نمي شود

علائم شايع آب مرواريد عبارتند از:

• كه بدون درد است
• حساسيت به نور
• تغييرات مكرر نمره عينك
• دو بيني در يك چشم
• احتياج به نور بيشتر براي مطالعه
• كاهش ديد در شب
• محو شدن يا زرد شدن رنگها

آب مرواريد ممکن است سبب تاري يا عدم وضوح ديد شود

مقدار و شكل كدر شدن عدسي متفاوت است. چنانچه كدر شدن عدسي نزديك مركز عدسي نباشد ممكن است شما از وجود آب مرواريد آگاه نباشيد.

علل آب مرواريد كدامند؟
شايعترين شكل آب مرواريد ناشي از افزايش سن است. ساير علل آب مرواريدعبارتند از:

• سابقه خانوادگي ابتلا به آب مرواريد
• مشكلات طبي مانند بيماري قند (ديابت)
• ضربه به چشم
• مصرف طولاني داروها مانند كورتن
• قرار گرفتن طولاني مدت و بدون محافظت در مقابل نور آفتاب
• سابقه جراحي چشم

چگونه آب مرواريد تشخيص داده ميشود؟
معاينه دقيق توسط چشم پزشك ميتواند وجود و وسعت آب مرواريد، و همچنين هر گونه مشكل ديگري كه باعث كاهش ديد يا ناراحتي مي شود را مشخص كند. ممكنست علل ديگري علاوه بر آب مرواريد بويژه مشكلات پرده شبكيه و يا عصب بينايي باعث كاهش ديد شود. چنانچه اين مشكلات وجود داشته باشد، بعد از عمل آب مرواريد ممكنست ديد كامل به دست نيايد. در صورتيكه اين مشكلات شديد باشد، حتي عمل آب مرواريد نيز ممكنست باعث بهبود ديده نشود. چشم پزشك ميتواند به شما بگويد كه چقدر احتمال دارد اين مشكلات در چشم شما وجود داشته باشد.

آب مرواريد با چه سرعتي ايجاد ميشود؟
سرعت ايجاد آب مرواريد نزد افراد مختلف فرق ميكند و حتي ممكنست بين دو چشم نيز متفاوت باشد. اغلب آب مرواريد هائي كه با افزايش سن ايجاد ميشوند در طي چند سال بتدريج بوجود مي آيند. ساير آب مرواريدها بخصوص در افراد جوان و يا در بيماران مبتلا به بيماري قند ممكنست بسرعت و در طي چند ماه باعث كاهش ديد شوند. بنابراين پيش بيني دقيق سرعت پيشرفت آب مرواريد امكانپذير نيست.

آب مرواريد چگونه درمان ميشود؟
تنها راه درمان آب مرواريد جراحي است. بهر حال چنانچه علائم آب مرواريد خفيف باشد تغيير نمره عينك ممكنست موقتا مشكلات شما را حل نمايد. هيچگونه دارو، روش تغذيه، ورزش يا وسائل نوري وجود ندارد كه باعث درمان يا جلوگيري از آب مرواريد شوند. دوري از نور خورشيد ممكن است به جلوگيري يا كند شدن پيشرفت آب مرواريد كمك كند. عينكهاي آفتابي كه نور ماورا بنفش را جذب مي كنند يا عينكهاي طبي با يك پوشش ضد اشعه ماورا بنفش باعث حفاظت چشم مي شوند.

چه موقع بايستي جراحي انجام شود؟
هنگاميكه آب مرواريد بحدي باعث كاهش ديد شود كه مانع انجام فعاليتهاي روزانه بشود. اين عقيده كه آب مرواريد بايستي جهت عمل "رسيده" باشد درست نيست.

وقتي كه آب مرواريد ايجاد مي شود عدسي چشم ضخيم و كدر مي گردد. نور نمي تواند از آن به آساني عبور كند و به اين ترتيب باعث تاري ديد مي شود.

جراحي آب مرواريد هنگاميكه نيازهاي بينايي شما آن را ايجاب كند مي تواند انجام شود. شما بايد ببينيد كه آيا ديد شما در حدي است كه بدون هيچ ناراحتي كارتان را انجام دهيد يا خير؟ بدون خطر رانندگي كنيد؟ آيا مي توانيد براحتي بخوانيد و تلويزيون تماشا كنيد؟ آيا شما مي توانيد فعاليتهاي روزانه مثل پخت و پز، خريد، كارهاي منزل، خوردن داروهايتان را بدون مشكل انجام دهيد.

بر اساس مشكلاتتان، شما و چشم پزشكتان مي توانيد با هم تصميم بگيريد كه چه موقع جراحي لازم است.

انتظار شما از عمل آب مرواريد چه بايد باشد؟
سالانه بيش از دهها ميليون عمل آب مرواريد در كشورهاي پيشرفته جهان انجام مي شود كه حدود 95% اين عمل ها بدون عارضه است. در كشور ما نيز سالانه بيش از 100,000 عمل آب مرواريد با بهره گيري از روشهاي مختلف انجام مي شود.

در طي عمل آب مرواريد كه معمولاً با بي حسي موضعي انجام مي شود، عدسي كدر از داخل چشم بيرون آورده مي شود. در اغلب موارد بجاي عدسي طبيعي يك عدسي يا لنز داخل چشمي دائمي قرار داده مي شود. اين لنز براي هميشه در چشم شما باقي مي ماند و خراب يا فاسد نمي شود. چشم پزشك اين جراحي ظريف را با ميكروسكوپ و وسائل ظريف و تكنولوژي مدرن انجام مي دهد. گذاشتن يا پيوند عدسي مصنوعي توسط جراح ورزيده عوارض بيشتري را به بيمار تحميل نخواهد كرد بلكه باعث مي شود ديد بيمار بعد از عمل بسيار خوب باشد و به عينكهاي ضخيم و سنگين كه مشكلات فراواني ايجاد مي كنند نياز نداشته باشد.

در نزديك به يك پنجم بيمارانيكه عمل آب مرواريد مي شوند كپسول طبيعي كه نگهدارنده عدسي داخل چشمي است كدر مي شود و جراحي ليزر براي باز كردن اين كپسول كدر شده لازم است تا ديد مجدداً بهبود يابد.

بعد از عمل آب مرواريد شما مي توانيد تمامي كارهاي خود بجز فعاليتهاي سنگين را انجام دهيد. شما بايستي قطره هاي تجويز شده توسط جراح را بدرستي و در موقع مقرر استفاده كنيد. چندين ويزيت بعد از عمل براي كنترل كردن وضعيت بهبود چشم شما لازم است.

جراحي آب مرواريد يك عمل بسيار موفقيت آميز است. در بيش از 90% موارد ديد بهبود مي يابد مگر اينكه مشكلي در قرنيه، پرده چشم يا عصب چشم شما وجود داشته باشد. مهم است بدانيد كه ممكنست عوارض در طي عمل جراحي يا بعد از آن پيش بيايد كه باعث كاهش ديد شود. مانند هر عمل جراحي نتيجه صد در صد را نميتوان تضمين نمود.

نتيجه:
آب مرواريد علت شايع كاهش ديد بخصوص در افراد مسن است اما قابل درمان مي باشد. چشم پزشك علاوه بر اينكه مي تواند به شما بگويد كه آيا كاهش ديد شما ناشي از آب مرواريد است و يا علت ديگري دارد. در تصميم گيري در مورد عمل جراحي نيز به شما كمك مي كند.

علت استرابيسم چيست ؟

عوامل متعددي در ايجاد انحراف چشم نقش دارند :اختلال عضلات چشم ، اختلال بينائي به خصوص يك طرفه ، اختلالات قشر مغز و عوامل خانوادگي از آن جمله اند . بيماري و تب مي تواند باعث آشكار شدن لوچي شود .

لوچي اغلب از شرايط دوران كودكي است . در بزرگسالان مواردي از غفلت و بي توجهي است كه اكثراً ريشه در دوران كودكي دارند . انحراف چشم در دوران ميانسالي مي تواند از عوارض ثانويه بيماريهاي ساير اجزاي چشم باشد كه با نابينائي كامل يا نسبي همراهند و يا به دنبال سوانح و ضربات مستقيم به عضلات و اعصاب و كاسه چشم باشد .

علائم و عوارض استرابيسم چيست؟

استرابيسم باعث انحراف چشمها مي شود كه اين انحراف مي تواند به سمت داخل ، خارج ، بالا يا پايين باشد .

همچنين مانع از كاركردن توام چشمها مي شود . در ابتدا اختلال بينائي ، دوبيني يا اشتباه در درك عمق تصاوير ايجاد مي شود و در صورت عدم درمان ، چشم كودك تكامل كافي را نيافته ودچار كاهش نابينائي مي شود كه آمبليوپي يا تنبلي چشم گفته مي شود ، لذا پيامد تاخير در درمان لوچي ، تنبلي چشم و در نهايت كاهش شديد بينائي است .

آيا انحرافات چشم مي تواند طبيعي باشد ؟

نوزادان تا سن دو الي سه ماهگي ممكن است لوچ به نظر برسند ، اين وضعيت نبايد مايه نگراني والدين شود . اما شدت يافتن اين حالات حتي در اين سن كم نياز به ويزيت چشم پزشك دارد . وجود هر نوع لوچي بعد از سه ماهگي حتي اگر مقطعي باشد بايد به پزشك ارجاع داده شود .

لوچي كاذب چيست ؟

تصور نادرست از لوچي كودكان بعيد نيست ، اين كودكان داراي پل بيني پهن و يا چين پوستي برجسته در قسمت داخلي پلكها هستند لذا لوچ به نظر مي رسند . با رشد پل بيني اين حالت كاذب ناپديد مي شود چنين تصور كاذبي در برخي افراد خيلي نزديك بين يا خيلي دوربين نيز مشاهده مي شود . اين حالت چون گذراست ، نياز به درمان ندارد . اما به هر حال مراجعه به چشم پزشك خالي از لطف نيست.

درمان استرابيسم چيست ؟

استرابيسم يا لوچي قابل معالجه است اما اگر درمان آن را به گذشت زمان بسپاريم قطعاً هزينه بسياري را بر فرد تحميل خواهد كرد ، كودك از لوچي نجات نيافته و در نهايت چشم لوچ وي دچار كاهش بينائي خواهد شد . البته بالغين را هم مي توان درمان نمود درمان در بالغين مي تواند دوبيني بيمار را رفع كند يا حداقل يك ظاهر نرمال به چشم بدهد .

درمان لوچي يا استرابيسم شامل استفاده از عينك ، پريسم يا منشور ، ورزش عضلات چشم و در نهايت جراحي است .

- درمان معمول تنبلي چشم كه يكي از علل لوچي است يا مي تواند خود علامتي ناشي از لوچي باشد ، بستن چشم سالم است يامي توان با قطره يا عينكهاي خاص به سادگي ديد چشم سالم را تار كرد و به اين ترتيب چشم ضعيف تر را وادار به كار كرده و آن را تقويت نمود .

- كودك لوچ اغلب داراي ضعف بينائي در يك يا هر دو چشم مي باشد كه با عينك قابل اصلاح است. حدود 25 درصد كودكان لوچ تنها با استفاده از عينك بينائي طبيعي خود را بدست مي آورند و نيمي ديگر از اين كودكان بهبودي نسبي خواهند داشت .

- تمرينات و ورزشهاي چشمي تنها در صورتي عملي است كه كودك نيز همكاري كند لذا براي كودكان خيلي خردسال نمي تواند مفيد باشد .

- و در نهايت روش جراحي است كه سن مطلوب آن دو الي چهار سالگي است ولي تا 7 سالگي نيز اين عمل انجام مي شود ، بعد از اين سن نيز عمل انجام مي شود اما فقط مي توان انحراف چشم را اصلاح نمود و چشم مبتلا تا حدي دچار كاهش بينائي خواهد شد و حتي پس از عمل نيز اين چشم گرايش مجدد به لوچ شدن خواهد داشت .عمل جراحي بر روي عضلات مسئول حركات چشم صورت مي گيرد ، لذا كرة چشم شكافته نمي شود و در هيچكدام از اجزا تغييري صورت نمي گيرد .

برخي از انواع لوچي ها را مي توان با داروهاي جديد مانند بوتاكس بجاي جراحي درمان كرد . اين داروها گهگاه عضلات را تضعيف مي كنند ، لذا تزريق دارو داخل عضلات قوي تر به عضلات ضعيف اجازه تقويت و تكامل را مي دهد.

لوچي در كودكان بزرگتر يا بالغين :

مي تواند ناشي از فلج عضلات حركتي به علل زير باشد :

- سقوط اتفاقي با سر كه با آسيب ديدگي داخل مغز يا آسيب مستقيم به چشم همراه باشد .

- تبهاي مغزي ، تيفوئيد ، مننژيت ، ديفتري يا آبسه هاي مغزي ، آبله

- بيماريهاي مغزي با علل ناشناخته

- فلج عضلات حركتي چشم به از كار افتادن اعصابي مربوط مي شود كه از مغز خارج مي شوند در اين نوع فلج جراحي فوري توصيه نمي شود بلكه بايد به استراحت و تقويت عضلات و اعصاب همت گمارد . با گذشت زمان و استراحت در دراز مدت 50% اين موارد بطور نسبي يا كامل بهبود مي يابند .

Amblyopia refers to reduced vision in one or both eyes caused by visual deprivation. Normal vision is "imprinted" in the brain in early childhood. If this process is interrupted, amblyopia will occur.

تنبلي چشم يا آمبلوپي (Amblyopia) كه در حدود 3% از افراد ديده مي شود زماني رخ مي دهد كه چشم در دوره كودكي ديد طبيعي پيدا نكند. اين اختلال كه معمولا در يك چشم ديده مي شود بدليل اختلال ديد چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظير عيوب انكساري (دوربيني، نزديك بيني، يا آستيگماتيسم)، انحراف چشم (لوچي يا استرابيسم)، و يا عدم شفافيت مسير بينايي (ناشي از عواملي نظير آب مرواريد، كدورت قرنيه، و يا افتادگي پلك) رخ مي دهد. عدم وضوح تصوير در چشم بيمار و بهتر بودن تصوير ايجاد شده در چشم سالم سبب مي شود تا مغز بين دو چشم، چشم سالم را براي ديدن انتخاب كند و در واقع مسير ارسال تصوير از چشم بيمار به مغز را مسدود و يا اصطلاحاً ديد چشم بيمار را "خاموش" كند.

علائم تنبلي چشم:
تنبلي چشم معمولاً در سنين زير 6 سال ايجاد شده و اغلب توسط والدين، معلمان، و يا پزشك كشف مي شود. در سنيني كه كودك قادر به بيان مشكلات خود مي باشد ممكن است از ضعف بينايي، خستگي چشم و يا سردرد شكايت داشته باشد. اما در اغلب موارد كودك شكايتي ندارد و ممكن است علايم بيماري هاي مسبب تنبلي چشم نظير انحراف چشم و كدورت هاي مسير بينايي مثل آب مرواريد و كدورت قرنيه منجر به تشخيص شوند. ولي زمانيكه تنبلي چشم ناشي از عيوب انكساري باشد تشخيص آن مشكل است زيرا كودكان به راحتي توسط چشم ديگر مي بينند و كمبود ديد در چشم بيمار را جبران مي كنند. به همين دليل والدين و معلمان بايد به وضعيت ديد كودكان توجه ويژه اي داشته باشند.

درمان تنبلي چشم:
خوشبختانه تنبلي چشم در صورتيكه در زمان مناسب تشخيص داده شود براحتي قابل درمان است. درمان تنبلي چشم معمولاً بصورت بستن چشم سالم و وادار كردن مغز به ديدن با چشم تنبل است. اين درمان ممكن است هفته ها و يا حتي ماه ها طول بكشد كه البته چشم سالم بايد به تناوب باز شود. در مواردي كه تنبلي ناشي از عيوب انكساري است تجويز عينك يا لنز سبب وضوح تصوير در چشم معيوب و درمان تنبلي خواهد شد. مواردي نيز كه تنبلي ناشي از انحراف چشم است با جراحي و اصلاح انحراف قابل درمان است. نكته اي كه بايد به آن توجه داشت اين است كه تكامل سيستم بينايي تا سنين 8 تا 10 سالگي صورت مي گيرد و درمان تنبلي چشم بعد از اين سنين بسيار بعيد است. بنابراين در صورتيكه چشم تنبل در سنين پايين درمان نشود بعد از سن 10 سالگي در اكثر موارد هيچ درماني نخواهد داشت و ممكن است منجر به از دست رفتن شديد ديد در يك چشم شود.

براي جلوگيري از تنبلي چشم، كودك بايد بعد از تولد در زايشگاه توسط متخصص كودكان و در سنين 3 تا 4 ماهگي و 2 تا 3 سالگي توسط چشم پزشك معاينه شود. خوشبختانه اخيراً در ايران طرحي براي جلوگيري از تنبلي چشم اجرا شده است كه در آن كليه كودكان مهد كودك ها و آمادگي به رايگان تحت معاينه قرار مي گيرند. بنابراين توصيه مي شود در صورتيكه كودك خود را نزد چشم پزشك نبرده ايد و كودك شما در سنين كودكستان و آمادگي است با شركت در اين طرح از سلامت بينايي كودك خود اطمينان يابيد.

این بیماری از بیماریهای شایع است و از آنجا که تعدادی از موارد بیماری با سرماخوردگی یا حساسیت اشتباه گرفته می شود و فرد به پزشک مراجعه نمی کند، شیوع آن بیشتر از مواردی است که تشخیص داده می شود.

برای اینکه شما در مراحل اولیه بیماری متوجه ابتلای خود به سینوزیت شوید باید به سؤالات زیر پاسخ دهید. اگر به ۳ مورد سؤالات پاسخ « بله » دارید، احتمالاً مبتلا به سینوزیت شده اید و باید به پزشک مراجعه کنید. علت سینوزیت می تواند از عفوت با باکتری، قارچ و یا التهاب در نتیجه حساسیت باشد ولی در هر صورت مراجعه به پزشک ضروری است.

۱- آیا با فشار بر روی گونه های خود دچار درد می شوید؟

۲- آیا از سر درد رنج می برید ؟

۳- آیا دچار گرفتگی و احتقان بینی شده اید؟

۴- آیا ترشحات بینی شما غلیظ و برنگ زرد – سبز می باشد ؟

۵- آیا مبتلا به تب خفیف ( ۸/۳۷-۲/۳۷ ) می باشید ؟

۶- آیا تنفس شما بد بو شده است ؟

۷- آیا در دندانهای بالائی خود احساس درد می کنید ؟

همانطور که گفته شد اگر به ۳ مورد جواب مثبت بود باید به پزشک مراجعه کرد تا احتمال ابتلا به سینوزیت بررسی شود .

این مشکل اگر درمان نشود، سبب بروز مشکلاتی در روابط بین ‌فردی نیز خواهد شد.

اگرچه بزاق دهان نوعی خمیردندان طبیعی محسوب می ‌شود، ولی گاهی این خمیردندان طبیعی کافی نیست و مجبورید به توصیه‌ های زیر پناه ببرید و اگر توصیه‌ های زیر هم نتوانند مشکل ‌تان را رفع کنند، احتمالا منشا بوی بد دهان‌ تان دستگاه گوارش‌ است و باید بروید سراغ پزشک.

1- بعد از هر وعده غذایی برای باقی نماندن غذا در دهان و لابه‌لای دندان‌های تان، مسواک بزنید و دهان ‌تان را خوب بشویید.

2- وقتی دندان‌های تان را مسواک می ‌زنید، زبان ‌تان را هم به آرامی مسواک بزنید تا لایه سطحی روی زبان برداشته شود. زبان با هزاران پرز ریز پوشیده شده که می ‌تواند محل تجمع باکتری ‌ها باشد.

3- به‌ طور منظم برای بررسی وضعیت دهان و دندان تان، به دندانپزشک مراجعه کنید تا اگر دندان‌ خراب و پوسیده‌ای دارید که سبب بوی بد دهان‌ تان می‌ شود، ترمیم کنید.

4- برای افزایش ترشح بزاق دهان تان، همیشه از آدامس‌ های بدون قند استفاده کنید.

5- اگر دهان‌ تان زیاد خشک می ‌شود، مایعات فراوانی بنوشید. آب را چند بار در دهان تان بچرخانید تا کاملا غذاهای اضافی از لابه‌لای دندان‌های تان خارج شود.

6- از مصرف دهان‌ شویه‌هایی که حاوی الکل و نعناع هستند خودداری کنید، چون آن ها به جای کمک به خو‌شبویی دهان ‌تان، باعث بدتر شدن بوی آن می ‌شوند.

7- استفاده از سبزیجات و میوه‌ها، مخصوصا کرفس خام و هویج می ‌تواند مانع از شکل‌ گیری پلاک در دهان شود.

8- اگر می‌ خواهید در یک جلسه مهم یا مهمانی شرکت کنید، از خوردن غذاهای حاوی سیر و پیاز خودداری کنید.

9- از نوشیدن قهوه که سبب خشکی دهان می ‌شود، خودداری کنید.

10- سیگار را ترک کنید، زیرا تار و نیکوتین موجود در آن، روی سطح دندان و زبان می‌ ماند و سبب کاهش ترشح بزاق و ایجاد بوی بد دهان می ‌شود.

11- سبزیجات برگ سبز مانند جعفری و کاهو بجوید.

12- می‌ توانید چند عدد قرص نعناع روی زبان یا مسواک ‌تان بگذارید و دهان‌ تان را با آن تمیز کنید تا تنفس شما خوش ‌بو شود.

13- اگر ترکیبی از پراکسیدهیدروژن 50 درصد و 5 درصد آب را در دهان‌ تان بچرخانید، می ‌توانید بسیاری از باکتری ‌هایی را که سبب بوی بد دهان‌ تان می ‌شود، از بین ببرید.

اصطلاح سرگیجه به حالتی اطلاق می شود که بیمار احساس می کند که اشیا به دور او می چرخد و بالعکس چشمش سیاهی می رود وگاهی بیمار نمی تواند یک حالت جهت یابی بین خود و اشیاء را بیابد. سر گیجه اکثر در بیماریهای لابیرنت گوشی، شاخه دهلیزی عصب هشتم یا هسته مرکزی این عصب یا ارتباطات آن دیده می شود، شایع ترین علل سرگیچه سندروم می نییر است لابیرن تیت حاد و آسیب های عضوی، مغزی، حالات امتلائی و فشار خون و بسیاری از عوامل دیگرمی تواند عامل سرگیجه باشد مثل کم شدن ناگهانی فشار خون و غیره.

تابلو زیر کمک به تشخیص سرگیجه می کند

اگر سرگیجه بطور ناگهانی ایجاد شده باشد، سرگیجه مرکزی که ورم لابیرنت گوش داخلی، اختلال عروق گوش داخلی می تواند عامل آن باشد.

اگر سرگیجه بطور مزمن و کهنه باشد و نیز زودگذر باشد باید دید که علائم گوشی در بیمار وجود دارد یا خیر که اگر وجود داشته باشد استوئیت ماستوئیدیت، بیماری منیر، نورینوم اکوستیک ممکن است بوده باشد.

اگر علائم گوشی وجود ندارد باید دید که آیا با وضعیت بیمار ارتباط دارد یا خیر که اگر ارتباط دارد ممکن است مربوط به، سرگیجه وضعی یا استوفیت های مهره ای باشد.

اگر با وضعیت بیمار مربوط نباشد ممکن است عامل آن داروها هیپروانتی لاسیون (زیاد نفس کشیدن) آسیبهای گردن و یا میگرن باشد.

اگر سرگیجه مدام باشد باید دید علائم گوشی وجود دارد یا خیر اگر وجود داشته باشد مربط به نورینوم اکوستیک و سایر تومورهای زاویه جمجمه وپل دماغی است اگر علائم گوشی وجود نداشته باشد باید دید که با حالت غشی همراه است یا نه اگر با غشی همراه باشد باید به فکر عدم تکافوی گردش خون، بیماری قلبی بازیلر، آرتریو اسکلروز کاروتید، حساسیت سینوس کاروتید افتاد. اگر با خالت غشی همراه نباشد، بیماریهای پسیکونوروز، بلا بودن فشارخون، کم خونی، مرض قند ( دیابت ) پر کاری تیروئید و ناسازگاری خونی مطرح می شود.

سرگیجه از نظر مزاجهای چهارگونه

سرگیجه در نزد کسانیکه خون زیادی دارند علائم:

سرخی صورت و چشمها، برآمدگی عروق پیشانی و شقیقه و به سزعت رفع شدن سرگیجه.

درمان:

خون گیری لازم است و پاکسازی بدن را با جوشانده هلیله و سکنجبین و شربت عناب و لعاب اسپرزه و آب انار و آب غوره و آب گشنیز و پرهیز از غذاهای گرم یا شور و سرشویه با جوشانده گل سرخ، بابونه و سبوس گندم و ضماد صندل و گلاب و روغن گل با روغن مورد و سرکه بر سر و آنچه در سردرد دموی مزاج یا پرخونی آمده است در اینجا نافع است.

سرگیجه در صفراوی مزاج علائم:

زردی صورت و تلخی دهان حالت چرت زدن، سرعت نبض، بهبودی از خنکیها و زود از بین رفتن سرگیجه.

درمان:

جوشانده شاه تره، پوست هلیله زرد، فلوس و ترنجبین، یا شیرخشت. آب انار، آب تمرهندی، سکنجبین و شربت لیمو، مغز فندق و گیشنیز و مویز و اسپرزه با شکر و آب انار ترش و آب غوره مؤثر است، سیب و به و سوپ جو و مرغ و آب غوره و تمرهندی مفید است گل بنفشه و صندل بو کنند و دستورات سردرد ضفراوی نیز در اینجا حاکم است.

اگر احساس کنید که خودتان می‏چرخید، "سرگیجه‏ی داخلی" دارید، ولی اگر احساس کنید که محیط اطراف ‏تان می‏چرخد، دچار "سرگیجه بیرونی" هستید.

علل سرگیجه:

سرگیجه می‏تواند در اثر وجود مشکلاتی در مغز یا گوش داخلی اتفاق بیفتد:

1- سرگیجه ناگهانی بی‏خطر وابسته به شرایط: رایج‏ترین شکل سرگیجه است و با احساس حرکت ناگهانی سر شروع می‏شود. این نوع سرگیجه به ندرت خطری دارد و به آسانی بهبود می‏یابد.

- سرگیجه می‏تواند در اثر التهاب گوش داخلی باشد که به صورت ناگهانی شروع می‏شود و با کاهش شنوایی همراه است. علت اصلی التهاب گوش، عفونت ویروسی یا باکتریایی است.

3- بیماری منیر( Meniere) که دارای سه علامت است: سرگیجه، زنگ زدن گوش و کاهش شنوایی. در افراد مبتلا به این بیماری، شروع ناگهانی سرگیجه شدید و نوسان کاهش شنوایی دیده می‏شود و گاهی اوقات هیچ علامتی در آنها وجود ندارد.

4- تومور عصبی ناحیه ی شنوایی می‏تواند یکی از علل سرگیجه باشد. علائم این تومور شامل زنگ زدن گوش و کاهش شنوایی است.

5- سرگیجه می‏تواند به دلیل کاهش جریان خون در مغز باشد. خونریزی به قسمت پشت مغز (خون‏ریزی مخچه) با سرگیجه، سردرد، ناتوانی در راه رفتن و دیدن همراه است.

6- سرگیجه اغلب یکی از علایم بیماری ام‏اس است. شروع آن ناگهانی است.

7- تومور موجود در سر و آسیب بینی می‏تواند باعث سرگیجه شود که معمولا خودبخود برطرف می‏شود.

8- میگرن نیز یکی از علل سرگیجه است. سرگیجه اغلب با سردرد همراه است.

وجود مایع در گوش میانی همراه با علائم و نشانه های عفونت حاد گوش را اوتیت مدیا میگویند. گرچه سرخ شدن پرده گوش از زودرس ترین علائم اوتیت مدیا است ولی به تنهایی نمیتواند دلیل اوتیت مدیا باشد چون در عفونتهای گوش خارجی نیز احتمال التهاب و سرخی پرده گوش وجود دارد. لذا برای تایید عفونت گوش میانی حتما باید از وجود مایع یا چرک در داخل گوش میانی ( پشت پرده گوش) اطمینان حاصل کرد.

تن آرامی یا ریلکسیشن (Relaxation)، تکنیکی است برای آرام سازی عضلات بدن. از آنجا که بین ذهن و تن ارتباط تنگاتنگی وجود دارد، هرچه که شما در جسم خود آرامش بیشتری برقرار می کنید، در ذهنتان نیز آرامش بیشتری برقرار می شود. اغلب کسانی که از عدم تمرکز فکر، شکوه و شکایت می کنند در حقیقت از افکار مزاحم ذهنی خود می نالند و همیشه می پرسند با این افکار مزاحم که ذهن ما را اشغال کرده، چه کار کنیم؟
واقعیت این است که شما به طور ارادی و آگاهانه نمی توانید این افکار مزاحم را از ذهن خود خارج کنید و از شر آن راحت شوید. اما می توانید آزادسازی و آرام سازی ذهن خود را از راهی غیر مستقیم انجام دهید. از آنجا که هر فکری (به ویژه افکار منفی مزاحم) عضلات را منقبض می کند، ما می آییم عضلات را آرام می کنیم و تنش و انقباضشان را از بین می بریم. در نتیجه این کار، افکار منفی خود به خود از ذهن ما خارج می شوند. اساس تن آرامی همین است: آرام سازی عضلات با قصد ایجاد آرامش و خلأ ذهنی. چرا که هرچه میدان فکری خالی تر باشد، تمرکز و توجه بر یک موضوع خاص، آسانتر می شود.

تن آرامی، غالباً به سه شکل انجام می شود:

۱. آرام سازی بدون ایجاد تنش

۲. آرام سازی پس از ایجاد تنش

۳. ریلکس پیشرونده یا تجسمی

در روش آرام سازی بدون ایجاد تنش، شما به تک تک عضلات خود فرمان “آرام باش” می دهید.

البته فرمان شما به ترتیب به این عضلات القا می شود:

۱. پای راست

۲. پای چپ

۳. دست راست

۴. دست چپ

۵. شکم وکمر

۶. سینه و کتفها

۷. صورت

۸. پوست سر

ما هیچ وقت یکباره بدن را شل نمی کنیم؛ این کار، کم تأثیر و تا حدی نادرست است. ذهن ما فرمانهای کلی را نمی پذیرد. وقتی می گوییم: “بدن من، به تمامی شل و راحت شو”، مغز در صدد اجرای این فرمان بر می آید. اما چون این فرمان خیلی کلی است، مغز در انجام آن کاملاً موفق و مؤثر نیست و بنابراین از آن سر باز می زند. مغز ما فرمانهای جزیی و مشخص را بهتر می پذیرد. هرچه فرمان جزیی و مشخص تر باشد، پذیرش و اجرای مغز بهتر خواهد بود. دقیقاً به همین دلیل است که ما عضلات را به هشت گروه تقسیم کردیم و به طور جداگانه به هر گروه فرمان راحت باش دادیم. حتی برخی از یوگیها، ریلکسی را پیشنهاد می کنند که فرمانها در آن به مراتب جزیی تر است: ابتدا انگشت کوچک پا، بعد پاشنه، قوزکها و . . . را شل می کنیم تا به بالای صورت برسیم. با وجود این که این ریلکس تأثیری عالی و نتیجه ای فراوان دارد، ما آن را به شما توصیه نمی کنیم چرا که طولانی بودنش ممکن است برای شما که تازه می خواهید به طور جدی این تمرینات را دنبال کنید، خسته کننده به نظر برسد.

برای این که هم از فرمانهای کلی اجتناب کرده باشیم و هم از آن تمرینهای بسیار جزیی و خسته کننده، ما پس از قرار گرفتن در وضعیت مطلوب – که جلوتر آن را توضیح می دهیم – عضلات را در هشت مرحله شل می کنیم. به این ترتیب:

۱. پای راست خود را از انگشتان تا کمر در ذهن خود مجسم کنید. آن را احساس کنید و فرمان شل شدن بدهید: “پای راست من، راحت و آرام شو.” هر جا که انقباض و تنشی احساس می کنید به طور ارادی آن را شل کنید و به خود تلقین کنید: “پای راست من لحظه به لحظه شل تر و آرامتر می شود.” اکنون انبساط و شل بودن و آرام بودن را در پای راست خود حس کنید.

۲. پای چپ خود را به همان صورت مجسم و احساس کنید. فرمان دهید: ” پای چپ من راحت و آرام شو.” به طورارادی پای چپ خود را شل تر و شل تر کنید و به خود تلقین کنید که لحظه به لحظه چنین می شود. پای چپ ِ آرام شده و شل شده ی خود را احساس کنید.

۳. اکنون هر دو پایتان در نهایت راحتی و آسودگی است. ذهن خود را متوجه دست راست خود کنید. از انگشتان تا شانه را در ذهن خود ببینید و فرمان دهید: “دست راست من منبسط و آرام شو.” دست راست خود را شل کنید و به خود بگویید که لحظه به لحظه شل و شل تر می شود.

۴. حالا دست چپ خود را به همان صورت مجسم کنید و فرمان دهید: “دست چپ من راحت و آرام شو.” ببینید که دست چپ شما هر لحظه آرام تر و شل تر می شود.

۵. حالا عضلات شکم، پهلوها، پشت و کمر خود را دور تا دور مجسم کنید و فرمان دهید: “عضلات شکم و پشت من، سنگین و آرام شوید.” به خود تلقین کنید که عضلات شکم و پشت شما هر لحظه شل و آرام می شوند و به طور ارادی عضلات شکم و پشت شما هر لحظه شل و آرام می شوند و به طور ارادی عضلات پشت و شکم خود را شل کنید.

۶. حالا نوبت به عضلات سینه و پشت کتفها می رسد. مجسم کنید و فرمان ذهنی بدهید و شل کنید.

۷. اکنون که بدن شما از گردن به پایین، کاملاً شل و راحت است به عضلات صورت خود فکر کنید. عضلات صورت، بسیار مهم هستند. به خود فرمان دهید: “عضلات صورت من شل، راحت و افتاده شوید.” پیشانی را بیندازید. ابروها افتاده باشد. به ویژه دور چشمها را راحت کنید. گونه ها را افتاده و شل کنید و فک پایین را کاملاً شل کنید. به خود تلقین کنید که عضلات شما هر لحظه شل تر و آرامتر می شوند.

۸. در مرحله آخر، آرامش را در پوست سر و ذهن خود گسترش دهید. احساس گستردگی، خلأ و انبساط را در ذهن خود به وجود آورید. در این وضعیت، چند دقیقه بمانید. به هیچ چیز به جز آرامش جسمتان فکر نکنید. این بی فکری و خلأ، توانایی تمرکز حواس شما را پس از این به شکل چشمگیری افزایش می دهد.

مراحل ریلکس

همان طور که دیدید، در هر قسمت، چهار مرحله را پشت سر گذاشتیم که به ترتیب عبارت بود از:

۱. تجسم و احساس

۲. فرمان ذهنی

۳. اراده و تلقین

۴. احساس شل بودن

توجه داشته باشید که در مرحله اول، عضله را همان طور که هست مجسم می کنید و در مرحله آخر، عضله شل و آرام شده را احساس می کنید.

نکات مهم

۱. ریلکس را باید به آرامی و با صبر و حوصله انجام دهید. اگر برای انجام کاری شتاب دارید و یا حوصله کافی برای انجام ریلکس ندارید. مطلقاً تمرین را انجام ندهید. این تمرین باید با آرامش فراوان و آسودگی خاطر و صبر و حوصله انجام شود. فرمانها را تند تند صادر نکنید و سریع از این عضله به آن عضله نروید.

۲. قبل از انجام ریلکس، چند نفس عمیق داشته باشید. چشمها را به آرامی ببندید و پس از سی ثانیه تن آرامی را شروع کنید.

۳. مدت زمان ریلکس و آرام کردن عضلاتتان، حتی الامکان حدود ده دقیقه طول بکشد اگرچه می توانید پس از ریلکس ۲۰ دقیقه و یا بیشتر در چنین وضعیت آرام و راحتی باقی بمانید.

۴. محیطی را که در آن ریلکس می کنید، حتی الامکان محیط خلوت و ساکتی (ترجیخا با نور کم آبی) باشد. از ریلکس کردن در محیطهای شلوغ و پر سر و صدا اجتناب کنید. محیط شما باید خالی از کلیه عوامل اضطراب آور باشد. مثلاً غذا روی اجاق نباشد، تلفن را قطع کنید و از این که کسی در این مدت مزاحمتان نمی شود مطمئن گردید.

۵. اگر در بین انجام تمرین به هر علتی مجبور شدید یکباره بلند شوید، مثلاً کسی شما را صدا کرد یا درب منزل شما را زد، مطلقاً به طور ناگهانی بلند نشوید. ابتدا چشمها را باز کنید، دستها و پاها را کمی حرکت دهید و سپس به آرامی بلند شوید. پس از تمام شدن ریلکس هم به همین شکل آرام آرام برخیزید.

۶. تمرینات ریلکس را سه بار در روز؛ صبح به محض بیدار شدن، ظهر قبل از ناهار (و حتماً قبل از ناهار) و شب به هنگام خواب انجام دهید. به کسانی که شخصیتهای عصبی و پر تنش دارند و یا بیشتر دچار اغتشاش فکری هستند توصیه می کنیم که در طول روز هم این تمرین را انجام دهند.

۷. اگر برخی از اوقات در نیمه راه و وسط کار خوابتان گرفت اصلاً مقاومت نکنید و اجازه دهید که به خواب بروید. مطمئن باشید که این خواب یک ریلکس عمیق است، اگرچه مدت زمان آن کم است ولی یک استراحت فراوان را برای شما به ارمغان می آورد.

۸. از آنجا که به هنگام ریلکس، خون بیشتری متوجه عضلات بیرونی و سطح پوستتان می شود، ممکن است احساس گرما کنید و یا احساس کنید که خون روی سطح پوستتان جاری می شود که این احساس بسیار خوشایند است.

۹. در تلقیناتی که به خود می کنید، احساس “سنگین شدن” را بارها و بارها به خود تأکید کنید. به عنوان مثال : “پای راست من لحظه به لحظه سنگین و سنگین تر می شود.” سعی کنید که یک نوع کرختی و سنگینی و بی حسی را احساس کنید.

۱۰. به دلیل جریان یافتن خون در عضلات و سطح پوست، فشار خون در ریلکس کاهش می یابد و این تمرین برای کسانی که بیماری فشار خون دارند بسیار مفید است. البته توجه داشته باشید که این تمرین برای کسانی که فشار خون پایین دارند مطلقاً و به هیچ عنوان مضر نیست. تحقیقات نشان داده است که ریلکسیشن فقط فشار خون بالا و مرضی را کاهش می دهد و در فشارخون طبیعی و پایین کوچکترین تغییری ایجاد نمی کند. بنابراین در هر وضعیت جسمی و روحی که باشید بدون استثنا تمرین ریلکس برای آرامش و تمرکز حواس شما بسیار مفید است. حتی خیلی از بیماریها با این تمرین درمان می شوند (به ویژه بیماریهای روان تنی).

۱۱. تمرین ریلکس را با زور و فشار انجام ندهید؛ بلکه تمرین باید با آسودگی و تا حدی هم “خود به خودی” انجام شود و گسترش یابد.

وضعیت قرار گرفتن

“صحیح قرار گرفتن” اصل اساسی تن آرامی است. سر در امتداد تنه باشد و ستون فقرات صاف قرار گیرد. این وضعیت برای سر و ستون مهره ها بسیار مهم است. ریلکس را در دو وضعیت می توانید انجام دهید:

۱. نشسته

۲. خوابیده

در وضعیت نشسته حتی الامکان روی یک صندلی بنشینید، دستها را روی رانهای خود قرار دهید یا آویزان کنید. به پشتی صندلی یا دیوار تکیه دهید. پاها را کمی از هم باز کنید و در یک وضعیت ساده روی صندلی بنشینید و تمرین را شروع کنید.

در وضعیت خوابیده به صورت طاقباز و به پشت بخوابید. کف دست به سمت بالا باشد و پشت دست به روی زمین قرار بگیرد. پاها را کمی از هم باز کنید. دستها با پاها در تماس نباشند. برای آن که سرتان خیلی به عقب خم نشود و در امتداد تنه باقی بماند، می توانید از یک بالش کوچک استفاده کنید. دقت کنید که بالش شما خیلی بلند نباشد و سر به جلو خم نشود. می توانید در هر کدام از این وضعیتها که می خواهید اعم از نشسته یا خوابیده ریلکس را انجام دهید. وقتی نمی خواهید بعد از ریلکس خوابتان ببرد تمرین را نشسته انجام دهید. مثلاً صبحها بعد از بیدار شدن بهتر است در وضعیت نشسته ریلکس کنید چون نمی خواهید خوابتان ببرد و شبها بهتر است در وضعیت خوابیده تمرین کنید و با ریلکس به خواب روید.

اشکال دیگر تن آرامی

در روش دوم یعنی آرام سازی پس از ایجاد تنش، شما ابتدا هر عضله ای را که قصد دارید آرام سازید، سخت منقبض و پر تنش می کنید و سپس آرام آرام رهایش می کنید به همان شیوه ای که در صفحات قبل گفتیم. منتها تا حدی، موضوع به خودتان باز می گردد مثلاً شانه ها را به طرف بالا بکشید و منقبض کنید و رها سازید. یا دست خود را مشت کنید، جلوی پیشانی خود قرار دهید. پیشانی را به دست مشت کرده خود بچسبانید. به طرف جلو فشار دهید و سپس آن را رها کنید. تأثیرات این نوع تن آرامی هم بسیار خوب است با این حال امروزه کمتر استفاده می شود.

در شکل سوم یعنی ریلکس پیشرونده یا تجسمی، شما به هیچ عنوان فرمان “شل شدن” نمی دهید و تلاشی هم برای شل شدن نمی کنید بلکه فقط آرام آرام بدنتان را از پایین به بالا احساس می کنید، انگشتان پای راست، روی پا، پاشنه و قوزک، ساق پا، زانو و . . . همین طور به طرف بالا می آیید. دوباره تأکید می کنیم که مطلقاً تلاشی برای شل شدن نمی کنید. فقط عضله را مجسم و احساس می کنید و پیش می روید.

مورد استفاده ترین نوع تن آرامی، ریلکس بدون تنش یعنی مورد اول می باشد که ما آن را به تفصیل توضیح دادیم

انسان ، به سبب ویژگیهای بی نظیرش در میان همه موجودات ، عنوان اشرف مخلوقات را به خود اختصاص داده است. او استعداد خاص تفکر و یادگیری دارد که به او اجازه می دهد اعمال خاص انجام دهد . نتایج اعمالش را پیش بینی و ارزیابی کند .تغییر و تحولات گوناگون و سریعی را در عرصه علم و فناوری به وجود آورد. آنچنان که به قول تافلر دنیا را به دهکده ای تبدیل کند که اطلاعات را در سریع ترین زمان ممکن از قاره ای به قاره دیگر انتقال دهد .
بنابراین بر اثر پیشرفت سریع و غیر قابل انتظاری که در قلمرو دانش و فناوری طی چند قرن اخیر نصیب انسان شده است حجم اطلاعات و دانسته های بشری روز به روز به طور سر سام آوری در حال افزایش است. بر دانش آموزان و دانشجویان لازم است که هرچه سریعتر خود را با این تغییر و تحولات همگام سازند. در این راستا، بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان کوشش زیاد می کنند . بسیار مطالعه می کنند اما به دلیل عدم توانایی در تمرکز حواس، هنگام مطالعه نمی توانند به نتیجه د لخواه دست یابند.

تمرکز در لغت یعنی تراکم ، فشردگی مجموعه، چکیده، تمرکز در اصطلاح یعنی حفظ و نگهداری توجه و تمرکز حواس ، روی موضوعی معین ، بدون تمرکز حواس ، یادگیری مثمر ثمر نخواهد بود . بنابر این همه افراد توانایی تمرکز دارند و چون تمرکز نسبی است یعنی کسی نمی تواند ادعا کند کاملا حواس پرت است ویا همیشه تمرکز حواس دارد.

تمرکز گاهی ساده است و گاهی مشکل. تمرکز در موضوع هایی که نیاز به تفکرو تجزیه و تحلیل دارند مشکل و تمرکز در موضوع هایی که جنبه ی تفریحی و سرگرمی دارند ، بسیار آسان است.

تمرکز حواس:

یعنی عوامل حواس پرتی را به حد اقل رساندن… تمرکز هر شخص به نسبت کاهش عوامل حواس پرتی او افزایش می یابد و بنا به تغییرات موقعیت ذهنی و محیطی او تغییر می کند . بیشتر افراد گمان می کنند که تمرکز یک امر ذاتی و تغییر آن ناممکن است ، در حالی که تمرکز یک امر اکتسابی است و باید هر روز پرورش و جهت داده شود و هر کس با هوش عادی خود می تواند به آن دست یابد. پس برقراری تمرکز حواس به میزان کاهش عوامل حواس پرتی بستگی دارد . یعنی هر چه عوامل مزاحم و مخل تمرکز بیشتر باشند توانایی حفظ تمرکز حواس کمتر است و بر عکس. لذا حواس پرتی ؛ یعنی خارج شدن از روند مطالعه یا جریان کا ری و فرو رفتن در افکار و تخیلات و یا انجام کار دیگر.

منشاء حواس پراگندگی:

حواس پرتی یا منشاء ذهنی و درونی دارد و یا منشاء بیرونی و محیطی

حواس پرتی درونی و ذهنی: عبارت است از اشکالات فکری انسان و اندیشه هایی که موانعی بر سر راه توجه دقیق به مطالعه و تمرکز حواس ایجاد می کنند. این موقع شامل مواردی از قبیل: درد، رنج، غم وغصه ، نگرانی، گرسنگی و تشنگی ، سردی و گرمی ، ترس و خشم و شادی ، سردرد و … می باشد

حواس پرتی بیرونی و محیطی:

آنچه که به محیط پیرامون فرد ارتباط پیدا می کند و یا تحریکات غیر عادی که توسط حواس مختلف انسان ایجاد می شوند مانند نور شدید و نور ضعیف ، صداهای ناهنجار، روشن بودن رسانه ای صوتی و تصویری و نظایر اینها ممکن است فرایند تمرکز حواس را با اشکال مواجه کنند. رهایی از حواس پرتی و ایجاد تمرکز حواس در افراد مختلف ، متفاوت است و به حالت درونی ، تجربه ها مکان و موقعیت آنها بستگی دارد. . برخی از افراد اظهار می دارند که من آدم کاملا حواس پرتی هستم و برخی دیگر می گویند نمی توانم تمرکز حواسم را به روی کاری حفظ کنم . در حالی که این تفکر غلط است و هیچ کس نباید خود را فردی کاملا حواس پرت یا فاقد تمرکز حواس بداند بلکه بهتر است وقتی که تمرکز حواس فردی دچار اختلال شد ، بگوید در این لحظه و در محیط فعلی حواس پرتی من بیشتر و میزان تمرکزمن کمتر است. لذا حواس پرتی بیشتر علل درونی دارد و به طبیعت خود فرد، ویژگیها، حالات روحی و روانی، و عادات فردی بستگی دارد.بی شک حواس پرتی بیرونی آسانتر از عوامل حواس پرتی درونی بر طرف می شود .پس می توان بدون توجه به عوامل محیطی مانند : سرو صدای زیاد، شلوغ بودن محیط و حتا داخل موترسرویس و هنگام مسافرت تمرکز حواس خود را حفظ کرد . اما نمی توان در حال گرسنگی و یا تشنگی شدید نگرانی و ناراحتی دگرگونی فکر و اندیشه با تمرکز مطالعه کرد و یا کار دیگری را با تمرکز انجام داد و مطالعات و یا تجربیات زیادی این موضوع را تائید کرده است که یک انسان می تواند در محل پر سرو صدا و نا آرامی با تمرکز و توجه کافی مطالعه کند.

روشهای تقویت تمرکز حواس:

تمرکز حواس هنگام مطالعه کلید اصلی و اساسی درک و فهم مطالب است. و کلید اساسی تمرکز حواس استفاده از روشهایی است که باعث تقویت و پرورش ومهارت در برقراری تمرکز حواس هنگام مطالعه می شوند. بنا براین بدون تمرکز حواس ممکن است درک و فهم مطلبی که فقط یک ساعت وقت لازم داشته باشد ، ساعتها وقت بگیرد اما به خوبی فهمیده نشود و امر مطالعه بی فایده است و اثر مثبتی نخواهد داشت. لذا کاربرد روشها و فنونی که به خواننده کمک می کند تا هنگام مطالعه فعال باشد ، تمرکز حواس را تقویت و مهارت فرد را در ایجاد تمرکز حواس هنگام مطالعه افزایش می دهد این روشها عبارتند از:

آمادگی برای مطالعه:

برای شروع مطالعه ، ابتدا بایستی خود را از جهات گوناگون آماده کرد، زیرا حداکثر آمادگی ، مقدمه ای برای علاقمندی به مطالعه، ایجاد تمرکز حواس و یادگیری بهتر می باشد. منظور از آمادگی پیدایش تمام شرایطی است که شخصی را قادر می سازد تا با اطمینان به موفقیت و اعتماد به نفس، به تجربه خاصی بپردازد .

آمادگی بدنی:

به رشد و تکامل طبیعی بدن ، تندرستی و نداشتن نقصهای بدنی مربوط است. گاهی وجود بیماریهایی مانند زخم معده، میگرن، سردرد و نظایر اینها باعث از بین رفتن تمرکز حواس و مانع مطالعه فرد می شود و فرد تا به دست آوردن تندرستی کامل قادر به برقراری تمرکز حواس و مطالعه ثمر بخش نیست و انگیزه کافی هم برای مطالعه ندارد
آمادگی ذهنی: آمادگی ذهنی را می توان از خصوصیاتی نظیر رشد گویای سالم ، قدرت تفسیرو تعبیر اشکال ، توانایی درک همانندیها و نا همانندیها میان کلمات و … شناخت دانست .

آمادگی اجتماعی:

به ماهیت و وسعت تجارب فرد بستگی دارد که می توان آنرا با تجربه و تحلیل زمینه خانه و خانوادگی ، محیط وسیع اجتماعی که او در آن تجربه اندوخته است و تربیت پیشین او تعیین کرد.

آمادگی روانی:

آمادگی روانی به شکل پیچیده ای با رشد و تکامل بدنی ، ذهنی و اجتماعی آمیخته است . خستگی، بی قراری ، بی تابی، کوتاهی زمان، دقت نداشتن تمرکز در مطالعه ، واکنشهای منفی نسبت به خود و دیگران ، ضعف اعتماد به نفس و نظایر آنها همگی نشانه نبودن آمادگی روانی ، بدنی ،ذهنی و اجتماعی دانش آموزان و دانشجویان ، اجرای برنامه های آموزشی ، تمرکز حواس و فرایند یادگیری را آسانتر و مطلوبتر می کند

۲-داشتن علاقه به مطالعه:

مطالعه ثمر بخش از دو عامل متاثراست: یکی علاقه نسبت به مطالب خواندنی ، دیگر کاربرد ماهرانه فنون مطالعه نسبت به مطلب خواندنی سبب می شود تا شخص به مطالعه بیشتر بپردازد ، مطالعه بیشتر منجر به بهتر شدن فنون مطالعه می شود ، کاربرد فنون بهتر ، مطالعه را آسانتر ، سریعتر و لذت بخش تر می سازد؛ در نتیجه علاقه خواننده نسبت به مطالعه افزایش می یابد. پس تا زمانی که فرد تمایل یا علاقه به انجام کاری نداشته باشد نمی تواند برانگیخته شود. لذا وقتی خواننده به موضوعی علاقه مند می شود، خود به خود بر آن تمرکز می کند، بیشتر دقت می کند و به راحتی مطالب را به حافظه می سپارد و بعدا هم خیلی راحت به خاطر می آورد .پس ازعلاقه پیدا کردن نسبت به مطالب، گام بعدی تعیین هدف مطالعه است زیرا هدف زیر بنای انجام کاری است و به فعالیت انسان جهت و نیرو می دهد . هدف ارزشمند، فرد را به خواستن و طلب کردن وادار می کند و نیروی لازم را برای فعالیت در وی بوجود می آورد وسبب پیدایش تمرکز در او می شود . لذا هر فرد برای مطالعه باید هدف مشخصی داشته باشد.« زیرا تعلیم و تربیت علم اهداف است و همه بر این باورند که بدون داشتن هدف، یادگیری کاری بس دشوار و غیر ممکن است» همانطور که فرانکین معتقد است انسان بدون هدف مانند گلوله ای است که بدون هدف شلیک می شود . علاوه بر آن مطالعه بدون هدف یکی از عادات غلط مطالعه بشمار می رود .

تعیین زمان و مکان مطالعه:

یکی از راه های برقراری تمرکز حواس این است که مطالعه در آن ساعت از روز انجام گیرد که برای فرد مناسبتر است. اما تعیین مناسبترین زمان برای مطالعه کاری دشوار است و به عادات فردی بستگی دارد. برخی افراد عادت دارند تا نیمه های شب بیدار بمانند و با استفاده از سکوت و آرامش شبانه با خیالی راحت و آسوده مطالعه کنند برخی دیگر عادت دارند شب زود بخوابند و صبح زود از خواب بیدار شوند وبه مطالعه بپردازند. با این توصیف تعیین زمان و مقدار مطالعه باعث آگاهی از تمام زمینه مطالعه ، برقراری تمرکز حواس، عدم سردرگمی، جلوگیری از اتلاف وقت و انرژی و فهم بهتر مطالب می شود.

وا لتر پارک در کتاب خود به نام « چگونه درس بخوانیم؟» چنین می نویسد: « موفقیت یا عدم موفقیت شما در تحصیلات دانشگاهی ، مستقیما به این امر بستگی دارد که چگونه از وقت خود استفاده می کنید ؟ موفقیت در دانشگاه و البته در مقاطع تحصیلی پایین تر نیز بستگی به استفاده اشتباه از زمان دارد .» «محیط آشنای یک اتاق مشخص، در حین مطالعه موجب انصراف کمتر و تمرکز بیشتر حواس می شود ،زیرا لوزم آن اتاق هر روز پیش چشم شما است و کمتر توجهتان را به خود جلب می کند . به علاوه اگر هر روز به وقت مطالعه در اتاق معینی بودید کم کم ذهنتان عادت می کند که به محض رسیدن به آن اتاق آماده تمرکز حواس و فراگیری شود. » بنا براین ثابت بودن مکان مطالعه و مشخص بودن آن به علت دسترسی به آن و فراهم بودن وسایل مورد نیاز از قبیل کتب درسی ، دفاتر، کتاب لغت، خط کش، قلم و نظایر آن جهت مطالعه موجب تمرکز حواس بیشتر و آمادگی ذهنی هنگام مطالعه می شود. پس یکی از بهترین راه های برقراری تمرکز اختصاص دادن یک اتاق مجهز به آنچه لازم دارید ، در موقع مطالعه است. این اتاق خیلی زود مناسب تمرکز و یادگیریتان شده و کار شما را به طور خودکار راحت تر می کند و بعد برایتان یک عادت مفید می شود. « برای داشتن تمرکز به هنگام مطالعه ابتدا باید خود را از دنیای خارج جدا کنید و محیط مناسبی برای مطالعه بر گزینید . چنین محیطی باید آرام، روشن و دارای هوای مناسب باشد. هیچ چیز به اندازه سر و صدا ، خسته کننده و مانع تمرکز حواس نیست. ایجاد محیط کار مناسب، به دلیل ایجاد آرامش و شرایط مناسب اهمیت دارد و زمینه ای است برای تمرکز و دقت» یادبگیر که بگویی «نه»:

« زمانیکه تصمیم گرفتید باید مطالعه کنید اما دوستان یا هم اتاقی های شما در خواست می کنند که دور هم جمع شوید ؛ هنر گفتن «نه» را در خود تقویت کنید . اگر این اراده در شما ضعیف است ، می توانید روی در اتاق مطالعه خود بنویسید « مزاحم نشوید» اگر موفق نشدید می توانید کارهای دیگری انجام دهید که نشان دهد شما دوست ندارید که کسی باعث از هم گسیختن افکار شما شود».

ترک افکار منفی و داشتن افکار مثبت:

مطالعه عمیق و یادگیری ثمر بخش وقتی حاصل می شود که فرد تصور مثبتی از خود داشته باشد و به خود اعتماد کند . زیرا اعتماد به خود در موفقیت مؤثر است و مهارت را بیشتر و نیرو را افزایش داده و مغز را سالمتر می کند . وقتی می خواهید کاری انجام دهید از گفتن کلماتی همانند : نمی خواهم ، نمی دانم، نمی توانم بپرهیزید. جمله« این کار محال» است را از دفتر زندگی خود خط بزنید ، ترس و بدگمانی و بی ارادگی را از ذهن خود دور کنید . هرگز به خویشتن اجازه ندهید که هیجانات و افکار منفی شما را در خود غرق سازد و تمرکز حواس شما را مختل کند. اعتماد به نفس داشته باشید و پیوسته به نزد خود تکرار کنید که قادر به انجام کار هستم ، می توانم انجام دهم و باید انجام دهم . بدین طریق تفکر مثبت را در خود پرورش دهید. قوی بودن اعتماد به نفس احساس شعف و شادی را در شما بوجود می آورد و در حالت شادمانی از تمرکز حواس خوبی برخوردارید. بهتر فکر می کنید، بهتر مطالعه می کنید و نتیجه کارتان بهتر می شود.

مارگریت کوربت می نویسد « انسان در بحر اندیشه های خوشایند حافظه بهتری پیدا می کند و ذهن در حالت آرامی قرار می گیرد و میل به یادگیری را در خود بوجود می آورد» لذا خود پنداری مثبت مهمترین کمک برای تمرکز و یادگیری است اگر بتوانیم تصورات غلط ومنفی را از ذهن خود دور نموده و تصورات مثبت را جایگزین کنیم ، می توانیم علاقه به مطالعه و یادگیری را در خود ایجاد کنیم چرا که علاقه به مطالعه شرایط اصلی و اساسی ایجاد تمرکز حواس به هنگام مطالعه است .آلفردآدلر روانشناس مشهور ، در دوره جوانی در درس ریاضی بسیار ضعیف بود
. معلمش این موضوع را با والدینش در میان گذاشت آنها باور کردند که

آد لر در درس ریاضی ضعیف است ، آدلر هم این موضوع را پذیرفته بود . یکی از روزها که معلم مسئله ای را روی تخته نوشته بود و شاگردان کلاس از حل مسئله عاجز مانده بودند ، آدلر جواب مسئله را پیدا کرد ، پای تخته رفت و در میان حیرت همگان مسئله را حل کرد . فهمید که توانایی درک و فهم مطالب درس ریاضی را دارد ، استعدادش را باور کرد، تصورات مثبت را جایگزین تصورات منفی کرد و از آن به بعد یکی از دانش آموزان ممتاز درس ریاضی شد

طرح سئوال:

طرح سئوال یکی از شیوه های مطالعه دقیق و فعالانه است که در تمام اوقات مطالعه، مفید است. طرح سئوال پیش از مطالعه دقیق، فرد را وادار می کند تا به طور فعالانه و با تمرکز و دقت کافی و با انگیزه و علاقه به مطالعه بپردازد . طرح سئوال هنگام مطالعه یکی از روشهایی است که خواننده را فعال و به طور عمقی او را در گیر مطالعه می کند وسبب برانگیختن جدیت و تلاش وی به هنگام مطالعه می شود و فرد برای یافتن پاسخ به سئوالات بایستی تمرکز حواس خود را حفظ نماید ، زیرا در هنگام مطالعه ، نمی توان بدون تمرکز پاسخ سئوالات را پیدا کرد. بعد از خواندن مطالب با طرح سئوال می توان میزا ن فراگیری خود را ارزش یابی نموده و به نقاط قوت و ضعف خود پی برد و سبب ایجاد نظر انتقادی نسبت به مطالب در فرد می شود. خواننده در مطالعات بعدی برای از بین بردن نقاط ضعف خود با دقت و تمرکز بیشتری مطالعه می کند.

- آگاهی از شیوه های صحیح مطالعه و یادگیری:

 « برخی از والدین به طور مدام به فرزندان خود می گویند درس بخوانید، مطالعه کنید، ولی هرگز نمی گویند چگونه مطالعه کنید و روشهای صحیح مطالعه را نمی دانند» بنابر این آگاهی از شیوه های صحیح مطالعه و یادگیری چون:تند خوانی ، عبارت خوانی، خواندن اجمالی ، خواندن تجسمی، و … به خواننده کمک می کند تا تمرکز حواس خود را هنگام مطالعه حفظ نمایند
تند خوانی:
تند خوانی باعث توجه و تمرکز بیشتر و فهمیدن مطالب و در نتیجه باعث یادگیری بهتر می شود . فکر و ذهن ما قادر است هزاران کلمه را در دقیقه از خود عبور دهد ولی اگر سرعت مطالعه ما پائین باشد، ذهن وقت اضافی می آورد و ناچار به این شاخه وآن شاخه می پرد و در نتیجه حواس پرتی ایجاد می شود . اما مطالعه سریع و یا تند خوانی فرصت جولان به ذهن نمی دهد و سبب برقراری تمرکز حواس هنگام مطالعه می شود.
عبارت خوانی :

 عبارت خوانی یعنی خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن کلمات . عبارات خوانی به نوع دیگری به تمرکز حواس کمک می کند از این طریق خواننده باید با سرعتی که نزدیک به سرعت اندیشیدن اوست . بخواند، اگر سرعت آنقدر کم باشد که ذهن از حالت فعال بودن باز بماند ، احساس دلزدگی ایجاد می شود و چیزهای دیگری ذهن فرد را مشغول می کند و از روند مطالعه خارج می شود . بنا بر این اگر سرعت خواندن با سرعت اندیشیدن هماهنگ باشد باعث افزایش تمرکز حواس می شود.

خواندن اجمالی:

روش خواندن اجمالی مبتنی است بر یک نمونه گیری سریع از نکات اساسی و صرف نظر کردن از جزئیات، در این روش خواننده مطالب را سازمان بندی می کند ، آنگاه هدف از مطالعه خود را مشخص نموده و مقدار زمان مطالعه و میزان دشواری کتاب را تخمین می زند و سپس از طریق سئوال کردن کنجکاوی ، علاقه، دقت و تمرکز حواس فرد ، افزایش میابد.

خواندن تجسسی:

منظور از روش تجسسی طرح انواع سئوالات جزئی و کلی و مطالعه عمیق و اثر بخش در جهت دست یافتن به پاسخ این سئوالات است … کسی که به دنبال چیزی می گردد به احتمال بیشتری آن چیز را پیدا می کند لذا هدف خواندن تجسسی افزایش دامنه تمرکز و درک عمیق تر معانی است . به همین دلیل خواندن تجسسی تمرکز حواس و علاقه فرد را افزایش می دهد و به او کمک می کند تا مطالب دشوار را تجزیه و تحلیل نموده و آنها را بهتر بفهمد. فهمیدن مطالب موجب تحکیم آنها در حافظه می شود پس خواندن تجسسی برای غلبه بر تنبلی ، حالت کسلی، پرتی حواس، از طریق تحریک حس کنجکاوی و شرکت فعالانه در مطالعه به کار می رود.

- جدیت در مطالعه:

به محض نشستن پشت میز مطالعه خواندن را با جدیت شروع کنید ، چرا که اگر سریع مشغول به کار مطالعه شوید ، تمرکز حواس زود به دست می آید « این ضرب المثل چینی را به یاد داشته باشید که: فتح ستارگانی که هزاران فرسنگ از ما دور هستند با بر داشتن قدم اول امکان پذیر است» شک و تردید حاصلی جز حواس پرتی یا انحراف حواس و تسلیم به تخیلات واهی ندارد ، اجازه ندهید چیزی جز مطالعه ذهن شما را مشغول کند . با خود تصمیم بگیرید تا مقدار زمانی را برای مطالعه مشخص کنید و خود را به مدت زمانی خاص محدود کنید . در این زمان از مطالعه دست نکشید ، به مطالعه ادامه دهید ، اما زمان مطالعه را طولانی نکنید بیهوده وسواس به خرج ندهید ، بهانه تراشی نکنید به خود تلقین کنید که فرد با اراده ای هستید و می توانید هر درسی را به خوبی یاد بگیرید. جدی باشید و با علاقه و انگیزه مطالعه کنید تا هنگام مطالعه دچار حواس پرتی نشوید.

استفاده از رهنما:

یکی از شیوه های برقراری تمرکز حواس، استفاده از یک رهنما چون ؛ انگشت سبابه، مداد و … به هنگام مطالعه است . زیرا استفاده از یک رهنما هنگام مطالعه باعث تمرکز حواس بهتر ، افزایش سرعت مطالعه، عادت به روان خواندن، جلوگیری از برگشت دوباره خوانی و اتلاف وقت و جلوگیری از خستگی چشم و ذهن می شود.

خط کشیدن زیر مطالب مهم:

استفاده از این روش یکی از شایعترین راهبردی است که اغلب دانش آموزان و دانشجویان از آن استفاده می کنند.

لذا هنگام مطالعه باید با استفاده از یک مداد ، ایده ها و مطالب مهم و اساسی را علامتگذاری نمود. زیرا برای مشخص نمودن ایده ها و مطالب مهم و اساسی و خط کشیدن زیر آنها لازم است با تمرکز حواس و دقت خاصی به مطالعه مشغول شد. پس خط کشیدن زیر مطالب مهم باعث برقراری تمرکز حواس و جلوگیری از حواس پرتی می شود

یاداشت برداری هنگام مطالعه:

یاداشت برداری نوعی تکرار درس است که هم سبب تمرکز حواس و هم موجب بیشتر به خاطر سپردن مطالب می شود . یاداشت برداری خوب ، کاری جدی و فعال است که با اندیشیدن ملازمه دارد ، لذا برای یاداشت برداری باید هنگام مطالعه فعال بود و لازمه فعال بودن ، داشتن تمرکز حواس است و برای برقراری تمرکز حواس جهت نوشتن ، هماهنگی چشم و مغز به منزله نوعی یادگیری تجسمی چند بعدی با قدرتی بی نظیر است که تمرکز حواس را تقویت نموده و فهم مطالب و سرعت یادگیری را افزایش می دهد.

پیشنهادات:

سعی کنید با ایجاد انگیزه های نیرومند و در نظر گرفتن اهدافی که برایتان مهم و جالب توجه است نسبت به مطالعه در خود شوق و علاقه ایجاد کنید. زیرا علاقه داشتن نسبت به موضوعی سبب تمرکز حواس در هنگام مطالعه آن موضوع می شود.

موقعیتهایی که نمی توانید در آنها تمرکز حواس داشته باشید ، تجزیه و تحلیل کنید ، احساسات خود را مورد بررسی قرار دهید و بدانید که چه عواملی افکار شما را دگرگون می کنند. افکار منفی و بیمارگونه را از خود دور کنید و هر موقعیت را تا حدی که می توانید به طور منطقی تعبیر و تفسیر کنید.

موضوعهای مطالعاتی خود را تقسیم بندی کنید یعنی هر موضوعی را که می خواهید مطالعه کنید، آن را به قسمتهای کوچکتر تقسیم کرده و به تدریج در زمانهای مختلفی آنها را مطالعه کنید.

هر وقت مصمم شدید مطالعه کنید یا کار دیگری انجام دهید ، بکوشید بر عزم خود پا بر جا باشید تا آن کار را به اتمام برسانید .

زمانهای مطالعه خود را با فعالیتهای متنوع تقسیم نمائید تا اینکه بتوانید تمرکز حواس خود را برای مدت زمان طولانی تری حفظ کنید و مطالعه را در آن ساعت از روز انجام دهید که برای شما مناسب تر است .

استفاده از یک استراحت کوتاه در هر ساعت، انرژی لازم برای حفظ تمرکز حواس را برای مدت زمانی طولانی تری در اختیار فرد می گذارد.

هرکاری به جای خویش نیکوست پس برنامه مطالعاتی داشته باشید و برای هر کاری وقت به خصوص تعیین کنید.
-با آگاهی ازفنون مطالعه بکارگیری آنها در هنگام مطالعه در خود ایجاد تمرکز کنید زیرا کاربرد فنونی که خواننده را در عمل مطالعه فعال می سازد، کلید اساسی ایجاد تمرکز است.

به جای اینکه بکوشید دنیای خارج را تغییر دهید ، خود را تغییر دهید و لازم نیست که دیگران ویا رفتار آنها را مطابق دلخواه خویش تغییر داده شوند.

چند برگ کاغذ روی میز مطالعه خود داشته باشید و مواردی از افکار منحرف کننده و مزاحم را یاداشت کنید و بعد از مطالعه نسبت به حل آنها در حد امکان اقدام نمائید
ممکن است حواس پرتی شما ناشی از گرسنگی و تشنگی شدید، بی خوابی ، خستگی، و یا علت یا علل درونی دیگری باشد، در چنین موقعیتی هرگز مطالعه نکنید.

هنگام مطالعه لباس راحتی به تن کنید ، لباسی که نه بسیار زبر باشد نه بسیار نرم ، نه بسیار گشاد باشد نه بسیار تنگ.
مطالعه در حالتهایی نظیر دراز کشیدن ، به پشت خوابیدن، در حال راه رفتن تکیه زدن به دیوار و امثال اینها مفید نمی باشد. زیرا در چنین موقعیتهایی نمی توان تمرکز حواس خود را حفظ نمود ، بنا بر این هنگام مطالعه سعی شود خم شدن کمر عادت نشود و فاصله کتاب تا چشم سی سانتیمتر باشد

محرکهای محیطی از قبیل صدای رادیو، تلویزیون، تیلفون، و… که باعث حواس پرتی شما می شوند از موقعیت مطالعه خود حذف کنید.

بهترین وضعیت برای درس خواندن نشستن پشت میز مطالعه می باشد و بدترین وضعیت درازکش می باشد چرا که در این وضعیت، فرد سریع از حال و هوای مطالعه خارج می شود و تمرکز حواس خود را از دست می دهد

محل مطالعه باید از هر نظر مانند نور ، دما، درجه حرارت و … مناسب باشد

انگیزه بسیار بالایی برای مطالعه داشته باشید زیرا افرادی که دارای انگیزه بسیار بالایی هستند می توانند تمرکز حواس خود را برای چندین ساعت حفظ کنند.

توصیه‌های که در زیر می‌آید نکاتی است که رعایت‌کردن آن‌هابه زعم کارشناسان مطالعه، می‌تواند نقش موثری در مفید واقع شدن مطالعه داشته باشد.

مکان و شرایط مطالعه
مکان و شرایط ذهنی از نکات مهم یک مطالعه مفید و خوب است و در میزان یادگیری، کارآمدی، مدت و طولانی شدن مطالعه تاثیر بسزایی دارد. کارشناسان و روان شناسان معتقدند که یکی از مشکلات جوانان برای مطالعه بی‌توجهی به شرایط و فضای مطالعه است که اغلب موجب خستگی و کاهش انگیزه می‌شود.

بهترین زمان مطالعه برای انسان، هنگام آرامش و داشتن رضایت است، زیرا داشتن دغدغه و نگرانی در هنگام مطالعه، نتایج مطلوبی برای انسان به همراه نخواهد داشت. مشغول بودن فکر و ذهن و خستگی روح و جسم، توان فرد را کاهش می‌دهد و در این حالت، مطالعه کتاب، جز اتلاف وقت و بی‌حاصلی سودی ندارد.

منفعت مطالعه کتاب‌ها هنگامی حاصل می‌شود که انسان بدون خستگی و دغدغه و در فضایی مملو از آرامش، صمیمت و رضایت، به مطالعه بپردازد. اتاق مطالعه را از نقاط آرام منزل و اداره انتخاب کنید به‌طوری‌که از نور طبیعی کافی برخوردار باشد.

اتاق مطالعه باید از صداهای مزاحم بیرون دور باشد تا حواس خواننده به بیرون هدایت نشود. انتخاب اتاق مطالعه باید به‌گونه‌ای باشد که درحد امکان هنگام روز احتیاج به روشنایی غیرطبیعی نداشته باشد.

سعی کنید هنگام شب از چراغ مطالعه استفاده نکنید زیرا چراغ مطالعه علاوه بر این که می‌تواند به چشم صدمه برساند، در خستگی زود هنگام چشم نیز تاثیر دارد. دمای اتاق مطالعه خود را همواره معتدل نگهدارید تا هرگز درهنگام مطالعه در اتاق احساس گرما و سرما نکنید.

زمان مطالعه
زمان مطالعه برای افراد تفاوت می‌کند، برخی در سکوت شب و برخی نیز هنگام صبح را به عنوان زمان مطالعه انتخاب می‌کنند اما مطالعه هنگام صبح از هر زمان دیگر بهتر است. مطالعه کتاب را صبح زود شروع کنید زیرا ذهن انسان پس ازچندساعت استراحت و آرامش، بیش از هر زمان دیگر آماده یادگیری است.

وقتی که صبح زود را برای مطالعه انتخاب می‌کنید حتما قبل از آن صبحانه صرف کنید زیرا گرسنگی در کاهش میزان یادگیری و فراگیری تاثیر زیادی دارد. پس از صرف غذا نیز بلافاصله شروع به مطالعه کتاب نکنید و چند قیقه بعد از غذا مطالعه را آغاز کنید.

ورزش و نرمش و حتی حمام گرفتن نیز پیش از مطالعه در میزان یادگیری موثر است. مطالعه صبحگاهان‌هنگامی مفید واقع می‌شود که‌فرد شب قبل را به‌خوبی استراحت کرده باشد و خسته و خواب آلود نباشد.

برای مطالعه هرچه بهتر در هنگام صبح، سعی کنید شب را زودتر بخوابید تا بتوانید مطالعه مفیدی داشته باشید. خستگی، دستکم ‪ ۵۰‬درصد از توانایی ذهنی و مغزی انسان را کاهش می‌دهد و مطالعه در چنین وضعیتی، یادآوری مطالب فرا گرفته پیشین را نیز با اختلال روبه‌رو می‌کند.

میز و صندلی مناسب
میز و صندلی مناسب و درست نشستن یکی از مهم‌ترین شرایط مطالعه است که رعایت نکردن آن علاوه برتاثیر نامطلوب در مطالعه مشکلات جسمانی را نیر درپی خواهد داشت. نداشتن میز و صندلی مناسب در هنگام مطالعه طولانی عوارض جسمانی متعددی دارد که به گفته پزشکان، دردهای مفاصل، کمر و گردن از جمله‌ی آن است.

هنگام خرید میز و صندلی دقت کنید، صندلی باید به گونه‌ای باشد که زمان مطالعه پشت انسان کاملا به صندلی چسبیده باشد. میز مطالعه نیز باید طوری انتخاب شود که خواننده هنگامی که دو دست خود را روی میز قرار می‌دهد، حداقل فاصله کتاب و چشمان او کمتر از ‪ ۴۰‬سانتی‌متر نباشد.

فاصله صندلی خود را با میز مطالعه طوری تنظیم کنید که کمر و گردن شما خم نشود، هنگام مطالعه باید براساس شرایط فیزیکی متعادل نشست، به گونه‌ای که هیچ عضوی از بدن شما احساس ناراحتی نکند و اعضای بدن‌تان نسبت به میز و صندلی راست و مستقیم باشد. سعی کنید صندلی‌های دسته‌دار را برای مطالعه انتخاب کنید تا هنگام مطالعه بتوانید دست‌هایتان را روی آن قرار دهید و خستگی دست‌هایتان رفع شود.

میز و صندلی کودکان و بزرگسالان باهم تفاوت دارد، برای مطالعه مفید باید از میز و صندلی‌های مناسب این گروه‌ها استفاده کرد. میز و صندلی کودکان باید به تناسب قد آن‌ها انتخاب شود بگونه‌ای که پاهای کودک هنگام تماس با زمین، زوایه ‪ ۹۰‬درجه تشکیل دهد.

صندلی‌هایی برای مطالعه انتخاب کنید که از هر لحاظ کاملا راحت باشد، درحد امکان از استفاده از صندلی‌های بدون پوشش ابر خودداری کنید تا در هنگام مطالعه هیچ یک از اعضای بدن شما احساس ناراحتی نکند. از خواندن کتاب بصورت خوابیده و درازکش خودداری کنید.

مطالعه فردی
برای این که حواس فرد در هنگام مطالعه کاملا روی مطالب کتاب متمرکز شود افراد باید کتاب را به تنهایی و به صورت فردی مطالعه کنند. مطالعه فردی در واقع دوری از صداهای مزاحم و گفت و گو است و در واقع موجب افزایش تمرکز می‌شود.

هر چه در محیط مطالعه افراد کمتری رفت و آمد کنند، پیشرفت و تمرکز فرد در فراگیری مطالب افزایش می‌یابد. مطالعه جمعی باعث می‌شود که هرلحظه امکان گفت‌وگو بین دو طرف در موضوع‌های مختلف بوجود آید که این تعامل سبب عدم تمرکز در مطالعه و کاهش در پیشرفت مطالعه می‌شود.

مطالعه جمعی برای کتاب‌های درسی مانند ریاضی مناسب است و می‌تواند در فراگیری تاثیر مثبت داشته باشد. البته در این مورد نیز اگر دانش‌آموز آن بخشی از درس را تاحدودی می‌داند خود مطالعه کند و بخشی‌را که مشکل دارد بادیگران حل و فصل کند، بر یادگیری تاثیر بیشتری دارد.

می‌توانید بعد از مطالعه، با دوستان خود درباره مطالب مطالعه شده بحث کنید که این امر باعث می‌شود که مطالب بهتر در ذهن شما باقی بماند. گفت‌وگو با دوستان درباره مطالب خوانده شده نوعی مرور مطالب محسوب می‌شود و مطالب در ذهن باقی خواهد ماند.

هنگام مطالعه از گوش کردن موسیقی خودداری کنید زیرا هرگونه آلودگی صوتی و سر و صدا تمرکز فرد را بهم می‌زند. رادیو و تلویزیون دراتاق مطالعه نباید روشن باشد زیرا دراین صورت اگرچه فرد مطالب را می‌خواند و صفحات را ورق می‌زند اما هیچ گونه یادگیری صورت نمی‌گیرد و مطالب پس از مطالعه در ذهن خواننده باقی نمی‌ماند.

خواندن اطلاعات مندرج در صفحه‌ی اول
قبل از شروع مطالعه فصل‌های اصلی کتاب، ابتدا به‌دقت عنوان کتاب، نویسنده کتاب، موضوع مطالب، ناشر کتاب و سال انتشار را بخوانید.

در مرحله‌ی بعد حتما فهرست مطالب کتاب را بخوانید زیرا این کار ضمن اینکه انسان را با موضوع مطالب کتاب آشنا می‌کند، می‌تواند تصویر کاملی از محتوای کتاب به دست دهد. خواندن مقدمه کتاب که می‌توان آن را حاوی خلاصه کتاب تلقی کرد هرگز از دست ندهید زیرا نویسنده در آن خلاصه موضوع مطالب را به منظور آشنایی هرچه بیشتر خواننده به نگارش در آورده که مطالعه آن ضروری است.

وسعت دید
یکی از عوامل کندخوانی، تلفظ کلمات و خواندن تک تک آن‌ها حتی بصورت بی صدا است که باید از آن پرهیز شود.

هنگام خواندن وسعت دید را می‌توان تا حد دیدن بیش‌از پنج کلمه در هر توقف گسترش داد. برای دیدن بیش از یک کلمه در هر بار باید از حرکت سر جلوگیری شود، بدین ترتیب تعداد توقف‌های یک خواننده در پاراگراف دو خط و نیمی به حدود پنج تا شش توقف کاهش می‌یابد.

دقت به موضوع اصلی
موقع خواندن مطالب تازه باید به‌موضوع اصلی و محوری کتاب توجه داشت یعنی جملات گویا و کلمات اصلی را تشخیص داد.

دقت و درک موضوع اصلی کتاب تمرکز خواننده را افزایش داده و از حاشیه پردازی واتلاف وقت جلوگیری می‌کند، درنتیجه میزان یادگیری بیشتر می‌شود. هنگام خواندن مطالب، ذهن را باید خالی از رویا و فکر کردن به موضوعات جانبی کرد تا مطلب بطور کامل در ذهن بماند.

مطالعه با دقت
کتاب را همواره بدون شتاب و عجله مطالعه کنید و تازمانی که مطلبی را به درستی فرا نگرفته‌اید سراغ مطالعه مطلب دیگر نروید.

مطالب کتاب غیر درسی و درسی به هم پیوسته و مرتبط است، زمانی‌که یک مطلب را خوب یاد نگرفته‌اید، مطالعه‌و یادگیری مطالب دیگر بادشواری صورت می‌گیرد. مطالعه کتاب‌ها بویژه کتاب‌های علمی باید در کمال دقت و وسواس صورت گیرد.

جهش از مطالعه یک موضوع به موضوعی دیگر، بدون درنظر گرفتن فاصله، سبب می‌شود که دو مطلب درهم آمیزد و در نتیجه هیچکدام از دو مطلب به درستی در ذهن فرد باقی نماند. برای تغییر موضوع مطالعه همواره سعی کنید یک وقفه ایجاد کنید تا مطالب جدید و پیشین در هم آمیخته نشود.

یکی از عوامل عمده‌ای که باعث جلوگیری‌از درک سریع یک متن درهنگام خواندن و مانع حفظ کردن آن مطلب می‌شود تداخل آموخته‌های قبلی و بعدی است، یعنی مطالب قبلی آموخته شده با مطالب جدید در هم می‌آمیزد. برای جلوگیری از بروز این حالت بهترین راه مطالعه تک موضوعی است، یعنی در مدتی که یک مطلب را می‌خوانید از خواندن سایر مطالب خودداری کنید و تنها ذهن خود را روی همان مطلب متمرکز کنید.

پس از استراحتی کوتاه، موضوع مطالب را تغییر دهید واین کار باعث عدم تداخل دانسته‌ها و آموخته‌های جدید می‌شود. در صورت مشاهده خستگی از یک موضوع یا یک کتاب (درسی و غیردرسی)، کتاب دیگری را (با حفظ فاصله زمانی) محور مطالعه خود قرار دهید.

یادداشت برداری و خلاصه نویسی
یادداشت برداری و خلاصه نویسی از مهم‌ترین شیوه‌های درست مطالعه کردن است زیرا این کار باعث می‌شود که مطالب مهم کتاب همواره در دسترس باشد.

خلاصه‌نویسی کمک می‌کند که افراد حجم زیاد مطالب یک کتاب را یادداشت کنند و با مراجعه به آن در مدت بسیار کوتاهی بخوانند و به خاطر بسپارند. بسیاری از مطالب کتاب‌هایی را که می‌خوانیم، فرار است و امکان دارد پس از مدتی، از حافظه و ذهن انسان پاک شود.

مطالب را در کاغذهایی که در اصطلاح به آن فیش می‌گویند، یادداشت کنید. یکی از ویژگی‌های فیش‌برداری این است که مطلب براحتی دردسترس قرار می‌گیرد و می‌توان در هر زمان مطالب کتابی را مطالعه کرد.

دفتر و دفترچه برای یادادشت اصلا مناسب نیست زیرا بدلیل دسته‌بندی نبودن نوشته‌ها، پیدا کردن مطلب مورد نظر بسیار دشوار است. یادداشت برداری نباید بیش از اندازه باشد زیرا خواننده آماتور در صورت زیاد نوشتن از یادداشت برداری و حتی خواندن کتاب باز می‌ماند.

برای خط کشیدن زیر مطالب مهم کتاب از مداد استفاده کنید تا امکان پاک کردن آن وجود داشته باشد. پس‌از یک ساعت مطالعه ‪ ۱۵‬دقیقه استراحت کنید و برای آرامش خود، به بیرون بروید و یا از اتاق مطالعه به فضای بیرون بنگرید و سعی کنید به فضاهای طبیعی و دور دست چشم بدوزید.

 پاسخ متخصصان  به این پرسش  مشخص است :

بهره هوشی و توانایی مغز انسان  در تجزیه و تحلیل  اطلاعات  ویژگی  منحصر  به فردی  است  که تحت تاثیر  عوامل گوناگون متغیر بوده و از همین جا تفاوت افراد  جلوه می یابد  .تقویت حافظه آرزوی  دیرینه بشر بوده  و از دیر باز میل به پیشرفت  موجب توجه به این مقوله  شده است . بسیاری  از روانشناسان معتقدند  که جستجو در  جهت  دستیابی به هوش  قویتر  از نیازهای  عصر حاضر  است . « کورنلیو»  روانشناس مشهور  در دهه ۱۹۷۰ میلادی  اظهار داشت : انسان نباید  به صورت غیرفعال  میلیونها سال  منتظر گذشت  زمان  و انجام مراحل تکامل  ساختار  مغز  بماند تا بتواند  شاهد هوش  سرشار  باشد. عقاید مشابه سایر محققان  علوم ژنتیک  و اعصاب  موجب  همکاری  آنها در زمینه پی  بردن به ژنهای  موثر در حافظه ، ساختارهای مغز مرتبط  با هوش  و ترکیبات شیمیایی  سیستم  اعصاب  شد.

تجسم داستانهای  علمی تخیلی

 امروزه موضوع تقویت قابل توجه هوش یک داستان علمی تخیلی نظیر آنچه در فیِلمها می بینیم نیست.بسیاری از داروهایی که به این منظور تهیه شده اند هم اکنون در مرحله تحقیقات کلینیکی می باشند و در کمتر از پنج سال آینده به بازار ارائه خواهند شد. بعضی ازداروهای تقویت حافظه در حال حاضر برای بیماران مبتلا به نقصان حواس مثل آلزایمر تجویز می شود. افرادی که در خانواده و دوستان خود مبتلایان به فراموشی پیِری را دیده اند از وجود خود چنین داروهایی استقبال می کنند. در عین حال بعضی داروهای موثر در درمان بیماری های روانی می توانند برای افزایش گروهی از عملکردهای معین مغز و بهبود کارایی آن مورد استفاده واقع شوند. مثال عمده این مورد دارویی است که جهت درمان کودکان مبتلا به اختلال کم توجهی بیش فعالی تجویز می شود. محققان معتقدند که مصرف آن موجب افزایش نمره آزمون سنجش استعداد تحصیلات به میزان  صد نمره می گردد. در واقع با ارائه این داروهابه بازار، فیلمهای تخیلی در زمینه دنیای افراد تیز هوش در مقابل چشمان ما مجسم شده است. بد نیست بدانید تاکنون چندین داروی تقویت حافظه توسط  سازمان  غذا و داروی ایالات متحده (FDA) مورد تایید قرار گرفته است. این داروها بطور کلی به نام داروهای تیزهوشی نامِده می شونددر عین حال داروهای گیاهی متعددی نیز از دیر  باز به عنوان تقوِت کننده های حافظه معرفی و استفاده شده است.

شناسایی ترکِبات شیمیایی حافظه

ماهیت انتقال و ذخیره پیامها در مغز و چگونگی  یادآوری آنها فرآیندی است که همواره مورد توجه متخصصان علم اعصاب بوده است. دکتر «اریک کندل» از دانشگاه کلمبیا از پیشگامان تحقِقات در این زمینه است که جایزه نوبل پزشکی را به خاطر تحقیق در زمینه یادگیری و حافظه دریافت نمود. وی دریافت که فعال شدن پروتئِنی به نام CREB موجب تقویت محل تماس دو سلول عصبی می شود و این پروتئیِن در تشکیل حافظ موش و مگس میوه نقش مهمی دارد. پی بردن به این واقعیت زمینه ساخت داروهای تقویت حافظه را فراهم نمود.شرکتهای داروسازی امیدوارند داروهای تازه ای تولید کنند که میزان پروتئین CREB را در سیستم عصبی افزایش داده و بنابراین ایجاد حافظ بلند مدت را تسهیل و تقوِت نمایند.

 یکی از موثرترین ترکیبات شیمیایی در این زمینه هم اکنون در مرحله تحقیقات کلینیکی است و چناچه همه مراحل بررسی آن به خوبی پیش برود از سال ۲۰۰۸ به بازار عرضه خواهد شد. سایر ترکیبات مثل آدرنالین، گلوکزو کافئین نیز موجب تقویت حافظه می شوند و نقش این مواد در بهبود کارآیی مغز کاملا مشخص شده است. مشکل عمده در ارتباط با این گونه ترکیبات شیمیایی عوارض جانبی آنها است.به عنوان مثال موشهای آزمایشگاهی که تحت تاثیر مصرف داروهای تقویت حافظه قرار گرفتند نسبت به درد نیز حساسیت بیشتری داشتند.

هوش،میراث ارزشمند

یافتن معِار معِنی برای تعیین افراد تیز هوش همواره مورد توجه روانشناسان بوده است. تست هایی مثل IQ و SAT اگر چه به عنوان ابزاری جهت تعیین میزان بهره هوشی افراد مورد استفاده واقع شده اند، اما در دنیای واقعیت نمی توانند ارزیابی کاملی برای تفاوت افراد از جهت کارآیی حافظه و هوش به شمار آیند.تست های هوش و خصوصا IQ مهارت تجزیه و تحلیل ، درک مطالب و فهم کلامی و سرعت تجزیه و تحلیل افراد را می سنجند .این نوع هوش به نام «سایکومتریک» نامیده می شود و اگر چه تنها نوع هوش نیست اما امکان ارزیابی آن بیشتر است .بعضی از محققان به وجود هوش های چندگانه معتقدند. در سال ۱۹۰۴ چارلز اسپیرمن روانشناس انگلیسی در نتیجه تحقِقات فراوان به این نتیجه رسید افرادی که توانایی موفقیت در یک آزمون هوش را دارند، در سایر آزمون های هوش نیز موفق خواهند بود.وی از این نظر وجود هوش عمومی را تعرِیف کرد که به نام “g” نامیده می شود.بسیاری از نتایج بررسی ها از سال ۱۹۰۴ تا کنون نظر “اسپیرمن”را تایید نموده اند و عقِده رایج در بین دانشمندان و روان شناسان این است که عامل “g” مسوول تنوع در نمرات تست هوش افراد است.نکته جالب توجه این که اخیرا متخصصان ژنتیک دریافته اند که عواملی مثل هوش و شخصِت ریشه در ساختار ژنتیکی انسان دارد و ژنهای متعددی در شکل گیری «هوش» دخالت دارند که تاکنون یک مورد آن که ژنی بر روی کروموزوم شش است شناسایی شده است. محققان در بررسی ویژگی های ساختاری مغز (مثل اندازه ،حجم و …) گروههای زیادی شامل دوقلوها،خویشاوندان و افراد بیگانه مورد سنجش قرار داده اند .با اسکن مغز این اشخاص در دستگاه MRI و توجه به تفاوتهای آنها ،دانشمندان قادر به تعیین نواحی از مغز که تحت کنترل ژنها هستند، شده اند. با تکمیل نتایج این تحقیقات زمینه ژنتیکی هوش کاملا مشخص می شود.

دانش آموزان آینده و تست دوپینگ

دانشمندان پیش بینی می کنند  روزی فراخواهد رسیدکه افراد سالم،از جمله کودکان برای تقویت هوش و آمادگی مغزی به مصرف دارو روی آورند. این محققان معتقدند که مصرف « تقویت کننده های مغزی » در آینده ممکن است به اندازه قهوه متداول شود.دانشمندان حتی مردود ندانستند کودکانی که امتحانات خود را می گذرانند در آینده با تست هایی از نوع تست دوپینگ که ورزشکاران با آن روبرو هستند مواجه شوندتا معلوم شود که از مواد نیروزا مغزی استفاده کرده اند یا خیر. در جهانی که روز به روز بر سرعت و رقابت در آن افزوده می شود،استفاده از این گونه مواد می تواند به امری متعادل بدل شود اما در دسترس بودن این گونه داروها مجموعه ای از پرسشهای اجتماعی و اخلاقی را به دنبال می آورد،از جمله این مسئله که آیا درست است به بعضی افراد اجازه داد با استفاده از این داروها نسبت به دیگران در موقعیت بهتر قرار گیرندیا خیر و به عنوان کلام آخر به خاطر داشته باشید اگر چه حافظه قوی نعمتی گرانبها است اما در مواردی مثل شرایط نا مناسب روحی ،خاطرات تلخ،غم از دست دادن عزیزان و یا پایان نا فرجام یک رابطه عاطفی « فراموشی » به مراتب ارزشمندتر است.

مقدمه

1. آگاهی (درباره موضوع)
2. علاقه
3. ارزیابی (ارزیابی اطلاعات بدست آمده با در نظر گرفتن موقعیتهای موجود)
4. آزمایش (بکار بستن فکر)
5. مطابقت خود با فکر تازه و اختیار و قبول آن
   
   

روش پس ختام

مراحل پیش خوانی

مرحله سؤال کردن

مرحله خواندن

مرحله تفکر

مرحله از حفظ گفتنی

مرحله مرور کردن

روش دقیق خوانی

تکنیک خلاصه برداری

تکنیک سازماندهی مطالب

• موضوع اصلی: موضوعی که تمامی مطالب را در بر می‌گیرد و بقیه مطالب حول و حوش آن می‌چرخد.
  
  
• نکته‌های اصلی: خطوط و اندیشه‌های اصلی و مهم هستند که در مجموع موضوع اصلی را می‌سازند و از صراحت بیشتری برخوردار است.
  
  
• نکات جزئی: اطلاعات جزئی‌تر هستند که بصورت مثالها ، نمونه‌ها ، عکس و تصویر اطلاعات واقعی مطرح می‌گردند.

تکنیک علامت گذاری در متن

حذف عوامل مزاحم فکری

فراهم کردن محیط مناسب

سلام

از همه دوستان التماس دعا دارم و میدونم خیلی زوده اما دوست داشتم اولین نفری باشم که عید فطر رو به خوانندگان این وبلاگ تبریک میگم.

پیشاپیش عیدتون مبارک

اميرالمؤمنين على(عليه السلام) در يكى از اعياد فطر خطبه اى خوانده‏ اند و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بيم داده ‏اند:

 اى مردم! اين روز شما روزى است كه نيكوكاران در آن پاداش مى‏گيرند و زيانكاران و تبهكاران در آن مايوس و نااميد مى‏گردند و اين شباهتى زياد به روز قيامتتان دارد، پس با خارج شدن از منازل و رهسپار جايگاه نماز عيد شدن به ياد آوريد خروجتان از قبرها و رفتنتان را به سوى پروردگار، و با ايستادن در جايگاه نماز به ياد آوريد ايستادن در برابر پروردگارتان را و با بازگشت ‏به سوى منازل خود، متذكر شويد بازگشتتان را به سوى منازلتان در بهشت‏ برين، اى بندگان خدا، كمترين چيزى كه به زنان و مردان روزه ‏دار داده مى‏شود اين است كه فرشته‏اى در آخرين روز ماه رمضان به آنان ندا مى‏دهد و مى‏گويد:

�هان! بشارتتان باد، اى بندگان خدا كه گناهان گذشته‏ تان آمرزيده شد، پس به فكر آينده خويش باشيد كه چگونه بقيه ايام را بگذرانيد.�

     در حالی که چند سال یش کسانی را که زخم معده داشتند از مصرف آنتی بیوتیک منع می کردند، امروزه آن را برای بیماران تجویز می کنند. البته هنوز هم بعضی عوارض نظیر افزایش اسید معده، مسائل عصبی، افراط در کارهای فکری، استعمال مشروبات الکلی و غیره تشدید این بیماری دخالت دارند. در مورد خالی ماندن معده نیز حالا تصورها تغییر کرده است و این طور نیست که همه معتقد باشند خالی ماندن معده موجب بدتر شدن زخم معده می شود. اتفاقا" نظریاتی وجود دارد که می گوید پرخوری و تحمیل مقادیر زیاد غذا به معده در وعده های غیر منظم می تواند به عنوان عاملی نقش آفرین در تشدید زخم معده و اثنی عشر باشد. به همین دلیل برای کسانی که مبتلا به بیماری زخم معده هستند تاکیدی بر پرهیز از روزه وجود ندارد. در حال روزه داری و استراحت، اسید معده به جای معده غذا، صفرا را خنثی می کند و زخم معده ایجاد  نمی شود. کبد که برای حل و هضم مجبور است دایما" صفراوی خود را مصرف کند در مدت 30 روز ترشحات صفراوی را صرف حل باقیمانده غذای جمع آوری شده خواهد کرد.

     بنابراین، اگر کسی دچار زخم معده و یا بیماری حاد دیگری است و با روزه و امساک حال او وخیم تر شود بنابر فتوای علما و فقها، روزه بر آن شخص حرام است و معصیت دارد.

پر از عطر و پر از برگ لطیف

یادمان باشد اگر گل چیدیم - عطر و برگ و گل و خار  - همه همسایه دیوار به دیوار همند

تشکر فراوان از نرجس عزیز

که این مطلب رو برای من فرستاد - خیلی دوست دارم ...

Would it surprise you to know that sloppy penmanship is often a sign of high intelligence?

What are other traits smart people share?

Would you believe that studies have shown that highly intelligent people often have messy penmanship.? It appears they care more about the message than how it looks. Appearance of the words is unimportant. Doctors are not the only ones with slopping handwriting, many times University level professors, Lawyers, and other professionals, will have poor penmanship.

Now by no means does this mean that every one with pretty penmanship is an idiot, it is simply a proven fact that poor penmanship is often a sign of higher intelligence

زمانی که من بچه بودم،مادرم علاقه داشت گهگاهی غذای ساده صبحانه را برای شب هم آماده کند. یک شب را خوب یادم مانده که مادرم پس از گذراندن یک روز سخت و طولانی در سر کار، شام ساده ای مانند صبحانه تهیه کرده بود. آن شب پس از زمان زیادی، مادرم بشقاب شام را با تخم مرغ، سوسیس و بیسکویت های بسیار سوخته، جلوی پدرم گذاشت. یادم می آید منتظر شدم ببینم
آیا او هم متوجه سوختگی بیسکویتها شده است!

در آن وقت، همه ی کاری که پدرم انجام داد این بود که دستش را به طرف بیسکویت دراز کرد، لبخندی به مادرم زد و از من پرسید که روزم در مدرسه چطور بود. خاطرم نیست که آن شب چه جوابی به پدرم  دادم، اما کاملاً یادم هست که او را تماشا میکردم که داشت کره و ژله روی آن بیسکویتهای سوخته می مالید و لقمه لقمه آنها را می خورد.
یادم هست آن شب وقتی از سر میز غذا بلند شدم،شنیدم مادرم بابت سوختگی بیسکویت ها از پدرم عذرخواهی می کرد
و هرگز جواب پدرم را فراموش نخواهم کرد که گفت: اوه عزیزم، من عاشق بیسکویتهای خیلی برشته هستم.
همان شب، کمی بعد که رفتم بابام را برای شب بخیر ببوسم، از او پرسیدم که آیا واقعاً دوست داشت که بیسکویتهاش سوخته باشد؟
او مرا در آغوش کشید وگفت:مامان تو امروز روز سختی را در
سرکار گذرانده و خیلی خسته است. بعلاوه، بیسکویت کمی سوخته هرگز کسی را نمی کشد!
زندگی مملو از چیزهای ناقص... و انسان هایی است که پر از کم و کاستی هستند .

خود من در بعضی موارد، بهترین نیستم، مثلاً مانند خیلی از مردم، روزهای تولد و سالگردها را فراموش میکنم.
اما در طول این سالها فهمیده ام که یکی از مهمترین راه حل ها برای ایجاد روابط سالم، مداوم و پایدار:
درک و پذیرش عیب های همدیگر و شاد بودن از داشتن تفاوت با دیگران است و امروز دعای من برای تو این است که یاد بگیری که قسمت های خوب، بد، و ناخوشایند زندگی خود را بپذیری و با انسان ها رابطه ای داشته باشی که در آن، بیسکویت سوخته موجب قهر و دلخوری نخواهد شد.
این موضوع را می توان به هر رابطه ای تعمیمداد. در واقع، تفاهم، اساس هر روابطی است،هر رابطه ای با همسر یا والدین، فرزند یا برادر،خواهر یا دوستی!
کلید دستیابی به شادی خود را در جیب کسی دیگر نگذارید  آن را پیش خودتان نگهدارید.
بنابراین، لطفاً یک بیسکویت به من بدهید، و آری، حتی از نوع سوخته که حتماً خیلی خوب خواهد بود.!.!.!.! این داستان را می توانید برای کسانی بفرستید که برایتان ارزشمندند

تظاهرات و علایم شایع بیماری های گوارشی

بیماری‌های گوارشی همانند سایر اختلالات و بیماری بدن، تظاهرات و علایم گوناگونی از خود نشان می‌دهند. در این بخش با برخی از تظاهرات شایع در بیماری‌های گوارشی آشنا می‌شویم.

درد شکم

درد شکم ممکن است حاد یا مزمن باشد.

ü     درد مزمن دردی است که چند ماه وجود دارد و نیازمند توجه فوری نیست.

ü     درد حاد دردی است که قبلاً وجود نداشته و حدود یک الی دو هفته از ایجاد آن می‌گذرد و بیانگر تغییرات جدی و گاهی خطرناک در سیستم گوارشی است.

 در بدن گیرنده‌های مختلفی داریم که...

بقیه مطلب در ادامه مطلب...

دستگاه گوارش از بخش های مختلفی تشکیل شده است که هر یک عملکرد و ساختار منحصر به فردی دارند. در ابتدا مختصری در مورد هر یک از بخش‌های دستگاه گوارش و ساختار و عملکرد آنها توضیح می‌دهیم و سپس بیماری های آنها را شرح می‌دهیم .

دهان : در حفره دهان دندان‌ها و زبان قرار دارند. دندان‌ها عمل جویدن غذا را به عهده دارند و غذا را به قطعات ریز تبدیل می‌کنند. زبان با حرکت به جهات مختلف در حین عمل جویدن غذا را با بزاق مخلوط می‌کند و عمل بلع را آسان می‌کند .

حلق : مانند یک چهار راه بین دهان، بینی، مری و نای قرار دارد و غذا را از دهان به مری انتقال می‌دهد .

مری: بعد از ورود غذا از حلق، مری با حرکات موجی شکل غذا را به سمت پائین و معده هدایت می‌کند .

معده: بخشی از لوله گوارش است که نسبت به سایر قسمت ها گشادتر است و 5/1 – 1 لیتر حجم دارد که در برخی افراد می‌تواند تا 4 لیتر حجم داشته باشد.

بقیشو در ادامه مطلب بخونید...

پس از مدت ها بروز نکردن وبلاگ میخام یه سری مطلب سریالی راجع به گوارش براتون بزارم شاید جالب باشه و دنبالش کنید

تعريف : گواتر بزرگي غده تيروئيد است که با التهاب يا سرطان تيروئيد همراه نيست . چندين نوع گواتر وجود دارد :

گواتر ساده وقتي بوجود مي آيد که غده تيروئيد قادر به تأمين هورمون هاي تيروئيدي به مقداري که بدن به آنها نيازمند است نمي باشد . در اين موقع غده تيروئيد با بزرگ شدن سعي در جبران کمبود هورموني مي کند که گواتر ساده بوجود مي آيد .

گواترهاي ساده در دو گروه تقسيم مي شوند . گواتر ساده اندميک و گواتر ساده تک گير .

گواتر ساده اندميک در مناطقي که دچار کمبود يا فقر يد هستند بوجود مي آيد . در اين مناطق بسياري از مردم دچار کمبود هورمون تيروئيد ناشي از کمبود يد هستند که با جايگزيني يد در رژيم غذايي مثلاٌ اضافه کردن نمک يددار به نان قابل پيشگيري و درمان است .

در موارد تک گيري بيماري گواتر ساده علت بخوبي مشخص نيست .

بعضي داروها مثل ليتيوم يا آمينوگلوتتيمايد نيز مي تواند باعث گواتر ساده تک گير شوند . عوامل ارثي نيز ممکن است در ايجاد بيماري دخيل باشد .

مرد مسنی به همراه پسر ۲۵ ساله اش در قطار نشسته بود. در حالی که مسافران در صندلیهای خود نشسته بودند، قطار شروع به حرکت کرد.

به محض شروع حرکت قطار پسر ۲۵ ساله که کنار پنجره نشسته بود پر از شور و هیجان شد. دستش را از پنجره بیرون برد و در حالی که هوای در حال حرکت را با لذت لمس می کرد فریاد زد: “پدر نگاه کن درختها حرکت می کنند”  مرد مسن با لبخندی هیجان پسرش را تحسین کرد. کنار مرد جوان، زوج جوانی نشسته بودند که حرفهای پدر و پسر را می شنیدند و از حرکات پسر جوان که مانند یک بچه ۵ ساله رفتار می کرد، متعجب شده بودند. ناگهان پسر دوباره فریاد زد: ” پدر نگاه کن دریاچه، حیوانات و ابرها با قطار حرکت می کنند.” زوج جوان پسر را با دلسوزی نگاه می کردند. باران شروع شد چند قطره روی دست مرد جوان چکید. او با لذت آن را لمس کرد و چشمهایش را بست و دوباره فریاد زد:” پدر نگاه کن باران می بارد،‌ آب روی من چکید.

زوج جوان دیگر طاقت نیاورند و از مرد مسن پرسیدند: “‌چرا شما برای مداوای پسرتان به پزشک مراجعه نمی کنید؟!”

مرد مسن گفت: ” ما همین الان از بیمارستان بر می گردیم. امروز پسر من برای اولین بار در زندگی می تواند ببیند!”

نتیجه ی اخلاقی داستان: ” ما نباید بدون دانستن تمام حقایق نتیجه گیری کنیم.”

احساس سوزش در قسمت تحتانی قفسه سینه همراه با ترش كردن و احساس تلخی در دهان و گلو را "سوزش سر دل" می‌گویند.به این بیماری، "بازگشت اسید معده به مری" یا "رفلاکس معده" نیز گفته می‌شود.

سوزش سر دل می‌تواند بعد از خوردن یك غذای سنگین یا در هنگام خواب برای مدت چند دقیقه یا چند ساعت احساس شود.

علت این بیماری بسته نشدن دریچه ی بین مری و معده است؛ در نتیجه اسید معده به سمت مری برمی گردد، یعنی همان " ترش کردن غذا" و این اسید، مری را تحریك می کند و سبب درد و سوزش سر دل می‌شود.

وقتی که غذا بلعیده می شود، از طریق مری پایین آمده و به سمت معده می رود. در محل ورود و خروج معده، ماهیچه‌های حلقوی وجود دارند که به آنها اصطلاحاً اسفنکتر(SPHINCTER) گفته می شود و به عنوان دریچه عمل می کنند. وقتی غذا به معده می رسد، دریچه یا اسفنکتر بالایی معده باز شده و اجازه می دهد که غذا وارد معده شود. سپس این دریچه بسته می شود تا غذا و شیره گوارشی در معده نگهداری شوند. اگر این اسفنکتر خراب شود یا نشتی داشته باشد، شیره گوارشی که حاوی اسید معده نیز می باشد، به سمت بالا رفته و وارد مری می گردد. البته برگشت اسید معده به مری ممكن است به دلیل افزایش اسید معده نیز باشد.

سلام دوستان

از اونجایی که ماه فروردین مطالب درسیم در مورد

دستگاه گوارش و بیماری های مرتبط با اونه

اگه سوالی دارید بفرمایید تا با استفاده از دانش خودم یا پرسش از اساتید مجرب و یا تحقیق در  منابع معتبر علمی به سوالتون پاسخ بدم.

اگر کسی سوال نداشت

پایان هر هفته منتظر چند مطلب در مورد بیماریهای شایع گوارشی و درمان اونها باشید.

امیدوارم مطالب مفید باشه -سالم و با نشاط و پیروز باشید

یه سری مطلب کامل براتون گذاشتم : از فواید و مضرات آجیل بگیر تا انواع اون و راهنمای خرید....

دلایلی برای دوست داشتن آجیل

آجیل ترکیبی از میوه‌های خشک‌شده و مغزهای مختلف است که قبلا فکر می‌کردند ارزش غذایی ندارد، چرب و چاق‌کننده است و برای سلامت بدن ضرر دارد. اما حالا دیگر، محققان طور دیگری فکر می‌کنند. مطالعات و پژوهش‌های علمی بلند مدت نشان داده که مصرف آجیل می‌تواند اثرات مثبتی بر سلامت بدن داشته باشد. البته به شرطی که آجیل را به شکلی منطقی و به عنوان جزئی از یک برنامه غذایی متعادل مصرف کنیم.

برخلاف تصور خیلی‌ها که هنوز هم گمان می‌کنند این قبیل مواد خوراکی، فاقد ارزش‌ غذایی هستند، باید گفت که مواد تشکیل‌دهنده آجیل منبع سرشاری از پروتئین، مواد معدنی و ویتامین‌های آنتی‌اکسیدان به شمار می‌آیند. مغزها در هرم غذایی در گروه گوشت‌ها قرار می‌گیرند و پروتئین، آهن، روی، کلسیم، پتاسیم و بسیاری از دیگر مواد معدنی ارزشمند را در خود جای داده‌اند. طعم و شکل آجیل به اندازه کافی وسوسه‌کننده هست اما اگر برای دوست‌داشتن آن به دنبال دلایل مستند و علمی می‌گردید،

دلیلی برای دوست‌داشتن آجیل:

۱) آجیل چرب است اما چربی موجود در انواع آجیل از نوع اشباع‌نشده است که کلسترول خون را پایین می‌آورد و خطر بیماری‌های قلبی و عروقی را کم می‌کند. اغلب مغزهای موجود در آجیل شامل ۹۰ درصد اسیدهای چرب اشباع‌نشده هستند.
۲) آجیل منبع پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلف است. ویتامین ای (E) و پروتئین آرجینی موجود در آجیل به حفظ سلامت رگ‌های خونی، کاهش فشار خون و پیشگیری از حملات قلبی کمک می‌کند. خوردن غذاهای حاوی ویتامین ای، از جمله آجیل، باعث کم شدن خطر ابتلا به سرطان می‌شود. آنتی اکسیدان‌های موجود در این ماده غذایی از اکسید‌شدن و تخریب سلول‌ها و بروز بیماری‌هایی مانند دیابت هم جلوگیری می‌کند.
۳) آجیل سرشار از فیبر است. فیبرهای غذایی، هم به تسهیل اجابت مزاج کمک می‌کنند و هم نوعی احساس سیری در شخص ایجاد می‌کنند و به این ترتیب مانع پرخوری می‌شوند. فیبرهای غذایی در پیشگیری از بدخیمی‌های روده بزرگ هم بسیار مفیدند.
۴) ثابت شده که مغزهای گردو، فندق، بادام، پسته، بادام‌زمینی و انواع تخمه، دستگاه دفاعی بدن را در مقابله با عوامل خارجی تقویت می‌کند.
۵) مغزها علاوه بر کاهش کلسترول خون و کاهش میزان ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی،‌ در پیشگیری از پوکی استخوان و بیماریهای دوران پیری نیز تاثیر به‌سزایی دارند.

دلایلی برای وحشت از آجیل

۱) آجیل‌ها پرکالری هستند و هر گرم آنها ۵ کالری انرژی غذایی تولید می‌کند. از نظر ارزش تغذیه‌ای، یک نعلبکی آجیل دارای تقریبا ۶۰۰ کالری انرژی غذایی است. می‌دانید ۶۰۰ کالری یعنی چه‌قدر؟ یعنی ۲ بشقاب برنج! به عبارت دیگر یک نعلبکی آجیل می‌تواند به اندازه ۲ بشقاب برنج در چاق‌کنندگی شما نقش داشته باشد. به همین خاطر است که توصیه می‌کنند در طی نوروز، برنامه غذایی مثل سایر اوقات تنظیم شود و مصرف آجیل و مغزها به عنوان میان‌وعده و در حد متعادل باشد.

۲) وجود چربی‌های متراکم در انواع آجیل در افزایش وزن و بروز چاقی موثر است. مصرف زیاد آجیل باعث جمع شدن انرژی و چربی بیش از حد مورد نیاز در بافت‌های بدن می‌شود و افزایش وزن را در پی دارد. پس اگر خیلی اهل آجیل و تنقلات هستید و هر جا که به دید و بازدید می‌روید، دست در ظرف آجیل می‌کنید، سعی کنید برای جبران مافات، حجم مواد غذایی را در هر وعده اصلی، بخصوص شام، کم کنید و به اندازه کافی تحرک بدنی و ورزش داشته باشید.
۳) معمولاً در تهیه انواع آجیل‌ها از مقادیری زیادی نمک استفاده می‌شود. بنابراین مصرف بی‌رویه آجیل، مخصوصا اگر میزان نمک آن بیش از حد متعارف باشد، ممکن است عوارضی را به خصوص برای بیماران قلبی‌عروقی، افراد مبتلا به فشار خون، و بیماران کلیوی به همراه داشته باشد.

۴) آجیل اگر به اندازه و به عنوان منبع تامین کننده بخشی از انرژی غذایی روزانه‌مان مصرف شود، ضرر که ندارد هیچ، مفید هم هست. اما بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید حسابی مواظب باشند چون تحقیقات نشان داده که مصرف آجیل‌های شور می‌تواند در افراد مبتلا به فشار خون بالا، منجر به شوک ناگهانی و ایست قلبی شود. بر اساس یکی از پژوهش‌های انجام شده در کشور انگلستان بر روی ۱۲۰ فرد مبتلا به فشار خون که دچار ایست قلبی خفیف شده بودند و مقایسه آنها با ۱۲۰ فرد مبتلا به فشار خون که ایست قلبی را تجربه نکرده بودند، مشخص شد که مصرف آجیل‌های نمکی یکی از عوامل اصلی در بروز ایست قلبی در این بیماران بوده است. پس بهتر است که افراد دچار فشار خون بالا، در صورت تمایل به مصرف آجیل، تا حد ممکن از آجیل‌های خام استفاده کنند و دور آجیل‌های بوداده و نمکی را یک خط قرمز پررنگ بکشند.

۵) بعضی از اقلام آجیل، به‌خصوص آجیل‌های شیرین، دارای چسبندگی زیادی هستند و خیلی راحت به دندان‌ها می‌چسبند و تا ساعت‌ها در حفره دهانی باقی می‌مانند. یادتان باشد که حتما در فاصله کوتاهی بعد از خوردن چنین موادی دندان‌های خود را مسواک بزنید تا از فساد آنها جلوگیری شود.

۶) بعضی از ترکیبات موجود در آجیل، مانند بادام زمینی، برای بعضی افراد به شکل آلرژن عمل می‌کند. آلرژن یعنی ماده‌ای که می‌تواند برای شخص حساس، ایجاد حساسیت و آلرژی بکند. افرادی که به بادام‌زمینی یا به دیگر اقلام موجود در آجیل حساسیت داشته باشند، با مصرف آن دچار واکنش‌های حساسیتی می‌شوند که این واکنش‌ها در بعضی از موارد می‌تواند بسیار شدید و حتی کشنده باشد. به همین خاطر توصیه می‌شود که این دسته از اشخاص از خوردن آجیل یا آن اقلام خاص چشم‌پوشی کنند. افراد مبتلا به آسم هم باید از خوردن آجیل و خشکبار به طور کلی پرهیز کنند. به عبارت دیگر، این بیماران منع استفاده از خشکبار و آجیل دارند.

۷)‌ دیابتی‌ها هم که دیگر تکلیف خود را می‌دانند. این بیماران باید میزان تقریبی انرژی و کربوهیدرات آجیل مصرفی روزانه خود را محاسبه کنند و آن را از کل کالری و کربوهیدرات دریافتی روزانه خود کم کنند.

۸)‌ توصیه آخر این‌که بهتر است سالمندان از آجیل‌های تا حد ممکن کم‌رنگ استفاده کنند.

توصیه‌هایی برای خرید آجیل سالم................ادامه مطلب رو بخونید...